--- title: "Paraya çevirme nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/paraya-cevirme" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Paraya çevirme **Kısaca:** Paraya çevirme, 4 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.966 · arta kalan para üzerindeki hak: Rehnedilen taşınırın satış yoluyla nakde dönüştürülmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-966) - TTK m.1383 · paraya çevirme: Haczedilmiş malın cebrî icra yoluyla paraya dönüştürülmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1383) - AATUHK m.74 · paraya çevirme: Haczedilen paradan başka bir malın cebri icra yoluyla paraya dönüştürülmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-74) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.813 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-813): Malikin, intifa hakkı sahibinin karşılıksız ödeme yapmaması hâlinde intifa konusu malı yükümlülüğün yerine getirilmesi için kısmen ya da tamamen satarak bedelini kullanabilmesidir. - TMK m.948 – 3. Rehnin sırası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-948): Rehin konusu taşınırın satılarak elde edilen bedelin rehinli alacaklılara dağıtılmasıdır. Sıra kuralı bu aşamada uygulama alanı bulur. - TMK m.966 – 2. Arta kalan para üzerindeki hak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-966): Rehnedilen taşınırın satış yoluyla nakde dönüştürülmesidir. Arta kalan paranın doğup doğmayacağı ve miktarı bu işlemin sonucuna bağlıdır. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.1383 – 2. Paraya çevirme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1383): Haczedilmiş malın cebrî icra yoluyla paraya dönüştürülmesidir. Madde bu işlemin hangi usulle yapılacağını belirler. ### Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun - Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m.38 – I) Cebrî icra (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6103-sayili-turk-ticaret-kanununun-yururlugu-ve-uygulama-sekli-hakkinda-kanun/madde-38#f1): Haczedilen malın satılarak alacağa karşılık nakde dönüştürülmesi işlemidir. Madde bu işlemin hangi hukuka tabi olacağını belirler. ### Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun - AATUHK m.74 – Paraya çevirme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-74): Haczedilen paradan başka bir malın cebri icra yoluyla paraya dönüştürülmesidir. Bu madde bakımından satış, borçlar hukukundaki satıştan farklı, cebri bir icra işlemidir. ## Karıştırılan kavramlar - **Tahliye ve teslim icrası / satış sonrası paraya çevirme** (Harçlar K. m.24): Haczedilen mal satılıp paraya çevrildikten sonra tahsil harcı tam olarak alınır (m.23 kapsamı). Tahliye ve teslim icralarında satış aşamasına özgü ayrı bir oran bu maddede yer almaz; (f) ve (g) bentleri aşamalarla sınırlıdır. Hesap yapılırken aşamaya göre doğru bent seçilmeli, genel satış oranı yanlışlıkla uygulanmamalıdır. - **Genel icra kuralı / özel paraya çevirme hükmü** (İİK m.49): Genel icra hükümlerine göre rehnin paraya çevrilmesi, İİK'nin ilgili bölümlerindeki usule göre yürür. Medeni Kanun'daki veya Ziraat Bankası ile Türkiye Emlak Kredi Bankası'nın özel kanunlarındaki paraya çevirme hükmü, rehin karşılığı ödünç verme işlerinde bu genel kuralın yerine öncelikle uygulanır. Rehin karşılığı ödünç verme ilişkisinde özel paraya çevirme hükmü varsa o uygulanır; yoksa genel usul devreye girer. - **m.120 / m.89 (paraya çevirme yolu)** (İİK m.120): Madde 120, alacaklıya m.89 yanında ek bir imkan tanır ve alacaklı m.89 yerine devri isteyebilir. Madde 89 uyarınca haciz ihbarnamesiyle alacak doğrudan icra dairesine ödetilebilir. Alacaklı iki yoldan birini seçer; tamamlama haczi yapılması zorunlu değildir. - **Haciz takipleri / Rehin paraya çevirme takipleri** (İİK m.193): Haciz yoluyla ve teminat gösterilmesine ilişkin takipler iflasın açılmasıyla durur ve kesinleşmeyle düşer. Rehinin paraya çevrilmesi yoluyla takipler iflasla durmaz; iflas masasına karşı devam eder. Rehinli alacaklı kendi takibini sürdürür, satış bedeli rehinli alacaklılara paylaştırılır ve artan kısım masaya geçer. - **Genel tasfiye masrafları / Rehnin muhafaza ve paraya çevirme masrafları** (İİK m.248): İflasın açılmasından ve tasfiyeden doğan masraflar, paranın tamamından önce çıkarılır. Rehinli mal bedelinden yalnız rehnin muhafaza ve paraya çevrilme masrafları indirilir. Rehinli malın bedelinden genel tasfiye masrafları ayrıca düşülemez; yalnız rehne özgü masraflar düşülür. - **Paraya çevirme kararı / Tasfiye memurunun diğer işlemleri** (İİK m.309/Ç): Malvarlığının paraya çevrilmesine ilişkin karar ve işlemler yedi günlük itiraz süresine tabidir. Muhafaza, sıra cetveli ve diğer işlemler bu maddenin itiraz düzenine açıkça girmez. Yedi günlük itiraz yolu yalnız paraya çevirme bağlamındaki işlemler için açık kabul edilir; diğer işlemlerde madde yalnızca kıyas hükümlerini getirir. ## İlgili konular - Rehinli alacakların takibi, rehinli alacaklıların takip hakkı ve cebrî satış (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/rehinli-alacaklarin-takibi-rehinli-alacaklilarin-takip-hakki-ve-cebri-satis - Defter tutma, tüketilebilen ve değeri biçilen şeyler (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/defter-tutma-tuketilebilen-ve-degeri-bicilen-seyler - Rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar, rehinli tahvil (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/rehin-karsiliginda-odunc-verme-isi-ile-ugrasanlar-rehinli-tahvil - Teslime bağlı rehin ve hapis hakkı (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/teslime-bagli-rehin-ve-hapis-hakki - Borçlu elinde haczedilen mallara karşı istihkak iddiaları (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/borclu-elinde-haczedilen-mallara-karsi-istihkak-iddialari ## İlgili terimler [Tehir](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tehir) · [Kesin haciz](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kesin-haciz) · [Takip masrafı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/takip-masrafi) · [İntifa hakkı sahibi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/intifa-hakki-sahibi) · [Muaccel borç](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muaccel-borc) · [Sicile kayıtlı gemi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sicile-kayitli-gemi) · [Yapı hâlindeki gemi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yapi-halindeki-gemi) · [Hak sahibi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hak-sahibi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.