--- title: "Özkaynak nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozkaynak" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Özkaynak Diğer yazımlar: Öz kaynak **Kısaca:** Özkaynak, 4 kanunda 7 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - 5411 s. K. m.44 · ödenmiş sermaye, yedek akçeler ve özkaynak: Ana sermaye ile katkı sermaye toplamından, bu toplamdan sermayeden indirilecek değerlerin düşülmesiyle bulunan tutardır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/madde-44) - 5684 s. K. m.2 · tanımlar: Ödenmiş veya Türkiye'ye ayrılmış sermaye, yedekler, yeniden değerleme fonu, dağıtılmamış kâr ile Müsteşarlıkça uygun görülecek sermaye benzeri kaynaklar ve diğer kaynaklardan varsa bilanço zararı ve Müsteşarlıkça uygun görülecek diğer değerlerin düşülmesinden sonra kalan tutardır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5684-sayili-sigortacilik-kanunu/madde-2) - 6361 s. K. m.3 · tanımlar: Ödenmiş sermaye, yedekler, dönem net kârı ve geçmiş yıllar kârı toplamından dönem net zararı ile geçmiş yıllar zararı ve Kurulca belirlenen diğer kalemlerin düşülmesiyle bulunan bakiyedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6361-sayili-finansal-kiralama-faktoring-finansman-ve-tasarruf-finansman-sirketleri-kanunu/madde-3) ## Kanuna göre anlamı - **5684 s. K. m.2/1-k** (Sigortacılık Kanunu): Sigorta şirketleri ile reasürans şirketlerinin ödenmiş veya Türkiye’ye ayrılmış sermayeleri, her türlü yedek akçeleri, yeniden değerleme fonu, dağıtılmamış kâr, kâr ve sermaye yedekleri ile Müsteşarlıkça uygun görülecek sermaye benzeri kaynaklar ve diğer kaynaklardan varsa bilanço zararı ile Müsteşarlıkça uygun görülecek diğer değerlerin düşülmesinden sonra bulunan tutarı — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5684-sayili-sigortacilik-kanunu/madde-2#f1-k - **6361 s. K. m.3/1-h** (Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu): Ödenmiş sermaye, sermaye yedekleri, kâr yedekleri, dönem net kârı, geçmiş yıllar kârı ve Kurulca belirlenecek diğer kalemler toplamından varsa dönem net zararı, geçmiş yıllar zararı ve Kurulca belirlenecek diğer kalemlerin düşülmesi suretiyle elde edilen bakiye ile nitelikleri Kurul tarafından belirlenecek sermaye benzeri borçları — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6361-sayili-finansal-kiralama-faktoring-finansman-ve-tasarruf-finansman-sirketleri-kanunu/madde-3#f1-h ## Kanunda nerede geçiyor ### Bankacılık Kanunu - Bankacılık Kanunu m.44 – Ödenmiş sermaye, yedek akçeler ve özkaynak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/madde-44#f3): Ana sermaye ile katkı sermaye toplamından, bu toplamdan sermayeden indirilecek değerlerin düşülmesiyle bulunan tutardır. Ana sermaye ve katkı sermaye ayrı bir ölçü olarak bu maddede tanımlanmış değildir. - Bankacılık Kanunu m.54 – Kredi sınırları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/madde-54): Kredi sınırlarının hesaplandığı temel büyüklüktür. Bankanın özkaynaklarına göre yüzde oranlar uygulanır, bu nedenle sınırın tutarı özkaynak değiştikçe değişir. - Bankacılık Kanunu m.56 – Ortaklık paylarına ilişkin sınırlamalar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/madde-56): Bankanın kendi sermaye ve yedeklerinden oluşan toplam tutar; yüzde onbeş ve yüzde altmış sınırları bu tutar üzerinden hesaplanır. Maddenin metni tanımı açıkça vermez, bu nedenle sınır hesabının bankanın kendi özkaynağı üzerinden yapılması gerektiğini söylemekle yetinilir. - Bankacılık Kanunu m.57 – Gayrimenkul ve emtia üzerine işlemler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/madde-57): Bankanın kendi sermaye ve yedekleri ile birikmiş kârından oluşan, sınırın oranlandığı büyüklüktür. Hesaplamada hangi kalemlerin özkaynağa dahil edileceği Kurul düzenlemesine tabidir. ### Sigortacılık Kanunu - Sigortacılık Kanunu m.2 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5684-sayili-sigortacilik-kanunu/madde-2#f1-k): Ödenmiş veya Türkiye'ye ayrılmış sermaye, yedekler, yeniden değerleme fonu, dağıtılmamış kâr ile Müsteşarlıkça uygun görülecek sermaye benzeri kaynaklar ve diğer kaynaklardan varsa bilanço zararı ve Müsteşarlıkça uygun görülecek diğer değerlerin düşülmesinden sonra kalan tutardır. ### Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu - Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu m.3 