--- title: "Rayiç bedel nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/rayic-bedel" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Rayiç bedel **Kısaca:** Rayiç bedel, 29 kanunda 32 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.734: Dava konusu payın dava tarihindeki piyasa değeri olarak hâkimce belirlenen bedeldir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-734) - TBK m.464 · malzeme ve iş araçları: Malzeme veya iş aracının kullanılmaz hâle geldiği gündeki piyasa değeridir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-464) - GVK geç. m.48: Kıymetin, mükellefce veya bağlı olunan meslek kuruluşunca tespit edilen değeridir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/gecici-madde-48) ## Kanuni tanım - **6292 s. K. m.2/1-g** (Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun): Bu Kanun hükümlerine göre satılacak taşınmazların 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu veya 29/6/2001 tarihli ve 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun hükümlerine göre tespit ve takdir edilen bedelini — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6292-sayili-orman-koylulerinin-kalkinmalarinin-desteklenmesi-ve-hazine-adina-orman-sinirlari/madde-2#f1-g ## Kanunda nerede geçiyor ### Gelir Vergisi Kanunu (GVK) - GVK geç. m.48 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/gecici-madde-48#f1): Kıymetin, mükellefce veya bağlı olunan meslek kuruluşunca tespit edilen değeridir. Bu değer, kıymetin deftere kaydedileceği tutarı belirler. - GVK geç. m.85 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/gecici-madde-85#f1): Varlığın bildirim veya beyan sırasındaki Türk Lirası cinsinden değeri olarak kullanılan ölçüttür. Bildirim, 31/7/2013 tarihine kadar Türk Lirası cinsinden rayiç bedelle yapılır. ### Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun - Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun m.4 – Doğrudan satış (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4706-sayili-hazineye-ait-tasinmaz-mallarin-degerlendirilmesi-ve-katma-deger-vergisi-kanununda/madde-4#f2): Taşınmazın piyasa değerini ifade eden satış bedeli ölçütüdür. Birinci fıkranın (b), (c) ve (g) bentlerine göre yapılan satışlarda satış bedeli bu ölçüt üzerinden belirlenir ve peşin ödemede indirim uygulanır. - Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun m.7 – Kamu kurum ve kuruluşlarının yükümlülükleri ve diğer hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4706-sayili-hazineye-ait-tasinmaz-mallarin-degerlendirilmesi-ve-katma-deger-vergisi-kanununda/madde-7#f6): Taşınmazın piyasa değeri olarak tespit edilen bedeldir. Ekspertiz şirketleri, Maliye Bakanlığı merkez denetim elemanları ve Maliye Uzmanları tarafından belirlenir ve tahmin edilen bedel olarak dikkate alınır. ### Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu - Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu m.45 – Taşınır ve taşınmaz edinme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5018-sayili-kamu-mali-yonetimi-ve-kontrol-kanunu/madde-45#f2): Kamu idarelerince üretilen malların kendi tüketiminde kullanılması halinde gider ve gelir kaydının yapılacağı değerdir. Piyasadaki güncel değere göre belirlenir. - Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu m.71 – Kamu zararı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5018-sayili-kamu-mali-yonetimi-ve-kontrol-kanunu/madde-71): Mal, iş veya hizmetin piyasadaki normal değeridir. Alım bu bedelden daha yüksek fiyatla yapılmışsa aradaki fark kamu zararı sayılır. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.734 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-734#f2): Dava konusu payın dava tarihindeki piyasa değeri olarak hâkimce belirlenen bedeldir. Bu bedel, alıcının ödediği bedelle bağlı değildir; hâkim tarafından gecikmeksizin tespit edilir. ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.464 – 2. Malzeme ve iş araçları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-464#f3): Malzeme veya iş aracının kullanılmaz hâle geldiği gündeki piyasa değeridir. İşçinin sorumluluğu, teslim anındaki değerden değil, kullanılmaz hâle geldiği gündeki rayiç bedelden hesaplanır. ### Devlet Memurları Kanunu - DMK m.12 – Kişisel sorumluluk ve zarar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-12#f2): Zarara uğrayan devlet malının, zarar anındaki piyasa değeri üzerinden belirlenen bedeldir. Ödeme esas olarak bu bedel üzerinden yapılır. ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.261 – Değerleme ölçüleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-261#f1-7): Kıymetin piyasadaki normal değeridir. Maddenin 7. bendinde yer alır ve 2365 sayılı Kanunla eklenmiştir. ### Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname - Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.54 – Teşebbüslerin amaç ve faaliyet alanları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/233-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-54#f1-3): Devre konu varlığın piyasa değeridir. Devir yetkisinin hangi makama ait olacağını belirleyen ölçüt bu bedeldir; 10.000 TL eşiğinin altında ilgili bakan, üzerinde Cumhurbaşkanı yetkilidir. ## Karıştırılan kavramlar - **Maliyet bedeli / Rayiç bedel** (VUK m.261): Maliyet bedeli, kıymetin edinilmesi için yapılan harcamaya dayanır. Rayiç bedel, kıymetin piyasadaki güncel değerine dayanır. Aynı kıymet için iki ölçü farklı parasal sonuç verir; hangisinin kullanılacağı kıymetin nevi ve mahiyetine göre belirlenir. - **Rayiç bedel / Emsal bedeli ve ücreti** (VUK m.261): Rayiç bedel, kıymetin genel piyasa değeridir. Emsal bedeli ve ücreti, karşılaştırılabilir benzer kıymet veya hizmetin bedelidir. Emsal bedeli, benzer işlemler üzerinden hesaplanır; rayiç bedel ise genel piyasa üzerinden tespit edilir. - **Rayiç bedel esası / Genel hükümlerdeki tazmin** (DMK m.12): Zararın rayiç bedel üzerinden ödenmesi esası. Zararın ödettirilmesinde uygulanan genel hükümler. Ödenecek miktar rayiç bedelle belirlenir; ödettirme yöntemi ise genel hükümlere ya da idari usule göre yürür. - **Rayiç bedel / Harca esas değer** (4706 s. K. m.4): (b), (c) ve (g) bentleri ile rayiç bedel üzerinden yapılan satışlar, piyasa değerine göre fiyatlandırılır. (e), (f), (i) bentleri ile dördüncü ve sonraki özel fıkra satışları 492 sayılı Harçlar Kanunu m.63 değeri üzerinden yapılır. Satış bedeli farklı hesaplanır; yalnız rayiç bedel üzerinden yapılan satışlarda peşin ödeme indirimi uygulanır. - **Rayiç bedel / alıcının ödediği bedel** (TMK m.734): Yatırılacak tutar, hâkimin dava konusu payın rayiç bedeli olarak belirlediği değerdir. Alıcının sözleşmede ödediği satış bedeli, yatırılacak tutarın doğrudan ölçüsü değildir. Hâkim rayiç bedeli belirlemeli; satış bedelinin rayiçten farklı olması yatırılacak tutarı değiştirmez. - **Rayiç bedel tespiti / vergi incelemesi** (VUK m.257): Rayiç bedel tespiti 4. bent kapsamında, gayrimenkulün gösterilmesi, genel ahvalinin ve kullanılış tarzının bildirilmesi ve kirada ise kira miktarının verilmesi ödevini doğurur. Vergi incelemesi 1, 2, 3 ve 5. bentler kapsamında işyerinde çalışma yeri, izahat ve gezdirme ödevlerini doğurur. Hangi işlemin yürütüldüğüne göre yükümlülüğün içeriği değişir; rayiç bedel tespitinde gayrimenkul bilgisi, incelemede işyeri ve belge yardımı söz konusudur. ## İlgili konular - Evde hizmet sözleşmesi (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/evde-hizmet-sozlesmesi - Taşınmaz mülkiyetinin kısıtlamaları (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/tasinmaz-mulkiyetinin-kisitlamalari - Değerleme esasları (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/degerleme-esaslari ## Örnek kararlar - 2022/158 E., 2024/206 K., 05.12.2024 — ilgili: 4737 s. K. m.4 - 2017/89 E., 2018/5 K., 18.01.2018 — ilgili: 4706 s. K. m.7 - 2005/13 E., 2009/141 K., 08.10.2009 — ilgili: 5283 s. K. m.4 ## İlgili terimler [Özel karşılık hesabı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozel-karsilik-hesabi) · [Envanter listesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/envanter-listesi) · [Harca esas değer](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/harca-esas-deger) · [Acele kamulaştırma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/acele-kamulastirma) · [Bedelsiz devir](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bedelsiz-devir) · [İrtifak hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/irtifak-hakki) · [Tahsis](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tahsi-s) · [Doğrudan satış](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dogrudan-satis) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.