---
title: "Rayiç nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/rayic"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Rayiç

**Kısaca:** Yabancı paranın Ülke parası karşısındaki değeri, yani kur bedelidir. (TBK m.99)

## Kanunda nerede geçiyor

### Türk Borçlar Kanunu
- TBK m.99 – I. Ülke parası ile (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-99#f2): Yabancı paranın Ülke parası karşısındaki değeri, yani kur bedelidir. Maddenin ikinci fıkrasında ödeme gününde, üçüncü fıkrasında ise vade ya da fiili ödeme gününde geçerli rayiç esas alınır.

## Karıştırılan kavramlar

- **Rayiç değerin iki katlık sınır içindeki kısmı / sınırı aşan kısım** (GVK m.17): Rayiç değerin, o yıldaki bir yıllık brüt ücret tutarının iki katını aşmayan kısmı. Rayiç değerin bu sınırı aşan kısmı. Yalnız birinci kısım gelir vergisinden istisnadır; ikinci kısım normal vergilendirmeye tabi kalır.
- **Rayiç bedel tespiti / vergi incelemesi** (VUK m.257): Rayiç bedel tespiti 4. bent kapsamında, gayrimenkulün gösterilmesi, genel ahvalinin ve kullanılış tarzının bildirilmesi ve kirada ise kira miktarının verilmesi ödevini doğurur. Vergi incelemesi 1, 2, 3 ve 5. bentler kapsamında işyerinde çalışma yeri, izahat ve gezdirme ödevlerini doğurur. Hangi işlemin yürütüldüğüne göre yükümlülüğün içeriği değişir; rayiç bedel tespitinde gayrimenkul bilgisi, incelemede işyeri ve belge yardımı söz konusudur.
- **Maliyet bedeli / Rayiç bedel** (VUK m.261): Maliyet bedeli, kıymetin edinilmesi için yapılan harcamaya dayanır. Rayiç bedel, kıymetin piyasadaki güncel değerine dayanır. Aynı kıymet için iki ölçü farklı parasal sonuç verir; hangisinin kullanılacağı kıymetin nevi ve mahiyetine göre belirlenir.
- **Rayiç bedel / Emsal bedeli ve ücreti** (VUK m.261): Rayiç bedel, kıymetin genel piyasa değeridir. Emsal bedeli ve ücreti, karşılaştırılabilir benzer kıymet veya hizmetin bedelidir. Emsal bedeli, benzer işlemler üzerinden hesaplanır; rayiç bedel ise genel piyasa üzerinden tespit edilir.
- **Son muamele günü rayici / 30 günlük ortalama rayiç** (VUK m.263): Olağan piyasada, değerlemeden önceki son muamele gününün borsadaki muamele ortalaması esas alınır. Fiyatlarda bariz kararsızlık varsa, değerlemeye takaddüm eden 30 gün içindeki ortalama rayiç Maliye Bakanlığınca esas alınabilir. Esas alınacak rayiç değişir; ikinci yol yalnızca Bakanlık kararıyla ve bariz kararsızlık şartında uygulanır.
- **Tasarruf değeri / rayiç bedel** (VUK m.264): Tasarruf değeri, kıymetin sahibi açısından taşıdığı gerçek değeri ölçer. Rayiç bedel, kıymetin piyasada genel olarak alım satım değerini ifade eder; madde metninde tanımlanmasa da ayrı bir değerleme ölçüsüdür. Her iki ölçü aynı kıymet için farklı tutar verebilir; hangi ölçünün uygulanacağı ilgili VUK maddelerine göre belirlenir.

## İlgili konular

- Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde, ödeme ve mahsup (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/karsilikli-borc-yukleyen-sozlesmelerde-odeme-ve-mahsup

## Örnek kararlar

- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2022/931 E., 2026/504 K., 09.04.2026 — ilgili: TBK m.99
- İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi, 2023/1429 E., 2026/278 K., 19.02.2026 — ilgili: TBK m.99

## İlgili terimler

[Seçimlik yetki](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/secimlik-yetki)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.