---
title: "Re'sen başvuru nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/resen-basvuru"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Re'sen başvuru

**Kısaca:** Re'sen başvuru, 3 kanunda 4 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

- TMK m.1026 · aynî hakların sona ermesi: Tapu memurunun ilgililerin talebi olmadan, kendiliğinden hâkime başvurmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-1026)
- CMK m.310 · yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının kanun yararına başvurması: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının bir talep veya Adalet Bakanlığının istemi beklemeksizin, kendi öğrenmesi üzerine kanun yararına bozma yoluna başvurmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-310)
- İYUK m.51 · kanun yararına temyiz: Danıştay Başsavcısının bir bakanlığın talebi beklemeksizin kendi takdiriyle kanun yararına temyize başvurmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-51)

## Kanunda nerede geçiyor

### Türk Medeni Kanunu
- TMK m.102 – II. Kuruluş şekli (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-102): Tescil başvurusunun taraf istemi olmaksızın Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yapılmasıdır; ölüme bağlı tasarruf halinde söz konusu olabilir.
- TMK m.1026 – II. Aynî hakların sona ermesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-1026): Tapu memurunun ilgililerin talebi olmadan, kendiliğinden hâkime başvurmasıdır. Tapu memuru bu yolla aynî hakkın sona erdiğinin tespitini mahkemeden ister.

### Ceza Muhakemesi Kanunu
- CMK m.310 – Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının kanun yararına başvurması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-310): Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının bir talep veya Adalet Bakanlığının istemi beklemeksizin, kendi öğrenmesi üzerine kanun yararına bozma yoluna başvurmasıdır. Yetki, m.309/4-d kapsamındaki hallerle sınırlıdır.

### İdari Yargılama Usulü Kanunu
- İYUK m.51 – Kanun yararına temyiz: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-51): Danıştay Başsavcısının bir bakanlığın talebi beklemeksizin kendi takdiriyle kanun yararına temyize başvurmasıdır. Bu yetki kanunda Başsavcıya tanınmış olup başka bir kişiye tanınmamıştır.

## Karıştırılan kavramlar

- **Re'sen başvuru / Bakanlığı tahrik** (CMK m.310): Başsavcı, kendiliğinden öğrendiği hukuka aykırılığa dayanarak doğrudan bozma istemi hazırlayabilir. Diğer süjeler (sanık, mağdur, yerel mahkeme, savcılık vb.) bu yolu kullanamaz; yalnızca Bakanlığı veya istisnai hâlde Başsavcılığı harekete geçirebilir. Yetkisiz süjelerin başvurusu kanun yararına bozma açısından geçerli bir başvuru değildir; yalnızca bilgi ve tahrik niteliği taşır.
- **Resen / Başvuru üzerine** (4054 s. K. m.40): Kurul, kendisine bir başvuru yapılmadan resen harekete geçebilir. Kurul, kendisine intikal eden bir başvuru üzerine harekete geçer. Her iki durumda da Kurul aynı yolları (doğrudan soruşturma veya önaraştırma) izleyebilir; madde bu iki başlangıç yolu arasında ayrım yapmaz.
- **Re'sen başvuru / taraf iddiası üzerine başvuru** (AYMKYUHK m.40): Mahkeme uygulanacak hükmü kendiliğinden Anayasaya aykırı görürse başvuru re'sen yapılır. Mahkemenin bu kanaate ulaşması gerekçeyle ortaya konulmalıdır. Taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiası ciddi bulunursa başvuru yapılır. Burada mahkemenin kendi aykırılık kanaati aranmaz; iddianın ciddiliği yeterlidir. Taraf iddiası ciddi bulunduğunda mahkeme, hükmü Anayasaya aykırı bulmuş olmak zorunda değildir. Mahkeme iddiayı ciddi görürse başvuru yapar.

## İlgili konular

- Cumhuriyet başsavcısının itiraz yetkisi ve kanun yararına bozma (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/cumhuriyet-bassavcisinin-itiraz-yetkisi-ve-kanun-yararina-bozma
- Kararlara karşı başvuru yolları (İdari Yargılama Usulü): https://www.hukuksalegitim.com/konu/idari-yargilama-usulu/kararlara-karsi-basvuru-yollari
- Kuruluşu ve vakıf senedi (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/kurulusu-ve-vakif-senedi
- Terkin ve değiştirme (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/terkin-ve-degistirme

## İlgili terimler

[Kanun yararına bozma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kanun-yararina-bozma) · [Kanun yararına temyiz](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kanun-yararina-temyiz) · [Yüklü taşınmaz](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yuklu-tasinmaz) · [Terkin](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/terkin)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.