--- title: "Özel hukuk tüzel kişisi nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozel-hukuk-tuzel-kisisi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Özel hukuk tüzel kişisi Diğer yazımlar: Özel hukuk tüzel kişileri **Kısaca:** Özel hukuk tüzel kişisi, 6 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TCK m.253 · tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbiri uygulanması: Özel hukuk kurallarına göre kurulmuş vakıf ve şirket gibi tüzel kişilerdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-253) - 3359 s. K. m.2 · kapsam: Özel hukuk hükümlerine tabi olarak kurulan ve sağlık hizmeti sunan tüzel kişilerdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3359-sayili-saglik-hizmetleri-temel-kanunu/madde-2) - 5188 s. K. m.21 · özel güvenlik malî sorumluluk sigortası: Özel hukuk hükümlerine tabi olan ve özel güvenlik görevlisi istihdam eden tüzel kişidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5188-sayili-ozel-guvenlik-hizmetlerine-dair-kanun/madde-21) ## Kanuni tanım - **5738 s. K. m.2/1-i** (Spor Müsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunlarının Özel Hukuk Tüzel Kişilerine Yaptırılması Hakkında Kanun): 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulmuş anonim şirketleri veya bunların kendi aralarında veya yabancı şirketlerle oluşturdukları ortak girişimleri — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5738-sayili-spor-musabakalarina-dayali-sabit-ihtimalli-ve-musterek-bahis-oyunlarinin-ozel-hukuk/madde-2#f1-i ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ceza Kanunu - TCK m.253 – Tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbiri uygulanması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-253): Özel hukuk kurallarına göre kurulmuş vakıf ve şirket gibi tüzel kişilerdir. Kamu hukuku kurallarına tabi tüzel kişiler hakkında bu tedbirlere başvurulamaz. ### Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu - Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu m.2 – Kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3359-sayili-saglik-hizmetleri-temel-kanunu/madde-2): Özel hukuk hükümlerine tabi olarak kurulan ve sağlık hizmeti sunan tüzel kişilerdir. Kapsam, bu kuruluşların kamu niteliği taşıyıp taşımamasına bağlı tutulmamıştır. ### Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun - Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun m.21 – Özel güvenlik malî sorumluluk sigortası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5188-sayili-ozel-guvenlik-hizmetlerine-dair-kanun/madde-21#f1): Özel hukuk hükümlerine tabi olan ve özel güvenlik görevlisi istihdam eden tüzel kişidir. Bu sıfat, kamu tüzel kişilerini kapsamaz; kamu kuruluşlarının sigorta yükümlülüğü bu maddeden değil, başka düzenlemelerden doğar. ### Optisyenlik Hakkında Kanun - Optisyenlik Hakkında Kanun m.7 – Optisyenlik müessesesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5193-sayili-optisyenlik-hakkinda-kanun/madde-7#f1): Özel hukuk hükümlerine tabi olarak kurulan tüzel kişiliklerdir. Madde, bu kişilerin de optisyenlik müessesesi açıp işletebileceğini açıkça belirtir; kamu tüzel kişileri bakımından maddede ayrıca bir hüküm yoktur. ### Veteriner Hekimliği Mesleğinin İcrasına, Türk Veteriner Hekimleri Birliği ile Odalarının Teşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanun - Veteriner Hekimliği Mesleğinin İcrasına, Türk Veteriner Hekimleri Birliği ile Odalarının Teşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanun m.4 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6343-sayili-veteriner-hekimligi-mesleginin-icrasina-turk-veteriner-hekimleri-birligi-ile/madde-4): Özel hukuk hükmi şahsı olarak çalıştıran tüzel kişiliktir. Kamu tüzel kişileri bu ifadenin kapsamında değildir; kamu kurumlarının istihdamı madde ile düzenlenmez. ### Bilirkişilik Kanunu - Bilirkişilik Kanunu