--- title: "Risk değerlendirmesi nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/risk-degerlendirmesi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Risk değerlendirmesi **Kısaca:** Risk değerlendirmesi, 4 kanunda 7 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - 6331 s. K. m.10 · risk değerlendirmesi, kontrol, ölçüm ve araştırma: İşyerindeki tehlikelerin belirlenmesi, bu tehlikelerden doğan risklerin analiz edilip derecelendirilmesi ve alınacak önlemlerin saptanması sürecidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6331-sayili-is-sagligi-ve-guvenligi-kanunu/madde-10) - 5253 s. K. m.19 · beyanname verme yükümlülüğü ve denetim: Denetimin sıklığını ve kapsamını belirleyen, yapılacak denetimlerin önceliklendirilmesinde esas alınan değerlendirmedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5253-sayili-dernekler-kanunu/madde-19) - 5977 s. K. m.4 · risk değerlendirme, sosyo-ekonomik değerlendirme ve risk yönetimi: GDO başvurusunun insan, hayvan, bitki sağlığı ile çevre ve biyolojik çeşitlilik üzerindeki olası olumsuz etkilerinin bilimsel esaslara göre belirlenmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5977-sayili-biyoguvenlik-kanunu/madde-4) ## Kanuna göre anlamı - **5996 s. K. m.3/1** (Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu): Bilimsel olarak tehlikenin tanımlanması, tehlikenin niteliklerinin belirlenmesi, tehlikeye maruz kalmanın değerlendirilmesi ve risk unsurlarının belirlenmesini kapsayan süreci — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5996-sayili-veteriner-hizmetleri-bitki-sagligi-gida-ve-yem-kanunu/madde-3#f1-56 - **6331 s. K. m.3/1-ö** (İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu): İşyerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek tehlikelerin belirlenmesi, bu tehlikelerin riske dönüşmesine yol açan faktörler ile tehlikelerden kaynaklanan risklerin analiz edilerek derecelendirilmesi ve kontrol tedbirlerinin kararlaştırılması amacıyla yapılması gerekli çalışmaları — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6331-sayili-is-sagligi-ve-guvenligi-kanunu/madde-3#f1-oo ## Kanunda nerede geçiyor ### İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu - İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.3 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6331-sayili-is-sagligi-ve-guvenligi-kanunu/madde-3#f1-oo): İşyerindeki veya dışarıdan gelebilecek tehlikelerin belirlenmesi, bu tehlikelerin riske dönüşmesine yol açan faktörlerin ve tehlikelerden doğan risklerin analiz edilip derecelendirilmesi ve kontrol tedbirlerinin kararlaştırılması için yapılan çalışmalardır. - İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.4 – İşverenin genel yükümlülüğü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6331-sayili-is-sagligi-ve-guvenligi-kanunu/madde-4#f1-c): İşyerindeki tehlikelerin belirlenmesi, risklerin analiz edilip değerlendirilmesi ve gerekli önlemlerin kararlaştırılması işlemidir. Bentte işveren bunu kendisi yapabilir ya da yaptırabilir. - İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.10 – Risk değerlendirmesi, kontrol, ölçüm ve araştırma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6331-sayili-is-sagligi-ve-guvenligi-kanunu/madde-10#f1): İşyerindeki tehlikelerin belirlenmesi, bu tehlikelerden doğan risklerin analiz edilip derecelendirilmesi ve alınacak önlemlerin saptanması sürecidir. Maddede yapılış usulü ayrıntılandırılmamış, değerlendirmenin dikkate alması gereken unsurlar sayılmıştır. - İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.25 – İşin durdurulması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6331-sayili-is-sagligi-ve-guvenligi-kanunu/madde-25#f1): İşyerindeki tehlikelerin belirlenip riskin ölçülmesi ve önlemlerin alınmasına ilişkin işveren yükümlülüğüdür. Madde bakımından yokluğu, çok tehlikeli sınıf işlerde durdurma sebebidir. ### Dernekler Kanunu - Dernekler Kanunu m.19 – Beyanname verme yükümlülüğü ve denetim (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5253-sayili-dernekler-kanunu/madde-19): Denetimin sıklığını ve kapsamını belirleyen, yapılacak