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6361-sayili-finansal-kiralama-faktoring-finansman-ve-tasarruf-finansman-sirketleri-kanunu/madde-3#f1-h): Ödenmiş sermaye, yedekler, dönem net kârı ve geçmiş yıllar kârı toplamından dönem net zararı ile geçmiş yıllar zararı ve Kurulca belirlenen diğer kalemlerin düşülmesiyle bulunan bakiyedir. Nitelikleri Kurulca belirlenen sermaye benzeri borçlar da özkaynağa dahil edilir. ### Sağlık Bakanlığınca Kamu Özel İş Birliği Modeli ile Tesis Yaptırılması, Yenilenmesi ve Hizmet Alınması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun - Sağlık Bakanlığınca Kamu Özel İş Birliği Modeli ile Tesis Yaptırılması, Yenilenmesi ve Hizmet Alınması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun m.6 – Asgari öz kaynak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6428-sayili-saglik-bakanliginca-kamu-ozel-is-birligi-modeli-ile-tesis-yaptirilmasi-yenilenmesi/madde-6#f1): Yüklenicinin kendi malvarlığından, borçlanma dışındaki kaynaklarından ayırdığı finansman tutarıdır. Maddedeki asgari oran, yalnızca bu öz kaynak bakımından belirlenmiştir. ## Karıştırılan kavramlar - **Bireysel özkaynak / Konsolide özkaynak** (5411 s. K. m.44): Bireysel özkaynak, bankanın kendi mali tablosu üzerinden hesaplanır. Konsolide özkaynak, ana ortaklık bakımından konsolide esasa göre hesaplanır. Konsolide esasa tabi kredi sınırları ve standart oranlarda konsolide özkaynak, üçüncü fıkraya göre hesaplanarak kullanılır. - **Finansmanın tamamı / öz kaynak oranı** (6428 s. K. m.6): Birinci fıkranın ilk cümlesi, yüklenicinin sözleşme konusu işlerin gerektirdiği tüm finansmanı sağlama yükümlülüğünü genel olarak kurar. Birinci fıkranın ikinci cümlesi, bu finansmanın öz kaynak bölümü için sayısal bir asgari oran koyar. Yüklenici finansmanın tamamını sağlamakla yükümlüdür, ancak öz kaynak olarak ayırması gereken kısım en az yüzde yirmi oranındadır. - **Öz kaynak geliri / dışarıdan toplanan yardım** (2860 s. K. m.2): Kuruluşun kendi öz kaynaklarından sağladığı gelir maddede açıkça kapsam dışında sayılmıştır. Kamuya ya da halka çağrı yaparak dışarıdan toplanan yardım bu kapsam dışı sayılmamıştır. Öz kaynak gelirleri için kanun uygulanmaz; dışarıdan toplanan yardım için kanun uygulanır. - **Devir tarihine kadar ödeme / kesin özkaynak açığı üzerinden mahsuplaşma** (5230 s. K. m.3): Menfi farkın karşılanması devir tarihine kadar, Hazine'nin TMSF'ye ÖTDİBS vermesiyle yapılır. Kesin özkaynak açığı, devir işleminin kesinleşmesinden sonra tespit edilir ve TMSF ile Halkbank arasındaki mahsup bu tutar üzerinden yapılır. Önce geçici karşılama (ÖTDİBS) yapılır, sonra kesin tutar üzerinden mahsuplaşma gerçekleşir; iki aşama farklı tutarlara dayanır. - **Varlıklar / özkaynak ve borçlar** (TTK m.73): Bilançonun aktif tarafında yer alan duran ve dönen varlıklar. Bilançonun pasif tarafında yer alan özkaynaklar, borçlar ve dönem ayırıcı hesaplar. Madde aktif ve pasif tarafın her birinin kendi içinde ayrı kalemlere bölünmesini ister. - **Kullanılabilir özkaynak / Esas sermaye azaltımı** (TTK m.642): Şirketin kullanılabilir özkaynağı varsa, akçe bu özkaynaktan karşılanarak muaccel olur. Özkaynak yetmiyorsa, esas sermayenin ilgili hükümlere göre azaltılması gerekir; esas sermaye azaltımı bu yolla serbest hale gelen kaynağı oluşturur. Birinci fıkra a ve c bentleri alternatif değil, kaynak bakımından sıralı bir ilişki kurar; özkaynak yetmediğinde azaltım yoluna gidilmesi uygulamada ayrıca değerlendirilir. ## Örnek kararlar - 2020/43 E., 2022/116 K., 13.10.2022 — ilgili: 5411 s. K. m.54 - İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2022/235 E., 2023/573 K., 28.09.2023 — ilgili: 5411 s. K. m.44 ## İlgili terimler [Broker](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/broker) · [Dönemsel yatırım tutarı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/donemsel-yatirim-tutari) · [Sigorta acentesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sigorta-acentesi) · [Aktüer](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/aktuer) · [Faaliyet kiralaması](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/faaliyet-kiralamasi) · [Finansal kiralama](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/finansal-kiralama) · [Kiralayan](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kiralayan) · [Sigorta eksperi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sigorta-eksperi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.