--- title: "Resen inceleme nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/resen-inceleme" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Resen inceleme **Kısaca:** Resen inceleme, 9 kanunda 12 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - HMK m.205 · adi senetlerin ispat gücü: Hâkimin tarafların talebi beklemeden, kendiliğinden yaptığı denetimdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-205) - İYUK m.20 · dosyaların incelenmesi: Mahkemenin bakmakta olduğu davaya ilişkin her türlü araştırma ve incelemeyi taraf talebine bağlı kalmadan kendiliğinden yapmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-20) - İİK m.170/A · borçlunun kambiyo hukuku bakımından şikayeti: İcra mahkemesinin, tarafların ileri sürmediği olsa bile senedin kambiyo vasfını ve alacaklının takip hakkını kendiliğinden araştırmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-170a) ## Kanunda nerede geçiyor ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.205 – Adi senetlerin ispat gücü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-205): Hâkimin tarafların talebi beklemeden, kendiliğinden yaptığı denetimdir. Elektronik imzalı belgenin güvenli elektronik imza ile oluşturulup oluşturulmadığının tespiti bu şekilde yapılır. - HMK m.369 – Temyiz incelemesi ve duruşma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-369): Yargıtay'ın tarafların ileri sürmediği temyiz sebeplerini de kanunun açık hükmüne aykırılık yönünden kendiliğinden incelemesidir. Bu yetki, kanunun açık hükmüne aykırılık ile sınırlıdır. ### Kişisel Verilerin Korunması Kanunu - Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m.15 – Şikâyet üzerine veya resen incelemenin usul ve esasları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6698-sayili-kisisel-verilerin-korunmasi-kanunu/madde-15): Kurulun bir şikâyet bulunmasa da ihlal iddiasını öğrenmesi üzerine kendiliğinden başlattığı inceleme türüdür. Görev alanına giren konularla sınırlıdır. - Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m.22 – Kurulun görev ve yetkileri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6698-sayili-kisisel-verilerin-korunmasi-kanunu/madde-22): Kurulun bir şikâyet bulunmasa da ihlal iddiasını öğrenmesi üzerine kendiliğinden inceleme yapmasıdır. Yalnızca görev alanına giren konularla sınırlıdır. ### Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu - Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu m.9 – Kurumun görevleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6701-sayili-turkiye-insan-haklari-ve-esitlik-kurumu-kanunu/madde-9#f1-f): Kurumun, bir başvuru beklemeksizin kendiliğinden harekete geçerek insan hakları veya ayrımcılık yasağı ihlalini incelemesidir. Başvuru üzerine inceleme ile birlikte kullanılabilir. - Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu m.18 – İhlal incelemeleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6701-sayili-turkiye-insan-haklari-ve-esitlik-kurumu-kanunu/madde-18#f1): Kurumun bir başvuru olmaksızın kendi kararıyla başlattığı inceleme. Süre, inceleme kararının alındığı tarihten işlemeye başlar. ### İcra ve İflas Kanunu - İİK m.170/A – Borçlunun kambiyo hukuku bakımından şikayeti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-170a): İcra mahkemesinin, tarafların ileri sürmediği olsa bile senedin kambiyo vasfını ve alacaklının takip hakkını kendiliğinden araştırmasıdır. Bu yetki, usulüne uygun bir şikâyet veya itiraz yapılmış olmasına bağlıdır. ### İdari Yargılama Usulü Kanunu - İYUK m.20 – Dosyaların incelenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-20): Mahkemenin bakmakta olduğu davaya ilişkin her türlü araştırma ve incelemeyi taraf talebine bağlı kalmadan kendiliğinden yapmasıdır. Mahkeme tarafların getirdiği delillerle sınırlı değildir. ### İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun - İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun m.4 – Şikayet ve inceleme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3577-sayili-ithalatta-haksiz-rekabetin-onlenmesi-hakkinda-kanun/madde-4): Genel Müdürlüğün, kendiliğinden, bir başvuru olmaksızın damping veya sübvansiyon incelemesi başlatmasıdır. Madde metninde gerektiğinde ifadesiyle sınırlandırılmıştır. ### Rekabetin Korunması Hakkında Kanun - Rekabetin Korunması Hakkında Kanun m.27 – Kurulun Görev ve Yetkileri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4054-sayili-rekabetin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-27#f1-a): Kurulun