m.8 – Bilirkişilik bölge kurullarının görevleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6754-sayili-bilirkisilik-kanunu/madde-8#f1-e): Bilirkişilik faaliyetinde bulunmak için bölge kurulundan izin alması gereken tüzel kişidir. İzin, bölge kurulunca verilir ve iptal edilebilir. ## Karıştırılan kavramlar - **Kamu tüzel kişisi / özel hukuk tüzel kişisi** (3359 s. K. m.2): Kamu kurum ve kuruluşları maddede doğrudan sayılmıştır. Özel hukuk tüzel kişileri de açıkça kapsama alınmıştır. Her iki tür öznenin de kanun bakımından kapsamda olduğu kabul edilir; özel hukuk tüzel kişisi olmak kapsam dışında kalmak için yeterli değildir. - **Özel hukuk tüzel kişisi / özel güvenlik şirketi** (5188 s. K. m.21): Özel hukuk tüzel kişileri, özel güvenlik görevlisi istihdam eden kurum veya kuruluşlardır; bu kişiler kendi bünyelerinde özel güvenlik birimi kuran tüzel kişilerdir. Özel güvenlik şirketleri, özel güvenlik hizmeti sunmak üzere kurulan ve bu alanda faaliyet gösteren şirketlerdir. Her iki grup da aynı sigorta yükümlülüğüne tabidir; maddede bir ayrım yapılmamış, ikisi de aynı zorunluluğa bağlanmıştır. - **Özel hukuk tüzel kişisi / kamu tüzel kişisi** (5188 s. K. m.21): Madde yalnızca özel hukuk tüzel kişilerini ve özel güvenlik şirketlerini sayar. Kamu tüzel kişileri bu maddenin lafzında yer almaz. Kamu tüzel kişilerinin özel güvenlik görevlisi istihdamı halinde bu maddeye göre sigorta yaptırma yükümlülüğü doğmaz; bu konu başka mevzuata göre değerlendirilir. - **Gerçek kişi / özel hukuk tüzel kişisi** (5193 s. K. m.7): Gerçek kişi, kendi adına ve kendi sorumluluğunda müessese açabilir. Özel hukuk tüzel kişisi, tüzel kişiliğinin amacı ve yetkili organı aracılığıyla müessese açıp işletebilir. Maddeye göre iki özne türü de aynı ruhsat yükümlülüğüne tabidir; madde bu iki özne arasında ruhsat koşulu bakımından fark koymaz. - **Özel hukuk tüzel kişisi izni / gerçek kişi bilirkişiliği** (6754 s. K. m.8): Özel hukuk tüzel kişileri bilirkişilik faaliyetinde bulunmak için bölge kurulundan izin almak zorundadır. Gerçek kişi bilirkişiler sicil ve listeye kayıt yoluyla bilirkişilik yapar. Tüzel kişiler için ayrı bir izin ve iptal rejimi uygulanır; izin iptal edilirse faaliyet sona erer. - **Kamu tüzel kişisi kuruluş / özel hukuk tüzel kişisi** (195 s. K. m.1): Kanunla kamu tüzel kişiliği tanınan kurum, kamu görevi yürütür ve idari yargı ile kamu hukuku rejimine tabi olur. Özel hukuk tüzel kişileri, sözleşme veya tüzük ile kurulur ve özel hukuk hükümlerine tabidir. Kurumun kamu tüzel kişiliği niteliği, işlemlerinin idari işlem sayılması ve uyuşmazlıkların idari yargıda görülmesi bakımından önemlidir. (Genel Kurul, 2015/6723 E., 14.07.2015) ## İlgili konular - Zimmet ve etkin pişmanlık (Ceza Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-ozel-hukumler/zimmet-ve-etkin-pismanlik ## Örnek kararlar - 10. Daire, 2022/5278 E., 2025/2071 K., 16.04.2025 — ilgili: 3359 s. K. m.2 - 10. Daire, 2020/1144 E., 2024/3396 K., 25.09.2024 — ilgili: 3359 s. K. m.2 ## İlgili terimler [Kapsam](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kapsam) · [Özel güvenlik malî sorumluluk sigortası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozel-guvenlik-mali-sorumluluk-sigortasi) · [Hazine Müsteşarlığı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hazine-mustesarligi) · [Tüzel kişi hakkında güvenlik tedbiri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tuzel-kisi-hakkinda-guvenlik-tedbiri) · [Liste](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/liste) · [Optisyenlik müessesesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/optisyenlik-muessesesi) · [Bilirkişilik bölge kurulu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bilirkisilik-bolge-kurulu) · [Ruhsat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ruhsat) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.