--- title: "Özelleştirme nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozellestirme" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Özelleştirme **Kısaca:** Özelleştirme, 3 kanunda 3 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - Anayasa m.47 · devletleştirme ve Özelleştirme: Devletin, kamu iktisadi teşebbüslerinin ve diğer kamu tüzel kişilerinin mülkiyetindeki işletme ve varlıkların özel kesime devredilmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-47) - 4046 s. K. m.34: Devlete, kamu iktisadi teşebbüslerine ve diğer kamu tüzel kişilerine ait bir işletmenin ya da varlığın özel sektöre devredilmesi anlamına gelir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4046-sayili-ozellestirme-uygulamalari-hakkinda-kanun/madde-34) - 6446 s. K. m.18 · özelleştirme: Devletin, kamu iktisadi teşebbüslerinin ve diğer kamu tüzel kişilerinin mülkiyetindeki işletme ve varlıkların özel sektöre devredilmesi işlemidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6446-sayili-elektrik-piyasasi-kanunu/madde-18) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türkiye Cumhuriyeti Anayasası - Anayasa m.47 – E. Devletleştirme ve Özelleştirme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-47): Devletin, kamu iktisadi teşebbüslerinin ve diğer kamu tüzel kişilerinin mülkiyetindeki işletme ve varlıkların özel kesime devredilmesidir. Madde bu süreçte esas ve usulleri kanuna bırakır; devletleştirmenin tersi yöndeki bir süreçtir. ### Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun - Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun m.34 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4046-sayili-ozellestirme-uygulamalari-hakkinda-kanun/madde-34) ### Elektrik Piyasası Kanunu - Elektrik Piyasası Kanunu m.18 – Özelleştirme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6446-sayili-elektrik-piyasasi-kanunu/madde-18#f1): Devletin, kamu iktisadi teşebbüslerinin ve diğer kamu tüzel kişilerinin mülkiyetindeki işletme ve varlıkların özel sektöre devredilmesi işlemidir. Bu maddede özelleştirme işlemleri 4046 sayılı Kanun çerçevesinde yürütülür. ## Karıştırılan kavramlar - **Devletleştirme / Özelleştirme** (Anayasa m.47): Devletleştirme, özel mülkiyetteki teşebbüsün kamuya geçmesidir. Özelleştirme, kamu mülkiyetindeki işletme ve varlıkların özel kesime devredilmesidir. İki süreç birbirinin tersi yöndedir. Özelleştirmenin esas ve usulleri kanunla gösterilir; bu, maddenin ikinci fıkrasında ayrıca düzenlenmiştir. - **Devletleştirme karşılığı / Özelleştirme gelirleri** (Anayasa m.47): Devletleştirmede ödenen gerçek karşılık, özel teşebbüs sahibine yapılan bir bedel ödemesidir. Özelleştirmede kamunun aldığı bedel, kamu mülkiyetindeki varlığın devrinden elde edilen gelirdir. Her iki durumda bedel ilişkisi vardır ancak yön ve dayanak farklıdır; birincisinde devlet öder, ikincisinde devlet alır. - **Özelleştirme / özel hukuk sözleşmesiyle yaptırma** (4046 s. K. m.34): Özelleştirmede mülkiyetteki işletme veya varlık özel sektöre devredilir. Özel hukuk sözleşmesiyle yaptırmada kamu tüzel kişisi yatırım veya hizmetin sahibi olarak kalır ve bunu başkasına yaptırır. Maddenin iki fıkrası farklı konuları düzenler: birincisi mülkiyetin devrini, ikincisi yatırım ve hizmetin yaptırılmasını ya da devredilmesini kanuna bağlar. - **Özelleştirme / İşletme hakkı devri** (6446 s. K. m.18): Özelleştirmede varlıkların mülkiyeti devredilir ve özelleştirme 4046 sayılı Kanun kapsamında yürütülür. İkinci fıkradaki işletme hakkı devir sözleşmesinde mülkiyet saklı kalır, yalnızca işletme hakkı verilir. İkinci fıkra uyarınca yapılan devirde mülkiyet TEDAŞ'ta kalır; bu işlem mülkiyet devri sonucu doğurmaz. - **Mülkiyet aidiyeti / Özelleştirme programına alınma** (6446 s. K. m.18): Özelleştirme programına alınan EÜAŞ veya bağlı kuruluşların mülkiyetinin ve bağlı olduğu bakanlık ile ilişkisinin devam ettiği hal. Özelleştirme sonucunda varlık veya hisselerin fiilen devredildiği hal. Programa alınma tek başına mülkiyeti ve bağlılık ilişkisini değiştirmez; üçüncü fıkra bu ayrımı açıkça korur. - **Genel özelleştirme usulü / Beşinci fıkra usulü** (6446 s. K. m.18): Genel özelleştirmede 4046 sayılı Kanun hükümleri esas alınır ve değer tespiti yapılır. EÜAŞ ve bağlı ortaklıklarının yenilenebilir enerji veya yerli kömüre dayalı tesis amacıyla özelleştirilmesinde 4046 sayılı Kanunun bu maddeye aykırı olmayan hükümleriyle birlikte beşinci fıkra uygulanır. Beşinci fıkra kapsamında değer tespiti yapılmaz, ihale pazarlık usulüyle elektrik satış fiyatı üzerinden yürür ve bedel alınmaksızın devir yapılır. ## İlgili konular - Sosyal ve ekonomik haklar ve ödevler, kamu yararı (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/sosyal-ve-ekonomik-haklar-ve-odevler-kamu-yarari ## Örnek kararlar - 1995/38 E., 1996/7 K., 28.02.1996 — ilgili: 4046 s. K. m.34 - Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2022/120 E., 2023/463 K., 09.02.2023 — ilgili: 6446 s. K. m.18 ## İlgili terimler [Kamu iktisadi teşebbüsü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-iktisadi-tesebbusu) · [Kamu hizmeti niteliği taşıyan özel teşebbüs](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-hizmeti-niteligi-tasiyan-ozel-tesebbus) · [Devletleştirme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/devletlestirme) · [Gerçek karşılık](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gercek-karsilik) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.