---
title: "Petrol nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/petrol"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Petrol

**Kısaca:** Petrol: Yer altından çıkan veya çıkarılan sıvı veya gaz halindeki doğal hidrokarbonları (4586 s. K. m.3/1-j)

## Kanuna göre anlamı

- **4586 s. K. m.3/1-j** (Petrolün Boru Hatları ile Transit Geçişine Dair Kanun): Yer altından çıkan veya çıkarılan sıvı veya gaz halindeki doğal hidrokarbonları — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4586-sayili-petrolun-boru-hatlari-ile-transit-gecisine-dair-kanun/madde-3#f1-j
- **5015 s. K. m.2/1** (Petrol Piyasası Kanunu): Bu maddenin (5), ( — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5015-sayili-petrol-piyasasi-kanunu/madde-2#f1-33
- **5312 s. K. m.3/1-m** (Deniz Çevresinin Petrol ve Diğer Zararlı Maddelerle Kirlenmesinde Acil Durumlarda Müdahale ve Zararların Tazmini Esaslarına Dair Kanun): Denizlerin Gemiler Tarafından Kirletilmesinin Önlenmesine Ait Uluslararası Sözleşmenin (MARPOL 73/ — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5312-sayili-deniz-cevresinin-petrol-ve-diger-zararli-maddelerle-kirlenmesinde-acil-durumlarda/madde-3#f1-m
- **6491 s. K. m.2/1-t** (Türk Petrol Kanunu): Ham petrol ve doğal gazı — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6491-sayili-turk-petrol-kanunu/madde-2#f1-t

## Karıştırılan kavramlar

- **Genel müdürlükler / Petrol İşleri ve Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu** (DMK geç. m.35): Birinci fıkradaki beş genel müdürlük; bu kurumlarda hukuk müşaviri olarak görev yapanlar ve ihdas edilen kadrolara atananlar yararlanır. Petrol İşleri ile Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü; ikinci fıkra uyarınca ayrıca avukat olarak görev yapanlar da yararlanır ve geriye dönük ödeme bu iki kurum için öngörülmüştür. Geriye dönük ödeme yalnız bu iki kurumun personeline tanınmıştır; diğer üç genel müdürlük personeli için 2003–2005 dönemine ilişkin ödeme yapılmaz.
- **Petrol Kanunu kapsamı / Maden Kanunu kapsamı** (3213 s. K. m.2): Petrol, doğal gaz, jeotermal ve su kaynakları maden tanımının dışında tutulur. Bu tanım dışı kalmayan diğer doğal maddeler, ekonomik değerleri varsa madendir. III. grupta CO2 ve H2S için jeotermal, doğal gaz ve petrollü alanlar ayrıca ayrılmış; bu alanlarda 6326 sayılı Petrol Kanunu hükümleri saklıdır.
- **Elektrik katılma payı / Petrol ve LPG katılma payı** (4628 s. K. m.10): Elektrikte katılma payının mükellefi lisans ve sertifika sahibi tüzel kişilerdir ve matrah safi satış hasılatıdır. Petrol ve LPG'de mükellef, ilgili lisans sahibi gerçek ve tüzel kişilerdir ve matrah net satışlardır; vergi ve ÖTV tenzili yapılır. Oran ve üst sınırlar piyasaya göre ayrı belirlenir; elektrikte oran binde ikiyi, petrol ve LPG'de binde biri aşmayacak şekilde Kurulca saptanır ve tenzil yalnız petrol ve LPG'de yapılır.
- **Ham petrol / akaryakıt / nafta** (5015 s. K. m.2): Ham petrol, yerden çıkarılan sıvı hâldeki doğal hidrokarbonlardır. Nafta akaryakıt listesindedir ama hammadde ve solvent nafta bu listenin dışında bırakılmıştır. Hammadde nafta ve solvent nafta akaryakıt sayılmadığı için bu ürünlere akaryakıta ilişkin hükümler uygulanmaz; ham petrol ise petrol tanımına girer.
- **Akaryakıt / akaryakıt dışı petrol ürünü** (5015 s. K. m.9): Akaryakıt ithalatı ve teslimi bu maddenin sınırları içindedir. Solvent, madeni ve baz yağ, asfalt, solvent nafta gibi ürünlerde faaliyet Kurumun hazırlayacağı düzenlemelere göre yapılır. Akaryakıt dışı ürünlerde bu maddedeki lisans alt başlığı ve projeksiyon kuralları doğrudan uygulanmaz.
- **Yerli ham petrol / ithal ham petrol** (5015 s. K. m.10): Yerli ham petrolde fiyat, emsal petrol ve gravite ayarı üzerinden Piyasa Fiyatı olarak tespit edilir. İthal ham petrolde fiyat, dünya afişe fiyatları doğrultusunda yapılan anlaşmalara ve spot piyasa değerlerine göre temin edilebilen fiyat olarak değerlendirilir. İthal petrolde emsal ve gravite formülü uygulanmaz; yerli petrolde ise rafinericiler asgari fiyattan alım yapmak zorundadır.

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.