--- title: "Resmî daire nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/resmi-daire" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Resmî daire Diğer yazımlar: Resmi daireler **Kısaca:** Resmî daire, 5 kanunda 8 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - HMK m.70 · cumhuriyet savcısının davada yer alması: Kamu tüzel kişiliğine sahip idari birimdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-70) - 488 s. K. m.8 · resmi daire: Damga Vergisi Kanunu bakımından, kanunda sayılan kamu idarelerini ifade eder. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-8) - Av. K. m.35 · yalnız avukatların yapabileceği işler: Baroda yazılı avukatlar bu dairelerdeki işleri takip edebilir; ancak bu hüküm, tekel dışı alanlarda avukat dışı kişilere izin vermez. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-35) ## Kanunda nerede geçiyor ### Damga Vergisi Kanunu - Damga Vergisi Kanunu m.3 – Mükellef (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-3#f2): Genel ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler ve köyler gibi kamu kurumlarıdır. Kâğıdın bir tarafı resmi daire olduğunda vergi kişiye yüklenir. - Damga Vergisi Kanunu m.8 – Resmi daire (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-8#f1): Damga Vergisi Kanunu bakımından, kanunda sayılan kamu idarelerini ifade eder. Kavram kanunun kendi tanımına bağlıdır; başka mevzuattaki anlamı bu kanunun uygulanmasında belirleyici değildir. - Damga Vergisi Kanunu m.9 – İstisnalar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-9): Kanunun 8. maddesinde tanımlanan, genel ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıkları ile belediye ve köylerdir. Ayrı tüzel kişiliği bulunan iktisadi işletmeler bu kapsamda değildir; icra dairesi ayrı tüzel kişiliğe sahip olmadığı için istisnanın konusu olan kurumlardan sayılmaz. - Damga Vergisi Kanunu m.26 – Resmi dairelerin mecburiyeti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-26#f1): Damga Vergisi Kanunu bakımından genel ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler ve köyler anlamına gelen kurumlardır. Kanun metni bu sayımı madde içinde yapmaz; ilgili yorum bu çerçevede yapılmaktadır. ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.70 – Cumhuriyet savcısının davada yer alması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-70#f2): Kamu tüzel kişiliğine sahip idari birimdir. Maddenin ikinci fıkrasına göre yalnız resmî dairenin bildirimi üzerine dava açılmamasına karşı itiraz hakkı tanınmıştır; gerçek ve tüzel kişiler bu itiraz yoluna başvuramaz. ### Avukatlık Kanunu - Av. K. m.35 – Yalnız avukatların yapabileceği işler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-35#f2): Birinci fıkradaki tekel kapsamı dışında kalan kamu kurum ve kuruluşlarıdır. Baroda yazılı avukatlar bu dairelerdeki işleri takip edebilir; ancak bu hüküm, tekel dışı alanlarda avukat dışı kişilere izin vermez. ### Noterlik Kanunu - Noterlik Kanunu m.40 – Dairenin niteliği ve kiralanması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1512-sayili-noterlik-kanunu/madde-40#f1): Kamu gücü kullanılarak yürütülen işlerin yapıldığı, kamu idaresine bağlı birim niteliğindeki yer. Noterlik dairesinin bu sıfatla anılması, dairede yapılan işlemlerin kamusal niteliğini vurgular. ### İller Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun - İller Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun m.13 – Çeşitli hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6107-sayili-iller-bankasi-anonim-sirketi-hakkinda-kanun/madde-13#f8): 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu uyarınca tanımlanan kurum ve kuruluşlardır. Bankanın bu kurum ve kuruluşlar adına yaptığı ihalelere ilişkin kâğıtlar, madde kapsamında damga vergisinden muaf tutulur. ## Karıştırılan kavramlar - **Kişiler arası kâğıt / Resmi daire ile kişi arasındaki kâğıt** (488 s. K. m.3): İki özel kişi arasında düzenlenen kâğıtta, kâğıdı imzalayanlar mükelleftir. Taraflardan biri resmi daire ise vergiyi kişi öder; resmi daire kendi imzası için vergi ödemez. Resmi dairenin imzası vergi yükünü kamuya geçirmez; kişi vergiyi öder. - **Resmî daire / ayrı tüzel kişiliği olan iktisadi işletme** (488 s. K. m.9): Genel ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler gibi kurumlar resmî daire sayılır ve tablodaki resmî işler istisnasından yararlanır. Bu dairelere bağlı olup ayrı tüzel kişiliği bulunan iktisadi işletmeler resmî daire sayılmaz. Ayrı tüzel kişiliği olan işletmenin düzenlediği kâğıt, resmî işler bendine dayanarak istisna kapsamına alınamaz. - **Resmî daire memuru / noter** (488 s. K. m.26): Resmî daire memuru, kâğıdı aramak ve tutanakla tespit etmekle yükümlüdür; işlemi durdurma yetkisi yoktur. Noter, vergi ve cezası ödenmeden kâğıdı tasdik edemez ve suretini çıkaramaz (27. madde). Memur yalnızca tespit ve gönderme ödevi taşır; işlemi reddetmez. Noter ise işlemi yapmaktan kaçınmak zorundadır. - **Resmî daire memuru / banka ve kamu iktisadi teşebbüsü** (488 s. K. m.26): Resmî daire memuru, ibraz edilen kâğıdı arayıp tespit eder ya da vergi dairesine gönderir. Banka ve kamu iktisadi teşebbüsleri, vergi ve cezası ödenmeden kâğıdı işleme koyamaz (27. madde). Aynı kâğıt için bankanın işlem yapma yasağı vardır, resmî daire memurunun ise böyle bir yasağı yoktur. - **Resmî daire / icra müdürlüğü** (488 s. K. m.26): İcra müdürlüğü, 8. madde uyarınca resmî daire sayılır ve bu maddenin muhatabıdır. İcra müdürünün işleme koyma yasağı 27. maddede sayılmamıştır. İcra müdürü kâğıdı arar ve tutanakla tespit ederek vergi dairesine gönderir; takip bu aramayla durmaz, ancak kâğıdı işleme koyma yasağı yoktur. - **Vergi tarhı / resmî daire tespiti** (488 s. K. m.26): Resmî daire memuru yalnızca aramak, tespit etmek ve göndermekle yükümlüdür. Vergi dairesi tespit edilen kâğıt için tarh ve tahsil işlemlerini yürütür. Vergi tahsili memurun değil vergi dairesinin işidir; memur tarh yetkisine sahip değildir. ## İlgili konular - Mükellefiyet ve istisnalar (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/mukellefiyet-ve-istisnalar - Avukatlık sınavı, genel olarak ve yalnız avukatların yapabileceği işler (Avukatlık Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/avukatlik-hukuku/avukatlik-sinavi-ve-sinava-gireceklerin-tespiti-genel-olarak-ve-yalniz - Davanın ihbarı ve davaya müdahale (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/davanin-ihbari-ve-davaya-mudahale ## Örnek kararlar - Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi, 2026/252 E., 2026/335 K., 09.04.2026 — ilgili: 488 s. K. m.3, 488 s. K. m.8 - Ceza Genel Kurulu, 2021/44 E., 2022/790 K., 08.12.2022 — ilgili: Av. K. m.35 - Ceza Genel Kurulu, 2021/43 E., 2021/287 K., 17.06.2021 — ilgili: Av. K. m.35 ## İlgili terimler [Genel müdür vekili](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/genel-mudur-vekili) · [Kâğıt](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kagit) · [Tutanakla tespit](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tutanakla-tespit) · [Mükellef](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mukellef) · [Kıyasen uygulama](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kiyasen-uygulama) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.