denetimlerin önceliklendirilmesinde esas alınan değerlendirmedir. Denetim aralığının üç yılı geçmeyecek şekilde belirlenmesinde ölçüt olarak kullanılır. ### Biyogüvenlik Kanunu - Biyogüvenlik Kanunu m.4 – Risk değerlendirme, sosyo-ekonomik değerlendirme ve risk yönetimi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5977-sayili-biyoguvenlik-kanunu/madde-4#f1): GDO başvurusunun insan, hayvan, bitki sağlığı ile çevre ve biyolojik çeşitlilik üzerindeki olası olumsuz etkilerinin bilimsel esaslara göre belirlenmesidir. Her başvuru için ayrı yapılır ve diğer değerlendirmeden bağımsızdır. ### Sermaye Piyasası Kanunu - Sermaye Piyasası Kanunu m.88 – Denetim faaliyeti ve denetim yetkilileri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6362-sayili-sermaye-piyasasi-kanunu/madde-88): Denetlenen alanlarda ihlal ihtimalini ve etkisini ölçmek için kullanılan değerlendirmedir. Ölçütleri ve uygulama esasları Kurul tarafından belirlenir. ## Karıştırılan kavramlar - **Risk değerlendirmesi / sosyo-ekonomik değerlendirme** (5977 s. K. m.4): Risk değerlendirmesi, GDO'nun sağlık ve çevre üzerindeki olası olumsuz etkilerinin bilimsel esaslara göre incelenmesidir. Sosyo-ekonomik değerlendirme, GDO'nun biyolojik çeşitlilik ve tüketici ile kullanıcılar üzerindeki etkilerinin incelenmesidir. İki değerlendirme ayrı yapılır ve ayrı sonuç üretir; birinin yerine diğeri geçmez. Karar her iki sonuca birlikte dayanır. - **Risk değerlendirmesi / risk yönetimi** (5977 s. K. m.4): Risk değerlendirmesi olası zararın tespitidir. Risk yönetimi, tespit edilen risklere karşı alınacak önlemler ve bunları düzenleyen plandır. Değerlendirme sonucu olmadan risk yönetim esasları belirlenemez; yönetim planının hazırlanması ve uygulanması ayrı bir sorumluluk olarak başvuru sahibine yüklenmiştir. - **İşveren kendi yaptığı / dış uzman aldığı risk değerlendirmesi** (6331 s. K. m.4): İşveren risk değerlendirmesini kendisi yapabilir. İşveren bu işi işyeri dışındaki uzman kişi ya da kuruluşa yaptırabilir. Dış hizmet alımı işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz (fıkra 2); yapılan iş dış uzmana verilse de sonuçtan işveren sorumludur. - **Hayati tehlike nedeniyle iş durdurma / Çok tehlikeli sınıfta risk değerlendirmesi eksikliği nedeniyle iş durdurma** (6331 s. K. m.25): Birinci fıkranın ilk cümlesine göre çalışanlar için hayati tehlike oluşturan bir husus tespit edildiğinde, tehlike giderilinceye kadar iş durdurulur. Burada tehlikenin hayati nitelikte olması aranır. Birinci fıkranın ikinci cümlesine göre çok tehlikeli sınıftaki maden, metal ve yapı işleri ile tehlikeli kimyasallarla çalışılan veya büyük endüstriyel kazaların olabileceği işyerlerinde risk değerlendirmesi yapılmamışsa, hayati tehlike aranmaksızın iş durdurulur. İkinci hâlde ayrıca hayati tehlike bulunması gerekmez; risk değerlendirmesinin yapılmamış olması yeterlidir. Hayati tehlike hâlinde durdurma alanı tehlikenin niteliğine ve etkileyeceği alana göre bölümle sınırlı olabilir. ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2023/226 E., 2024/234 K., 15.05.2024 — ilgili: 6331 s. K. m.4, 6331 s. K. m.10 - Hukuk Genel Kurulu, 2021/15 E., 2022/1276 K., 11.10.2022 — ilgili: 6331 s. K. m.4, 6331 s. K. m.10 - Hukuk Genel Kurulu, 2022/604 E., 2022/1117 K., 20.09.2022 — ilgili: 6331 s. K. m.4, 6331 s. K. m.10 ## İlgili terimler [Sosyo-ekonomik değerlendirme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sosyo-ekonomik-degerlendirme) · [Ortak sağlık ve güvenlik birimi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ortak-saglik-ve-guvenlik-birimi) · [İşin durdurulması](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/isin-durdurulmasi) · [İş kazası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/is-kazasi) · [Destek elemanı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/destek-elemani) · [Çalışan](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/calisan) · [Meslek personeli](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/meslek-personeli) · [İşveren](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/isveren) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.