---
title: "Petrol işlemi nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/petrol-islemi"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Petrol işlemi

**Kısaca:** Petrol işlemi: Arama, üretim ile yurt içinde üretilen petrolün satılmasını, bu işlemlerden herhangi biri için lüzumlu enerji ve su tesisleri ile üretilen petrolün saha içinde veya ana iletim hattı veya yakınındaki rafineriye veya doğal gazın serbest tüketiciye teslimine kadar taşınmasını sağlayan… (6491 s. K. m.2/1-y)

## Kanuni tanım

- **6491 s. K. m.2/1-y** (Türk Petrol Kanunu): Arama, üretim ile yurt içinde üretilen petrolün satılmasını, bu işlemlerden herhangi biri için lüzumlu enerji ve su tesisleri ile üretilen petrolün saha içinde veya ana iletim hattı veya yakınındaki rafineriye veya doğal gazın serbest tüketiciye teslimine kadar taşınmasını sağlayan boru hatlarının, bina, kamp ve diğer tüm tesislerle teçhizatın inşasını, kurulmasını ve işletilmesini ve bu faaliyetlere ilişkin mali, ticari ve idari faaliyetleri — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6491-sayili-turk-petrol-kanunu/madde-2#f1-y

## Kanunda nerede geçiyor

### Türk Petrol Kanunu
- Türk Petrol Kanunu m.2 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6491-sayili-turk-petrol-kanunu/madde-2#f1-r): Arama, üretim ve yurt içinde üretilen petrolün satışı ile bunlara bağlı enerji, su, boru hattı, bina ve tesislerin kurulup işletilmesini ve bu faaliyetlere ilişkin mali, ticari ve idari faaliyetleri kapsayan geniş bir kavramdır.
- Türk Petrol Kanunu m.14 – Transferler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6491-sayili-turk-petrol-kanunu/madde-14#f4): Petrol arama, üretim ve işletme faaliyetleri ile bunlara bağlı işlemlerdir. Petrol işlemi dışında elde edilen gelirler bu kavramın dışında kalır ve ayrı usule tabidir (dördüncü fıkra).
- Türk Petrol Kanunu m.22 – Yasaklar ve özel hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6491-sayili-turk-petrol-kanunu/madde-22#f1): Kanunun petrol hakkına bağladığı arama, üretim ve benzeri faaliyetlerin tümüdür. Bu faaliyetler, ilgili izin veya ruhsat alınmadan yapılamaz.

## Karıştırılan kavramlar

- **Petrol işlemi geliri / Petrol işlemi dışı gelir** (6491 s. K. m.14): Petrol işlemlerinden elde edilen gelirler ve sermaye kıymetleri bu maddenin ana transfer rejimine tabidir. Petrol işlemi dışında elde edilen gelirler ise sermayeye dâhil edilme ve transfer koşulları bakımından ayrı bir düzenlemeye bağlanmıştır. Petrol işlemi dışı gelirlerin sermayeye dâhil edilmesi ve transferi yönetmelikte belirlenen usul ve esaslara göre yapılır; kanunun ana hükmü bunlara doğrudan uygulanmaz.
- **Petrol işlemi kullanımı / Devlet hissesi tabi petrol** (6491 s. K. m.9): Arama veya işletme ruhsatları ile ilgili petrol işlemlerinde kullanılan petrol. Ruhsat işlemleri dışında üretilen ve satılan petrol. Birinci grupta Devlet hissesi alınmaz; ikinci grupta sekizde bir oranında Devlet hissesi doğar.
- **Birleşik petrol işlemi / Tekil işletmeci** (6491 s. K. m.9): 8. maddenin yedinci fıkrasına göre petrol işlemini birleştiren işletmeciler. Petrol işlemini tek başına yürüten işletmeci. Birleşik işletmeciler tek bir Devlet hissesi ödeyebilir.
- **Petrol işlemi / Genel hükümlere bağlı diğer faaliyet** (6491 s. K. m.12): Petrol işlemine ait faaliyetler muhasebe kayıtlarında ayrı izlenir ve ayrı vergilendirilir. Genel hükümlere bağlı diğer faaliyetler genel vergi rejimine göre izlenir. Karışık faaliyetlerde iki kazanç kalemi birbirine karıştırılmadan hesaplanır.

## Örnek kararlar

- 2013/96 E., 2014/118 K., 03.07.2014 — ilgili: 6491 s. K. m.2
- 8. Daire, 2018/126 E., 2021/5934 K., 02.12.2021 — ilgili: 6491 s. K. m.2

## İlgili terimler

[Petrol hakkı sahibi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/petrol-hakki-sahibi) · [Arama sondajı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/arama-sondaji) · [Araştırma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/arastirma) · [Petrol bulgusu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/petrol-bulgusu) · [Tehlikeli fiil](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tehlikeli-fiil) · [Tespit sondajı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tespit-sondaji) · [Petrol hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/petrol-hakki) · [Kullanma hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kullanma-hakki)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.