--- title: "Özel eğitim gerektiren birey nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozel-egitim-gerektiren-birey" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Özel eğitim gerektiren birey **Kısaca:** Fiziksel, zihinsel, duygusal, dil ve öğrenme ya da sosyal uyum bakımından farklılık gösteren ve bu farklılık nedeniyle eğitiminde özel önlemlere ihtiyaç duyan kişidir. (573 s. K. m.4) ## Kanunda nerede geçiyor ### Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname - Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.1 – Amaç (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/573-sayili-ozel-egitim-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-1): Kararnamenin uygulama alanına giren, durumları sebebiyle özel eğitime ihtiyaç duyan bireylerdir. Maddenin kendisi bu kavramı tanımlamaz; tanım kararnamenin ilgili hükümlerine bağlıdır. - Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.2 – Kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/573-sayili-ozel-egitim-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-2#f1): Kanun Hükmünde Kararnamenin öznesini oluşturan, eğitim ihtiyacı bakımından özel bir destek gerektiren kişilerdir. Maddede bu kişilerin hangi özelliklerle belirleneceği yazılı değildir; ayrıntısı kanunun diğer hükümlerine bırakılmıştır. - Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.3 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/573-sayili-ozel-egitim-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-3#f1-a): Çeşitli nedenlerle, bireysel özellikleri ve eğitim yeterlilikleri bakımından akranlarından beklenen düzeyden anlamlı biçimde farklılaşan kişidir. Tanım, neden ayrımı yapmaksızın bireyin akranlarıyla karşılaştırılmasına dayanır; engellilik tek başına belirleyici değildir. - Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.4 – Özel eğitimin temel ilkeleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/573-sayili-ozel-egitim-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-4#f1-c): Fiziksel, zihinsel, duygusal, dil ve öğrenme ya da sosyal uyum bakımından farklılık gösteren ve bu farklılık nedeniyle eğitiminde özel önlemlere ihtiyaç duyan kişidir. Maddenin ilkelerinin muhatabı bu kişilerdir. - Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.10 – Yükseköğretim (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/573-sayili-ozel-egitim-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-10): Yetersizlik ya da üstün yeteneklilik nedeniyle eğitim ihtiyaçları genel eğitimden farklılaşan kişileri ifade eder. Maddede tanımı yapılmamış olup kapsamın belirlenmesi kanunun diğer hükümlerine bağlıdır. - Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.14 – Özel eğitim desteği (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/573-sayili-ozel-egitim-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-14#f1): Yetersizlik nedeniyle eğitiminde özel destek ihtiyacı olan kişidir. Maddenin ikinci fıkrası yetersizlikten etkilenme düzeyine bakmaksızın bu kişilere uygulanır. - Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.20 – Diğer okul ve kurumlarda özel eğitim (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/573-sayili-ozel-egitim-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-20#f1): Engellilik durumu veya özellikleri nedeniyle eğitim ve öğretiminde özel düzenleme gereken öğrenciyi ifade eder. Maddede kişinin türü ya da engel derecesine dair ayrıntılı bir ölçüt yer almaz; belirleme engellilik durumu ve özelliklerine göre yapılır. - Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.21 – Rehberlik ve araştırma merkezleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/573-sayili-ozel-egitim-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-21#f1): Maddenin kendisinde tanımlanmamıştır; tanılama işinin konusu olan, özel eğitime ihtiyaç duyan bireylerdir. Tanılamanın ölçütü, maddenin 'belirtildiği şekilde' ifadesiyle atıf yaptığı tanılama hükümlerinde aranır. - Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.22 – Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri servisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/573-sayili-ozel-egitim-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-22#f1): Maddenin ikinci öğe olarak andığı, eğitim ihtiyaçları ve özellikleri nedeniyle rehberlik hizmetinin bu özelliklere göre sunulmasını gerektiren kişidir. Hizmetin içeriği bireyin eğitim ihtiyacına ve özelliğine göre belirlenir. - Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.24 – Resmi ve özel öğretim kurumlarında özel eğitim (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/573-sayili-ozel-egitim-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-24#f1): Fiziksel, zihinsel, duygusal, dil veya öğrenme alanlarında yaşıtlarından farklı gelişim gösteren ve eğitimi için özel düzenleme gereken kişidir. Maddenin kendisi bu tanımı vermez; tanım için özel eğitim mevzuatının genel hükümlerine bakılması gerekir. - Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.27 – Özel eğitim araçları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/573-sayili-ozel-egitim-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-27): Fiziksel, zihinsel, duygusal, dil ve konuşma ya da öğrenme özellikleri nedeniyle eğitim ve öğretimde özel düzenleme gerektiren kişiler anlamına gelir. Maddenin uygulanabilmesi için bireyin bu niteliği taşıması gerekir. ## Karıştırılan kavramlar - **Özel eğitim gerektiren birey / Engelli birey** (573 s. K. m.3): Madde, özel eğitim gerektiren bireyi akranlarıyla karşılaştırmaya dayalı, geniş bir kavram olarak tanımlar. Engellilik, bireyin fiziksel, zihinsel veya duyusal bir sınırlılığını ifade eder ve tanım bakımından daha dar bir ölçüttür. Maddeye göre özel eğitim gerektiren birey kavramı, engellilik durumunun dışında kalan farklılıkları da kapsayabilir. Kişinin özel eğitim kapsamında değerlendirilmesi için engellilik şartı madde metninde aranmaz. - **Genel öğrenci / özel eğitim gerektiren birey** (573 s. K. m.22): Kurumdaki genel öğrenciler, servisin genel rehberlik ve psikolojik danışma hizmetinden yararlanır. Özel eğitim gerektiren bireylere ise hizmet, eğitim ihtiyaçları ve özelliklerine göre sunulur. Özel eğitim gerektiren bireye sunulan hizmetin biçimi ve içeriği bireyin ihtiyacına göre ayarlanır; standart bir hizmet yeterli sayılmaz. ## Örnek kararlar - 8. Daire, 2020/6422 E., 2024/2231 K., 24.04.2024 — ilgili: 573 s. K. m.21, 573 s. K. m.14, 573 s. K. m.22 - 8. Daire, 2021/7361 E., 2025/6393 K., 02.07.2025 — ilgili: 573 s. K. m.3 - 8. Daire, 2021/6785 E., 2025/3825 K., 17.04.2025 — ilgili: 573 s. K. m.4 ## İlgili terimler [Tanılama](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tanilama) · [Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri servisi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/rehberlik-ve-psikolojik-danisma-hizmetleri-servisi) · [Özel eğitim desteği](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozel-egitim-destegi) · [Gerekli tedbirler](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gerekli-tedbirler) · [Rehabilitasyon](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/rehabilitasyon) · [Uyarlama](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/uyarlama) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.