---
title: "Özel idare nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozel-idare"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Özel idare

**Kısaca:** Özel idare, 3 kanunda 3 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

- 222 s. K. m.63: Şehir ve kasaba okulları için satın alma veya kamulaştırma yetkisinin ait olduğu tüzel kişidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/222-sayili-ilkogretim-ve-egitim-kanunu/madde-63)
- 1319 s. K. geç. m.2: Eski dönem işlemlerini yürüten kurumdur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1319-sayili-emlak-vergisi-kanunu/gecici-madde-2)
- 6237 s. K. m.4: Belirli bir kamu hizmetini yürütmek üzere kanunla kurulmuş, tüzel kişiliği bulunan idari kuruluştur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6237-sayili-limanlar-insaati-hakkinda-kanun/madde-4)

## Kanunda nerede geçiyor

### İlköğretim ve Eğitim Kanunu
- İlköğretim ve Eğitim Kanunu m.63 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/222-sayili-ilkogretim-ve-egitim-kanunu/madde-63#f2): Şehir ve kasaba okulları için satın alma veya kamulaştırma yetkisinin ait olduğu tüzel kişidir.

### Emlak Vergisi Kanunu
- Emlak Vergisi Kanunu geç. m.2 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1319-sayili-emlak-vergisi-kanunu/gecici-madde-2#f1): Eski dönem işlemlerini yürüten kurumdur. Madde, bu dönemler için yetkili yürütücünün Özel İdareler olduğunu belirtir.

### Limanlar İnşaatı Hakkında Kanun
- Limanlar İnşaatı Hakkında Kanun m.4 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6237-sayili-limanlar-insaati-hakkinda-kanun/madde-4#f1): Belirli bir kamu hizmetini yürütmek üzere kanunla kurulmuş, tüzel kişiliği bulunan idari kuruluştur. Maddede tesislerin devralınabileceği kuruluşlardan biridir.

## Karıştırılan kavramlar

- **Devlet arazisi / özel idare, belediye ve köy arazisi** (222 s. K. m.62): Arazinin Devlete ait olması hâlinde tutanak Maliye Bakanlığına gönderilir. Özel idare, belediye veya köy tüzel kişiliğine ait arazide tutanak aidiyete göre ilgili idarenin yetkili merciine gönderilir. Tasdik makamı mülkiyet sahibine göre değişir; tahsis yetkisi tek bir merkezde toplanmamıştır.
- **Köy tüzel kişiliği / Özel idare tüzel kişiliği** (222 s. K. m.65): Taşınmaz bulunduğu yere göre köy sınırları içinde kalıyorsa tescil köy adına yapılır ve giderler köy bütçesinden karşılanır. Taşınmaz özel idare sınırları içinde kalıyorsa tescil özel idare adına yapılır ve giderler özel idare bütçesinden karşılanır. Tescil ve bakım gideri aynı yerel idareye bağlanır; hangi idarenin sorumlu olduğu taşınmazın konumuna göre belirlenir.
- **Devlet bütçesi yardımı / özel idare bütçesi ödeneği** (222 s. K. m.76): a bendinde Devlet bütçesinden yapılan yardım, Devlet gelirlerinin asgari yüzde üçü olarak belirlenir. b bendinde özel idare bütçesinden ayrılan ödenek ise yıllık gelirin asgari yüzde yirmisi olarak belirlenir ve 1960 mali yılındaki tahsis miktarının altına düşemez. İki kaynağın hesap tabanı ve oranı farklıdır; her biri ayrı hesaplanır.
- **Özel idare ödeneği / köy bütçesi ödeneği** (222 s. K. m.76): Özel idare ödeneğinde taban olarak yıllık gelirlerin yüzde yirmisi alınır. Köy bütçesi ödeneğinde taban olarak genel gelirin yüzde onu alınır. Köy ödeneğinde hesaptan, köy okullarına tahsis edilen arazi ve okul uygulama bahçesi gelirleri çıkarılır; özel idare ödeneğinde ise bu kanun gereğince sağlanan gelirler çıkarılır.
- **Taşınmaz mal davaları / köy, belediye ve özel idare davaları** (İYUK m.34): Birinci fıkra, dava konusunun taşınmazla ilgili mevzuat ve haklar olmasına göre yetki belirler. İkinci fıkra, dava konusunun köy, belediye ya da özel idareyi ilgilendiren mevzuat veya sınır uyuşmazlığı olmasına göre yetki belirler. Her iki fıkrada da yetkili mahkeme yer esasına göre belirlenir; ancak birinci fıkrada taşınmazın bulunduğu yer, ikinci fıkrada mülki idari birimin bulunduğu ya da yeni bağlandığı yer esas alınır.
- **Devlet İhale Kanunu idaresi / Özel İdare ve belediye** (2886 s. K. m.64): Bu maddedeki süre ve izin hükümleri 2886 sayılı Kanun'a tabi idarelerde uygulanır. Özel idare ve belediyeler için kendi özel kanunları uygulanır. Özel idare ve belediyelerin kiralama süresi ve izin usulü bu maddeye göre değil, kendi kanunlarına göre belirlenir.

## Örnek kararlar

- 2023/100 E., 2024/32 K., 01.02.2024 — ilgili: 6237 s. K. m.4
- Hukuk Genel Kurulu, 2007/233 E., 2007/221 K., 18.04.2007 — ilgili: 222 s. K. m.63
- 5. Hukuk Dairesi, 2024/9846 E., 2025/8292 K., 26.05.2025 — ilgili: 222 s. K. m.63

## İlgili terimler

[Kamulaştırma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamulastirma) · [Devir](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/devir)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.