--- title: "Re'sen karar nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/resen-karar" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Re'sen karar **Kısaca:** Re'sen karar, 11 kanunda 16 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.254 · iptal veya boşanma hâlinde: Hâkimin taraf talebi aranmaksızın kendiliğinden karar vermesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-254) - HMK m.149 · ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla veya başka yerde duruşma icrası: Mahkemenin taraf talebi beklemeksizin kendiliğinden verdiği karardır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-149) - CMK m.18 · yetkisizlik iddiası: Mahkemenin taraf talebi olmaksızın kendiliğinden karar vermesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-18) ## Kanunda nerede geçiyor ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.4 – Re'sen görev kararı ve görevde uyuşmazlık (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-4#f1): Mahkemenin taraf talebi aranmaksızın, kendiliğinden görevli olup olmadığını değerlendirmesidir. Bu inceleme kovuşturma evresinin her aşamasında yapılabilir. - CMK m.18 – Yetkisizlik iddiası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-18#f2): Mahkemenin taraf talebi olmaksızın kendiliğinden karar vermesidir. Bu madde uyarınca, süreler geçtikten sonra mahkeme yetkisizlik konusunda re'sen karar veremez. - CMK m.104 – Şüpheli veya sanığın salıverilme istemleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-104): Talep olmaksızın, merciin kendiliğinden verdiği karardır. Üçüncü fıkrada bölge adliye mahkemesi veya Yargıtayın salıverilme istemini re'sen de karara bağlayabilmesi bu anlamdadır. - CMK m.108 – Tutukluluğun incelenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-108#f3): Hâkim veya mahkemenin talep beklemeksizin kendiliğinden tutukluluk incelemesi yapmasıdır. Kovuşturma evresinde üçüncü fıkrada öngörülen hallerde tutukluluğun devamına karar verilmesi bu biçimde yapılır. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.254 – IV. Aile konutu ve ev eşyası — 1. İptal veya boşanma hâlinde (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-254#f2): Hâkimin taraf talebi aranmaksızın kendiliğinden karar vermesidir. Eşlerin anlaşamaması hâlinde hâkim, iptal veya boşanma kararıyla birlikte bu konuda re'sen karar verir. - TMK m.592 – I. Genel olarak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-592): Sulh hâkiminin tarafların talebi aranmaksızın, resmen yönetim sebeplerinden birinin varlığını görmesi hâlinde kendiliğinden karar vermesidir. ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.86 – Teminat kararı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-86): Mahkemenin taraflardan talep beklemeden, kendi incelemesi sonucunda teminat gösterilmesine karar vermesidir. Karşı tarafın talebi veya uyarısı üzerine de mahkeme bu incelemeyi yapabilir. - HMK m.149 – Ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla veya başka yerde duruşma icrası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-149#f3): Mahkemenin taraf talebi beklemeksizin kendiliğinden verdiği karardır. Madde 149/3'te tarafların serbestçe tasarruf edemeyeceği dava ve işlerde ilgililerin uzaktan dinlenmesi için öngörülmüştür. ### İcra ve İflas Kanunu - İİK m.292 – Kesin mühlet içinde konkordato talebinin reddi ile iflâsın açılması: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-292#f1): Kararın alacaklı veya borçlunun talebine bağlı olmadan mahkemece kendiliğinden verilmesidir. Ancak komiser raporu ön koşuldur. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.83 – II - Hukuki uyuşmazlıklarda ibraz (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-83): Mahkemenin taraf talebi olmaksızın, kendi takdiriyle defter ibrazına karar vermesidir. Maddede taraf istemi ile alternatif olarak yer alır. ### Tebligat Kanunu - Tebligat K. m.41 – Memur vasıtasiyle tebligat: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-41): Mahkemenin tarafların talebi aranmaksızın kendiliğinden memur vasıtasıyla tebligata karar vermesidir. ### Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun - Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun m.6 – Personel Rejimi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4046-sayili-ozellestirme-uygulamalari-hakkinda-kanun/madde-6): İdarenin, personelin ya da kuruluşun talebine bağlı olmaksızın kendiliğinden verdiği görevlendirme