--- title: "Peşin ödeme nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/pesin-odeme" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Peşin ödeme **Kısaca:** Peşin ödeme, 17 kanunda 24 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.330 · nafaka miktarının takdiri: Nafakanın her ayın başında, ayın ilk günü veya ayın başlangıcında ödenmesi gerektiği anlamına gelir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-330) - TBK m.609 · hakkın kullanılması: Dönemin başında, dönem henüz işlemeden yapılan ödemedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-609) - Harçlar K. m.25 · ödeme usulü: Harcın ilgili işlemden önce ödenmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-25) ## Kanunda nerede geçiyor ### Harçlar Kanunu - Harçlar K. m.25 – Ödeme usulü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-25): Harcın ilgili işlemden önce ödenmesidir. Madde bu yönü doğrudan düzenlemez; ödeme zamanı m.27 ile belirlenir. - Harçlar K. m.27 – Maktu harçlarda ödeme zamanı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-27): Harcın ilgili işlem yapılmadan önce ödenmesidir. Maktu harçlarda kural budur. - Harçlar K. m.78 – Ödeme zamanı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-78): Harcın, ilgili işlem gerçekleşmeden önce ödenmesi gerektiğini ifade eder. Kural olarak harç işlemin sonucuna bağlanmaz, işlemden önce tamamlanır. - Harçlar K. m.81 – Zaruri giderler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-81): Zorunlu giderlerin, ilgilinin ilgili işlemi talep ettiği anda, işlem yapılmadan önce ödenmesi gereken ödeme yöntemidir. Ödeme yapılmadan işlemin yürütülmesi kanunun öngördüğü kural değildir. - Harçlar K. m.94 – Ödeme zamanı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-94): Harcın, ilgili işlem yapılmadan önce ödenmesi gereken ödeme zamanıdır. Maddede sayılan harçlarda istisnasız uygulanan bir kuraldır. - Harçlar K. m.107 – Ödeme zamanı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-107): Harcın işlem yapılmadan önce tamamının ödenmesidir. Madde bakımından ödeme zamanı, işlemin yapılmasından önceki andır ve kısmi ödeme yeterli değildir. - Harçlar K. m.127 – İşlemin yapılamıyacağı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-127): Harcın, ilgili işlem yapılmadan önce ödenmesi gerektiği anlamına gelir. Maktu harçlar kural olarak bu biçimde ödenir. ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.278 – 2. Ödemenin peşin olması gereği (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-278): Bedelin satılanın devrinden önce veya devredildiği anda ödenmesi anlamına gelir. Maddede varsayılan düzen olarak öngörülmüştür; artırma koşullarıyla farklı bir ödeme zamanı kararlaştırılabilir. - TBK m.609 – I. Hakkın kullanılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-609#f2): Dönemin başında, dönem henüz işlemeden yapılan ödemedir. Peşin ödemede dönem tamamlanmadan ölüm gerçekleşse bile o döneme ait gelirin tamamı borçlanılmış sayılır. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.330 – IV. Nafaka miktarının takdiri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-330): Nafakanın her ayın başında, ayın ilk günü veya ayın başlangıcında ödenmesi gerektiği anlamına gelir. Ödemenin dönem sonuna bırakılamayacağını ifade eder. ### İş Kanunu - İş K. m.57 – Yıllık izin ücreti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4857-sayili-is-kanunu/madde-57): İzin ücretinin işçi izne ayrılmadan önce tam olarak ödenmesidir. Ödeme anı izne başlamadan önce olmalıdır. ### Devlet Memurları Kanunu - DMK m.164 – Aylığın ödeme zamanı ve Esasları: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-164): Aylığın ilgili ayın başında, o ay hizmet görülmeden önce ödenmesi esasıdır. Memura ödenen aylık, hizmet karşılığı olarak ay başında verilir. ### Tebligat Kanunu - Tebligat K. m.5 – Ücret ve masrafın peşin ödenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-5): Tebligat yapılmasını isteyenin, tebligatın yapılmasından önce tarifedeki PTT ücretini veya zorunlu masrafı ödemesi yükümlülüğüdür. Ödeme, tebligat talebinin yerine getirilmesinin ön koşuludur. ### Vergi Usul Kanunu - VUK ek geç. m.12 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/ek-gecici-madde-12#f1): Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 117. maddesi uyarınca, yıl içinde elde edilen gelir üzerinden önceden ödenen ve yıllık gelir vergisine mahsup