--- title: "Resen nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/resen" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Resen **Kısaca:** Resen, 4 kanunda 4 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.351 · durumun değişmesi: Hâkimin tarafların talebi olmaksızın, kendiliğinden harekete geçmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-351) - 4054 s. K. m.40 · önaraştırma: Kurulun bir başvuru olmaksızın, kendiliğinden harekete geçmesi anlamına gelir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4054-sayili-rekabetin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-40) - 4646 s. K. m.10 · ön araştırma, soruşturma ve dava hakkı: Kurul'un bir başvuru beklemeksizin, kendiliğinden harekete geçmesi anlamına gelir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4646-sayili-dogal-gaz-piyasasi-kanunu/madde-10) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.351 – IV. Durumun değişmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-351#f2): Hâkimin tarafların talebi olmaksızın, kendiliğinden harekete geçmesidir. Velayet davalarında resen araştırma ilkesi uygulanır. ### Rekabetin Korunması Hakkında Kanun - Rekabetin Korunması Hakkında Kanun m.40 – Önaraştırma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4054-sayili-rekabetin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-40#f1): Kurulun bir başvuru olmaksızın, kendiliğinden harekete geçmesi anlamına gelir. Başvuru ile resen işlem aynı madde kapsamında birlikte düzenlenmiştir. ### Doğal Gaz Piyasası Kanunu - Doğal Gaz Piyasası Kanunu m.10 – Ön araştırma, soruşturma ve dava hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4646-sayili-dogal-gaz-piyasasi-kanunu/madde-10#f1): Kurul'un bir başvuru beklemeksizin, kendiliğinden harekete geçmesi anlamına gelir. ### Petrol Piyasası Kanunu - Petrol Piyasası Kanunu m.21 – Ön araştırma, soruşturma ve dava hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5015-sayili-petrol-piyasasi-kanunu/madde-21#f1): Kurul'un bir başvuru beklemeden, kendi kararıyla hareket etmesidir. Maddede ihbar ve şikâyete bağlı yol ile re'sen yol birlikte düzenlenmiştir. ## Karıştırılan kavramlar - **Resen / Başvuru üzerine** (4054 s. K. m.40): Kurul, kendisine bir başvuru yapılmadan resen harekete geçebilir. Kurul, kendisine intikal eden bir başvuru üzerine harekete geçer. Her iki durumda da Kurul aynı yolları (doğrudan soruşturma veya önaraştırma) izleyebilir; madde bu iki başlangıç yolu arasında ayrım yapmaz. - **Re'sen harekete geçme / İhbar veya şikâyet üzerine harekete geçme** (4646 s. K. m.10): Re'sen harekette Kurul, bir başvuru olmadan kendi bilgisi üzerine işlem başlatır. İhbar veya şikâyet üzerine harekette ise dışarıdan gelen bir bildirim Kurul'un işlemine konu olur. Her iki durumda da Kurul ön araştırma veya doğrudan soruşturma kararı verebilir; madde bu iki başlangıç biçimini aynı yetkiye bağlamıştır. - **Re'sen / istem üzerine** (TMK m.351): Hâkim, velayetin geri verilmesine re'sen karar verebilir. Ana veya babanın istemi üzerine de velayet geri verilebilir. Hâkimin kendiliğinden harekete geçmesi ile tarafın talebi birlikte uygulanabilir; taraf talebi hâkimi bağlamaz. - **İhbar veya şikâyet üzerine / re'sen başlatma** (5015 s. K. m.21): İhbar veya şikâyet üzerine başlatılan süreçte bir başvuru vardır ve Kurul bu başvuruyu değerlendirir. Re'sen başlatmada Kurul kendi kendine harekete geçer ve bir başvuru gerekmez. Her iki yolda da doğrudan soruşturma veya ön araştırma kararı verilebilir; başlangıç dayanağı değişse de karar türü aynıdır. - **Beyan üzerine tarh / re'sen tarh** (GVK m.83): Mükellef ya da vergi sorumlusunun beyanı esas alınarak yapılan tarh genel kuraldır. Beyanın verilmediği ya da beyanın gerçeği yansıtmadığı hallerde idarenin kendiliğinden tarh yapması, kanunda öngörülen istisnai yoldur. Kanunda aksine hüküm varsa tarh beyan yerine kanundaki yönteme göre yapılır; aksi halde beyan esas alınır. - **Resen veya ikmalen tarhiyat / Normal beyanname mahsubu** (GVK m.121): Normal beyanname mahsubunda işlem tarihi yıllık beyannamenin verildiği tarihtir. İkmalen veya resen tarhiyatta mahsup tarihi, mahsup talebi dilekçesinin ve eklerinin eksiksiz olarak kayda girdiği tarihtir. İşlem tarihi farklılaşır; eksik belgeli başvuruda mahsup tarihi gecikir. ## İlgili konular - Çocuğun korunması ve velâyetin kaldırılması (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/cocugun-korunmasi-ve-velayetin-kaldirilmasi ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2017/2066 E., 2019/15 K., 17.01.2019 — ilgili: TMK m.351 - 8. Daire, 2023/6176 E., 2025/7878 K., 22.10.2025 — ilgili: 5015 s. K. m.21 - 13. Daire, 2021/5260 E., 2024/4398 K., 01.11.2024 — ilgili: 4054 s. K. m.40 ## İlgili terimler [Ön araştırma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/on-arastirma) · [Doğrudan soruşturma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dogrudan-sorusturma) · [İdari yaptırım kararı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/idari-yaptirim-karari) · [Raportör](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/raportor) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.