--- title: "Özen borcu nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozen-borcu" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Özen borcu **Kısaca:** Özen borcu, 3 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TBK m.471 · genel olarak: Yüklenicinin eseri meydana getirirken gösterdiği dikkat ve itinadır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-471) - HUAK m.9 · görevin özenle ve tarafsız biçimde yerine getirilmesi: Arabulucunun görevini gereken dikkat ve itina ile yerine getirme yükümlülüğüdür. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6325-sayili-hukuk-uyusmazliklarinda-arabuluculuk-kanunu/madde-9) - İş Mah. K. m.36: Kamu makamının işçi ücretlerinin ödenip ödenmediğini kontrol etmek için göstermesi gereken dikkat yükümlülüğüdür. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7036-sayili-is-mahkemeleri-kanunu/madde-36) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.396 – II. Özen ve sadakat borcu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-396): İşçinin yüklendiği işi, işin niteliği ile işçinin eğitim ve uzmanlığına göre gerekli dikkat ve itina ile yapma yükümlülüğüdür. Özenin ölçüsü, işin tehlikeli olup olmaması, uzmanlık gerektirip gerektirmemesi ve işverence bilinen veya bilinmesi gereken yetenek ve niteliklere göre belirlenir. - TBK m.400 – VI. İşçinin sorumluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-400): İşçinin işi gördüğü sırada dikkat ve itina göstermesi yükümlülüğüdür. Ölçüsü işin niteliğine ve işçinin bilinen özelliklerine göre belirlenir. - TBK m.471 – B. Hükümleri — I. Yüklenicinin borçları — 1. Genel olarak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-471#f2): Yüklenicinin eseri meydana getirirken gösterdiği dikkat ve itinadır. Ölçüsü objektiftir; yüklenicinin kişisel özelliklerine değil, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin mesleki ve teknik kurallara uygun davranışına bakılır. - TBK m.628 – 3. Özen borcu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-628): Ortağın ortaklık işlerinde, kendi işlerinde gösterdiği çaba ve özen ölçüsünde davranma yükümlülüğüdür. Ölçü subjektiftir; ortak kendi işlerinde gösterdiği özeni gösterdiğinde borcunu yerine getirmiş sayılır, ancak kendi işlerinde de özensiz olan ortak bakımından ölçü daha düşük kalır. ### Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu - HUAK m.9 – Görevin özenle ve tarafsız biçimde yerine getirilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6325-sayili-hukuk-uyusmazliklarinda-arabuluculuk-kanunu/madde-9): Arabulucunun görevini gereken dikkat ve itina ile yerine getirme yükümlülüğüdür. Sonuç taahhüdü değildir; arabulucunun başarılı bir anlaşma sağlamasını değil, süreci özenle yürütmesini ifade eder. ### İş Mahkemeleri Kanunu - İş Mah. K. m.36 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7036-sayili-is-mahkemeleri-kanunu/madde-36): Kamu makamının işçi ücretlerinin ödenip ödenmediğini kontrol etmek için göstermesi gereken dikkat yükümlülüğüdür. Bu yükümlülüğü yerine getirdiğini kanıtlama yükü idaredir. ## Karıştırılan kavramlar - **Özen borcu / sadakat borcu** (TBK m.396): Özen borcu, işin yapılış biçimine, yani işçinin işi nasıl gördüğüne ilişkindir ve objektif ile sübjektif ölçütlere bağlıdır. Sadakat borcu, işçinin işverenin çıkarlarını gözetme ve zarardan kaçınma yönündeki bağlılık yükümlülüğüdür. İşin gereği gibi görülmemesi özen borcunun, işverenin çıkarına aykırı davranış sadakat borcunun ihlalidir; ikisi birlikte de ihlal edilebilir. - **Sadakat / özen borcu** (TBK m.471): Sadakat borcu, yüklenicinin işsahibinin menfaatini gözetmesi ve zarar verecek davranışlardan kaçınmasıdır. Özen borcu, eserin teknik ve mesleki standartta meydana getirilmesine yönelik dikkat yükümüdür. Her ikisi birlikte ifa standardını oluşturur; birinin ihlali tek başına sorumluluk doğurabilir. - **Yan yükümlülük ve koruma yükümlülüğü / asli edim (özen borcu)** (TBK m.628): Asli edim olarak özen borcunun ihlali 628/I kapsamındadır. Sadakat ve koruma yükümlülüklerinin ihlali 628/II'ye göre değerlendirilir. Her iki ihlal de sözleşmeye aykırılık sayılır; ihlalin kaynağı ve kapsamı zarar miktarının belirlenmesinde önem taşır. - **Özen borcu / sonuç borcu** (HUAK m.9): Arabulucunun yükümlülüğü özen borcudur; anlaşmanın sağlanması garanti edilmez. Anlaşmanın kurulmasına ilişkin taahhüt ise arabulucu açısından bağlayıcı bir sonuç borcu olarak düşünülmez. Anlaşma sağlanamamış olması tek başına özen borcuna aykırılık oluşturmaz; özenin ihlali ayrıca ortaya konulmalıdır. - **Sonuç borcu / Özen borcu** (Av. K. m.34): Avukatın elde edilmesini garanti ettiği bir sonuç yoktur; işin sonucu avukatın kontrolünde değildir. Avukatın yükümlü olduğu, sonuca ulaşmak için gereken çalışmayı ve yolu özenle seçip yürütmesidir. Sonucun elde edilmemesi tek başına sorumluluk doğurmaz; sorumluluk, özenin yerine getirilmemesine bağlanır. - **Özen borcu / kusura dayalı zarar sorumluluğu** (1163 s. K. m.62): Birinci fıkranın ilk cümlesi, yönetim kurulunun işleri titizlikle yürütme ve gayret gösterme borcunu koyar. Bu bir davranış yükümlülüğüdür. İkinci fıkranın birinci cümlesi, kusurdan doğan zararı konu alır. Burada sorumluluk gerçekleşmiş bir zarara bağlıdır. Özen borcuna aykırılık tek başına tazminat doğurmaz; kooperatifte zarar ve nedensellik birlikte aranır. ## İlgili konular - İşçinin borçları (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/iscinin-borclari - Eser sözleşmesi ve hükümleri (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/eser-sozlesmesi-ve-hukumleri - Ortaklar arasındaki sorumluluk, yönetici ortaklar ile diğer ortaklar arasındaki ilişki (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/ortaklar-arasindaki-sorumluluk-yonetici-ortaklar-ile-diger-ortaklar-arasindaki - Amaç, kapsam ve tanımlar, arabuluculuğa ilişkin temel ilkeler (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/amac-kapsam-ve-tanimlar-arabuluculuga-iliskin-temel-ilkeler ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2017/2203 E., 2021/1089 K., 28.09.2021 — ilgili: TBK m.400 - 9. Hukuk Dairesi, 2025/2681 E., 2025/3422 K., 15.04.2025 — ilgili: TBK m.400 ## İlgili terimler [Sadakat borcu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sadakat-borcu) · [Mahsup yasağı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mahsup-yasagi) · [Alt İşveren](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/alt-isveren) · [Bordro](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bordro) · [Haklı menfaat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hakli-menfaat) · [Asıl işveren](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/asil-isveren) · [Sır saklama yükümlülüğü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sir-saklama-yukumlulugu) · [Hakediş](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hakedis) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.