kararıdır. Görevlendirme için personelin rızası aranmaz; idarenin hizmet ihtiyacı yeterlidir. ### Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Yön ve Kapsamına Dair Kanun - Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Yön ve Kapsamına Dair Kanun m.24 – Çocuğun yerinin değiştirilmemesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5717-sayili-uluslararasi-cocuk-kacirmanin-hukuki-yon-ve-kapsamina-dair-kanun/madde-24): Mahkemenin taraf talebi olmaksızın kendiliğinden tedbir kararı verebilmesidir. Madde, talep üzerine veya re'sen karar verilebileceğini açıkça kabul eder. ## Karıştırılan kavramlar - **İstem üzerine karar / re'sen karar** (5726 s. K. m.7): Tedbir ilgilinin talebi üzerine verilmişse kararda bu açıkça belirtilmelidir. Tedbir mahkeme veya soruşturma makamınca re'sen verilmişse bu da karara yazılmalıdır. Kararın hangi yoldan verildiği her iki halde de kararın unsuru olarak belirtilir; hangi yolla verildiğinin yazılmaması kararın eksik olduğunu gösterir. - **Re'sen karar / taraf talebi** (HMK m.86): Mahkemenin teminat kararını kendi incelemesiyle kendiliğinden vermesi. Karşı tarafın talebi, uyarısı ya da itirazı üzerine yapılan inceleme. Karşı taraf talepte bulunmasa da mahkeme teminat kararı verebilir; teminatın gösterilmesi için bir talep zorunlu değildir. - **Resen karar / Taraf istemi üzerine karar** (TTK m.83): Mahkeme defter ibrazına kendiliğinden karar verebilir. Bu halde taraf talebi aranmaz. Taraflardan biri istemde bulunarak ibraz kararı talep eder. Bu halde talep, mahkemenin karar vermesinin tetikleyicisidir. Her iki yol da maddede eşit biçimde öngörülmüştür; hangisinin kullanıldığı kararın hukuki geçerliliğini değiştirmez. - **Talimat üzerine karar / Resen karar** (6458 s. K. m.53): Genel Müdürlüğün talimatı üzerine alınan karar, merkezi idarenin değerlendirmesine dayanır. Valiliğin kendiliğinden aldığı resen karar, Genel Müdürlük talimatı olmadan verilir. Her iki halde de karar valilikçe alınır; kararın hangi kaynaktan doğduğu idare mahkemesi önünde ayrı bir dayanak olarak tartışılabilir. - **Re'sen karar / talep üzerine karar** (Tebligat K. m.41): Mahkeme, tarafların istemi olmadan kendiliğinden memur vasıtasıyla tebligata karar verebilir. İlgilinin talebi üzerine verilen karar, talep sahibinin başvurusuna dayanır. Her iki yolda da karar merci tarafından verilir ve tebligat merciin memurlarınca yapılır; talep olmadan da karar verilebilmesi yetkinin kapsamını genişletir. - **Vesayet makamının resen karar vermesi / kısıtlının istemi** (TMK m.472): Sebebin ortadan kalkması üzerine vesayet makamı kendiliğinden sona erme kararı verir. Kısıtlı ve ilgililer vesayetin kaldırılması isteminde bulunabilir. Sebep ortadan kalkmışsa istem olmasa da karar verilmesi gerekir; istem ise makamı bu konuda harekete geçirir. ## İlgili konular - Tutuklama (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/tutuklama - Kapsam ve tanımlar, görev, bağlantılı davalar (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/kapsam-ve-tanimlar-gorev-baglantili-davalar - Yetki (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/yetki - Hususi hükümler (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/hususi-hukumler - Konkordato talebi ve konkordato talebine eklenecek belgeler (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/konkordato-talebi-ve-konkordato-talebine-eklenecek-belgeler - Koruma önlemleri (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/koruma-onlemleri ## Örnek kararlar - Genel Kurul, 2016/15637 E., 12.04.2018 — ilgili: CMK m.104, CMK m.108 - Genel Kurul, 2016/22169 E., 20.06.2017 — ilgili: CMK m.104, CMK m.108 ## İlgili terimler [Yetkisizlik iddiası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yetkisizlik-iddiasi) · [Aile konutu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/aile-konutu) · [Geçici tedbir](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gecici-tedbir) · [Hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hakimlik-mesleginin-gerektirdigi-hukuki-bilgi) · [Memur vasıtasıyla tebligat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/memur-vasitasiyla-tebligat) · [Orantılılık](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/orantililik) · [Ev eşyası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ev-esyasi) · [İflasa tabi borçlu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iflasa-tabi-borclu) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.