--- title: "Özel hüküm nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozel-hukum" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Özel hüküm Diğer yazımlar: Özel hükümler **Kısaca:** Özel hüküm, 4 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TBK m.358 · genel hükümlerin uygulanması: Ürün kirasının niteliğinden doğan farklılıkları düzenleyen, ayırım içindeki hükümdür. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-358) - TTK m.330 · özel kanunlara bağlı anonim şirketler: Özel kanunda yer alan ve TTK'nın anonim şirkete ilişkin genel hükümlerinden ayrılan düzenlemelerdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-330) - DMK m.24 · kovuşturma ve yargılama: Memurların görevle ilgili suçlarında soruşturma ve kovuşturma usulünü belirleyen, genel ceza muhakemesi kurallarından ayrılan hükümlerdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-24) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.330 – II - Özel kanunlara bağlı anonim şirketler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-330#f1): Özel kanunda yer alan ve TTK'nın anonim şirkete ilişkin genel hükümlerinden ayrılan düzenlemelerdir. Bu hükümler varsa TTK hükümlerine önceliklidir; yoksa TTK'nın ilgili hükümleri tamamlayıcı olarak uygulanır. - TTK m.852 – I- Kural (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-852#f1): Belirli bir taşıma türü ya da posta idaresi için ayrı olarak konulmuş kuraldır. Genel taşıma hükümlerine göre öncelik taşır; madde bu önceliği saklı tutar. - TTK m.1451 – C) Sigorta sözleşmeleri hakkında uygulanacak hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1451): TTK'nın sigorta bölümünde açıkça düzenlenmiş kural. Bu kurallar TBK'nın genel hükümlerine üstündür, yani önce bunlar uygulanır. ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.358 – B. Genel hükümlerin uygulanması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-358#f1): Ürün kirasının niteliğinden doğan farklılıkları düzenleyen, ayırım içindeki hükümdür. Özel hüküm varsa genel kira hükümleri o ölçüde geri çekilir. ### Devlet Memurları Kanunu - DMK m.24 – Kovuşturma ve yargılama (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-24#f1): Memurların görevle ilgili suçlarında soruşturma ve kovuşturma usulünü belirleyen, genel ceza muhakemesi kurallarından ayrılan hükümlerdir. Bu maddede kendileri yazılmamış, 4483 sayılı Kanun gibi özel kanunlara yollama yapılmıştır. ### Danıştay Kanunu - Danıştay Kanunu m.15 – Danıştay genel kurulu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2575-sayili-danistay-kanunu/madde-15#f1-3): Genel Kurulun toplantı yeter sayısına ilişkin, bu maddenin dışında kalan ve genel kuralı değiştiren kanun hükümleridir. Bunlar, 15. maddedeki genel yeter sayı kuralına göre öncelik taşır. ## Karıştırılan kavramlar - **Özel hüküm bulunan konu / özel hüküm bulunmayan konu** (TBK m.358): Ürün kirasına özgü bir düzenleme bulunan konular, örneğin alt kira ve kullanım hakkını devir yasağı, doğrudan ayırımdaki özel hükme tabidir. Ayırımda düzenlenmemiş ve ürün kirasında farklılık taşımayan konular ise genel kira hükümlerine bağlanır. Özel hüküm varsa o uygulanır; yoksa genel kira hükümleri ürün kirasına uygulanır. - **Saklı özel hüküm / Genel kanun hükmü** (KMK m.74): Dokuzuncu bölümde (m.67-73) toplu yapıya özgü bir düzenleme varsa o hüküm uygulanır. Özel hüküm yoksa kanunun genel hükümleri toplu yapıya uygulanır. Özel hüküm genel hükümden önce uygulanır; özel hüküm bulunmadığında genel hükümler devreye girer. - **Hukuk sınıfı subay için özel hüküm / subaylara ilişkin genel mevzuat** (926 s. K. m.46): Madde metninde hukuk sınıfı subaylar için açıkça düzenlenmiş konular bu maddeye göre uygulanır. Bu maddede hüküm bulunmayan hallerde subaylara ilişkin mevzuat hükümleri uygulanır. Maddede düzenlenmeyen konularda subay mevzuatına başvurulur. - **Özel hüküm / subsidiyer uygulama** (2575 s. K. m.81): Danıştay Kanunu'nda açıkça düzenlenen soruşturma konuları, örneğin kurulun oluşumu, fezleke ve itiraz usulü. Kanunda hüküm bulunmayan haller, örneğin tedbirlerin uygulanış biçimi veya ayrıntılı usul. Özel hüküm varsa o uygulanır; yoksa CMUK'un soruşturmaya ilişkin hükümleri devreye girer. - **Özel hüküm / genel ödeme hükümleri** (2634 s. K. m.15): Turizm yatırımı belgeli orman tesisi, m.15 kapsamında özel takvime tabidir. Diğer orman tahsisleri ve genel bedel ödemeleri, ilgili genel mevzuatın ödeme hükümlerine tabidir. Ormanda turizm yatırımı belgeli tesis için beş yıl vade ve beş taksit uygulanır; genel ödeme kuralı bu tesis bakımından yerine geçer. - **Genel çoğunluk / Özel hükümler** (2797 s. K. m.39): Maddenin genel kuralı, daire ve kurullarda kararların çoğunlukla verilmesidir. Özel hükümler, belirli kurul veya belirli karar türleri için ayrı çoğunluk öngörebilir. Özel bir hüküm varsa genel çoğunluk kuralı yerine o hüküm uygulanır; hangi kararın hangi çoğunlukla alınacağı ilgili özel hükme bakılarak belirlenir. ## İlgili konular - Ürün kirası, kiraya verenin borçları ve kiracının borçları (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/urun-kirasi-kiraya-verenin-borclari-ve-kiracinin-borclari - Daire ve kurullar (İdari Yargılama Usulü): https://www.hukuksalegitim.com/konu/idari-yargilama-usulu/daire-ve-kurullar - Genel hükümler ve devletin gözetimi (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/genel-hukumler-ve-devletin-gozetimi ## Örnek kararlar - 2016/144 E., 2020/75 K., 10.12.2020 — ilgili: 2575 s. K. m.15 - 2015/41 E., 2017/98 K., 04.05.2017 — ilgili: DMK m.24 - Ceza Genel Kurulu, 2014/855 E., 2015/356 K., 03.11.2015 — ilgili: DMK m.24 ## İlgili terimler [Danıştay Genel Kurulu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/danistay-genel-kurulu) · [Toplanma ve görüşme yeter sayısı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/toplanma-ve-gorusme-yeter-sayisi) · [Ürün kirası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/urun-kirasi) · [Boşluk doldurma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bosluk-doldurma) · [Oylarda eşitlik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/oylarda-esitlik) · [Oy çokluğu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/oy-coklugu) · [Saklı tutma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sakli-tutma) · [Genel hükümler](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/genel-hukumler) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.