---
title: "Özel hukuk nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozel-hukuk"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Özel hukuk

**Kısaca:** Kişiler arasındaki ilişkileri düzenleyen hukuk dalı.

## Kanunda nerede geçiyor

### Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
- Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.4 – Teşebbüslerin nitelikleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/233-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-4#f1-2)
- Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.16 – Müesseselerin nitelikleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/233-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-16#f1-2)
- Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.23 – Bağlı ortaklıklara uygulanacak hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/233-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-23#f1-2)

### Avukatlık Kanunu
- Av. K. m.12 – Avukatlıkla birleşebilen işler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-12#f1-c)

### Vergi Usul Kanunu
- VUK mük. m.242 – Elektronik ortamdaki kayıtlar ve eletronik cihazla belge düzenleme:

### Kooperatifler Kanunu
- Kooperatifler Kanunu m.9 – II – Tüzel kişilerin ortaklığı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1163-sayili-kooperatifler-kanunu/madde-9#f2)

### Arsa Üretimi ve Değerlendirilmesi Hakkında Kanun
- Arsa Üretimi ve Değerlendirilmesi Hakkında Kanun m.15 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1164-sayili-arsa-uretimi-ve-degerlendirilmesi-hakkinda-kanun/madde-15#f1)

### Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu
- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu m.1 – Kuruluş ve unvan (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1211-sayili-turkiye-cumhuriyet-merkez-bankasi-kanunu/madde-1#f2)

### Askeri Okullar, Askeri Öğrenciler, Askeri Fabrikalar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun
- Askeri Okullar, Askeri Öğrenciler, Askeri Fabrikalar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun ek m.12 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1325-sayili-askeri-okullar-askeri-ogrenciler-askeri-fabrikalar-ve-bazi-duzenlemeler-hakkinda/ek-madde-12#f1)

### Atatürk’ün Doğumunun 100 Üncü Yılının Kutlanması ve "Atatürk Kültür Merkezi" Kurulması Hakkında Kanun
- Atatürk’ün Doğumunun 100 Üncü Yılının Kutlanması ve "Atatürk Kültür Merkezi" Kurulması Hakkında Kanun m.10 – Fonun kaynakları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2302-sayili-ataturk-un-dogumunun-100-uncu-yilinin-kutlanmasi-ve-ataturk-kultur-merkezi/madde-10#f1-b)

## Karıştırılan kavramlar

- **Kamu tüzel kişisi kuruluş / özel hukuk tüzel kişisi** (195 s. K. m.1): Kanunla kamu tüzel kişiliği tanınan kurum, kamu görevi yürütür ve idari yargı ile kamu hukuku rejimine tabi olur. Özel hukuk tüzel kişileri, sözleşme veya tüzük ile kurulur ve özel hukuk hükümlerine tabidir. Kurumun kamu tüzel kişiliği niteliği, işlemlerinin idari işlem sayılması ve uyuşmazlıkların idari yargıda görülmesi bakımından önemlidir. (Genel Kurul, 2015/6723 E., 14.07.2015)
- **Özel hukuk tabiiyeti / kamu tüzel kişiliği** (205 s. K. m.1): Madde, kurumun özel hukuk hükümlerine tabi olduğunu açıkça belirtir. Kurumun kanunla kurulmuş olması ve kamusal yetkilerle donatılmış bulunması, kamu tüzel kişiliği yönünde değerlendirmelere yol açar. Maddenin metni kurumun işlemlerinin özel hukuka tabi olduğunu söyler; kamu tüzel kişiliği niteliği ise maddede değil, yargı kararlarında tartışmalıdır ve uyuşmazlık konusu yapılabilmektedir.
- **Vergi borcu / Özel hukuk borcu** (VUK m.12): Vergi borcunda madde, mirasçılar arasında miras hisseleri oranında bölünmüş bir sorumluluk öngörür. Özel hukuk borçlarında, Türk Medeni Kanunu uyarınca mirasçılar tereke borçlarından müteselsilen sorumlu olabilir. Aynı tereke borcu için sorumluluk biçimi farklıdır; vergi borcunda her mirasçı yalnız kendi payı oranında sorumlu olur.
- **İktisadi kamu müessesesi / Özel hukuk kurumları** (VUK m.286): İktisadi kamu müesseseleri, kamu tüzel kişiliği taşıyan kurumlar olarak bu maddeye tabidir. Özel sektör kuruluşları, eşhamlı şirket niteliği taşımayan kurumlar bu madde kapsamında değildir. Bu kurumların tahvilleri de itibari değerle değerlenir; buna karşılık madde kapsamı dışındaki kurumlar için hüküm uygulanmaz.
- **Saklı tutulan hükümler / özel hukuk hükümleri** (233 s. K. m.23): 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'de açıkça düzenlenen konular, bağlı ortaklığa özel hukuk olarak değil kararnamedeki hükümle uygulanır. Kararnamede düzenlenmeyen konular bağlı ortaklık bakımından özel hukuk hükümlerine tabidir. Hangi hükmün uygulanacağı önce kararnamede saklı tutulan hususların varlığına bakılarak belirlenir.
- **Özel hukuk sorumluluğu / Ceza sorumluluğu (b) ve (c)** (399 s. K. m.11): (a) bendinde zarar veren kişi, özel hukuk hükümlerine göre tazminat yükümlüdür; sorumluluk zarara dayanır. (b) ve (c) bentlerinde ise belirli suç türleri için ceza hükümleri uygulanır; sorumluluk işlenen suça dayanır. Aynı fiil hem tazminat hem ceza sorumluluğu doğurabilir; iki sorumluluk birbirinden bağımsız değerlendirilir.

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.