bir başvuru olmaksızın, kendiliğinden inceleme, araştırma ve soruşturma başlatmasıdır. ### Kamu Görevlileri Etik Kurulu Kurulması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun - Kamu Görevlileri Etik Kurulu Kurulması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun m.3 – Kurulun görevleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5176-sayili-kamu-gorevlileri-etik-kurulu-kurulmasi-ve-bazi-kanunlarda-degisiklik-yapilmasi/madde-3): Kurulun bir başvuru beklemeden, kendiliğinden etik ilke ihlali iddiasını araştırmasıdır. Madde, incelemenin hem re'sen hem de başvuru üzerine yapılabileceğini öngörür. ## Karıştırılan kavramlar - **Doğrudan şikâyet / re'sen inceleme** (İİK m.170/A): Borçlunun senedin kambiyo vasfına veya alacaklının takip hakkına ilişkin doğrudan şikâyette bulunması hali, m.168/3 ve m.170/a birinci fıkra kapsamındadır. Borçlunun başka bir sebeple (örneğin imzaya veya borca itiraz) usulüne uygun şikâyet ya da itirazda bulunması ve bu sırada vasıf eksikliğinin ortaya çıkması hali, m.170/a ikinci fıkra kapsamındadır. İkinci halde icra mahkemesi, borçlu bu sebebi belirtmemiş olsa bile vasıf eksikliğini kendiliğinden dikkate alıp takibi iptal edebilir. - **Re'sen inceleme / imza inkarının geri alınması veya borcun kabulü** (İİK m.170/A): İmza inkarı itirazı geri alınmamış ve borç kabul edilmemişse icra mahkemesi re'sen inceleme yapabilir. İmza inkarı itirazı geri alınmış ya da borç kısmen veya tamamen kabul edilmişse m.170/a hükmü uygulanmaz. Bu hallerde icra mahkemesi senedin vasfı eksikliğini kendiliğinden dikkate alarak takibi iptal edemez. - **Resen inceleme / taraf delillerine bağlılık** (İYUK m.20): Mahkeme, bakmakta olduğu davaya ilişkin her türlü incelemeyi kendiliğinden yapar ve evrak ile bilgi isteyebilir. Taraflar delillerini sunar ve ileri sürdükleri iddialarla yargılama sınırlanır. Mahkeme tarafların getirmediği bilgi ve belgeyi de araştırabilir; bunun için ara kararı verebilir. (8. Daire, 2025/6389 E., 2025/9925 K., 16.12.2025) - **Şikâyet üzerine / re'sen inceleme** (3577 s. K. m.4): Şikâyet üzerine inceleme, üreticilerin veya üretim dalı adına hareket edenlerin yazılı başvurusuna dayanır. Re'sen inceleme, Genel Müdürlüğün kendi takdirinde ve bir başvuru olmaksızın yaptığı incelemedir. Şikâyet üzerine incelemede başvurunun yazılı yapılması ve madde koşullarını taşıması aranır; re'sen incelemede bu koşul aranmaz, ancak Genel Müdürlüğün gerek takdirini kullanması gerekir. - **Re'sen inceleme / Başvuru üzerine inceleme** (5176 s. K. m.3): Kurul, başvuru olmadan da kendiliğinden harekete geçebilir. Başvuru üzerine inceleme, bir kişinin veya kurumun talebine dayanır. Her iki yolda da inceleme yapılabilir; madde bu iki yolu eşdeğer biçimde sayar. - **Resen inceleme / Şikâyet üzerine inceleme** (6475 s. K. m.18): Kurum, şikâyet olmaksızın kendiliğinden rekabete aykırı bir uygulamayı inceleyebilir. Kurum, bir başvuru ya da şikâyet üzerine inceleme yapabilir. Her iki yol da Kurumun yetkisi içindedir; incelemenin başlangıç yolu değişir, yetkinin kapsamı değişmez. ## İlgili konular - Haciz yolu ile takip (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/haciz-yolu-ile-takip - Doğrudan doğruya tam yargı davası açılması (İdari Yargılama Usulü): https://www.hukuksalegitim.com/konu/idari-yargilama-usulu/dogrudan-dogruya-tam-yargi-davasi-acilmasi - Belge ve senetle ispat zorunluluğu (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/belge-ve-senetle-ispat-zorunlulugu - Temyiz (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/temyiz ## İlgili terimler [Düzenleyici işlem](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/duzenleyici-islem) · [Ulusal önleme mekanizması](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ulusal-onleme-mekanizmasi) · [Müzekkere](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muzekkere) · [Telafisi güç veya imkânsız zarar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/telafisi-guc-veya-imkansiz-zarar) · [Veri Sorumluları Sicili](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/veri-sorumlulari-sicili) · [Yeniden değerlendirme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yeniden-degerlendirme) · [Üretim dalı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/uretim-dali) · [Rekabet Kurulu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/rekabet-kurulu) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.