edilen tutardır. Maddede yer alan mükerrer 117. madde hükmüne bağlı bir kavramdır. ### Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname - Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname m.29 – Ücretin Ödeme Zamanı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/399-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-personel-rejiminin-duzenlenmesi-ve-233-sayili-kanun/madde-29): Ücretin ilgili ayın hak edildiği dönemden önce, ayın onbeşinde ödenmesidir. Ücretin ayın sonunda hak edilip sonradan ödenmesi anlamına gelmez. ## Karıştırılan kavramlar - **Peşin ödeme / Defaten ödeme** (2022 s. K. m.3): Peşin ödeme, her ödeme döneminin başında yapılan düzenli aylık ödemesidir. Defaten ödeme, başlangıç tarihinden ilk ödeme dönemine kadar geçen geçmiş dönemler için toplu yapılan ödemedir. Geçmiş dönem tutarları defaten, güncel dönem tutarları peşin ödenir; iki ödeme biçimi birlikte uygulanabilir. - **Geri alınmayan peşin ödeme / Kesilen aylık** (2022 s. K. m.3): Durum değişikliği veya ölüm halinde peşin verilen aylık geri alınmaz. Geçim şartının kalkması halinde aylık, şartın kalktığı tarihi izleyen dönem başından kesilir. Şartın kalkması ileriye dönük kesinti doğurur; geçmişe dönük geri alma yapılmaz, peşin verilen tutarlar korunur. - **Peşin ödeme / Taksitli ödeme** (4706 s. K. m.5): Satış bedelinin tamamı peşin ödenir. Bedelin en az dörtte biri peşin, kalanı en fazla iki yılda taksitle ödenir. Peşin ödemede yüzde yirmi indirim uygulanır; taksitli satışta indirim yoktur ve kalan kısma kanunî faiz işler. - **Peşin ödeme / irat biçiminde ödeme kararının gelecek yıllara ilişkin belirlenmesi** (TMK m.330): Nafakanın her ay peşin olarak ödenmesi, ödemenin düzenli ve zamanında yapılmasını güvence altına alır. Gelecek yıllara ilişkin miktarın belirlenmesi, hâkimin istemi üzerine yapılan ayrı bir karardır. Peşin ödeme kuralı her irat nafakasında uygulanır. Gelecek yıllara ilişkin miktar ise yalnızca istem varsa ve hâkim karar verdiğinde belirlenir. - **Peşin ödeme / taksitle ödeme** (5458 s. K. m.3): Borcun tamamının peşin ödenmesi hâlinde taksitlendirme farkı uygulanmaz ve borç peşin ödenmiş sayılır. Taksitle ödeme seçildiğinde süreye göre fark oranı eklenir ve aylık taksit tutarı buna göre hesaplanır. Taksitle ödeme seçilmiş ve sonradan kalan borç peşin ödenmek istenirse, kalan aylara isabet eden taksitlendirme farkı indirilerek bakiye tahsil edilir. - **Peşin ödeme / ödeme koşullarına uygun ödeme** (TBK m.278): Bedelin peşin olarak ödenmesi, dönme hakkının doğmamasını sağlar. Bedelin artırma koşullarına göre ödenmesi de aynı sonucu doğurur. Hangi yolla olursa olsun ödeme yapılmışsa satıcının dönme hakkı doğmaz. ## İlgili konular - İcra takibinden vazgeçme (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/icra-takibinden-vazgecme - Konsolosluk harçları (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/konsolosluk-harclari - Açık artırma yoluyla satış ve mal değişim sözleşmesi (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/acik-artirma-yoluyla-satis-ve-mal-degisim-sozlesmesi - Ömür boyu gelir ve ölünceye kadar bakma sözleşmeleri (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/omur-boyu-gelir-sozlesmesi-ve-olunceye-kadar-bakma-sozlesmesi - Gemi ve liman harçları (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/gemi-ve-liman-harclari - Genel muaflıklar ve istisnalar, mükellefiyetle ilgili genel hükümler (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/genel-muafliklar-ve-istisnalar-mukellefiyetle-ilgili-genel-hukumler ## Örnek kararlar - 2009/57 E., 2011/33 K., 03.02.2011 — ilgili: 2802 s. K. m.108, 3671 s. K. m.6 ## İlgili terimler [Harca mevzu işlem](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/harca-mevzu-islem) · [İstihkak](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/istihkak) · [Mehil](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mehil) · [Defaten ödeme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/defaten-odeme) · [İhale bedeli](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ihale-bedeli) · [Yargı harcı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yargi-harci) · [Çalışma izni muafiyeti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/calisma-izni-muafiyeti) · [Çok zor durum](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/cok-zor-durum) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.