--- title: "Rücu hakkı nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/rucu-hakki" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Rücu hakkı **Kısaca:** Rücu hakkı, 14 kanunda 31 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.682 · mirasçılara rücu: Borcu üstlenmeyen ya da üstlendiği miktardan fazlasını ödeyen mirasçının, ödediğini diğer mirasçılardan geri isteme hakkıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-682) - TBK m.69: Zararı ödeyen sorumlunun, zarara başka bir sebeple sorumlu olan kişiye başvurarak ödediğini geri isteyebilmesi hakkıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-69) - Anayasa m.40 · temel hak ve hürriyetlerin korunması: Devletin tazmin ettiği tutarı, zarara sebep olan ilgili görevliden geri isteyebilmesi hakkıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-40) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.62 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-62#f2): Kendi payından fazlasını ödeyen müteselsil borçlunun, diğer müteselsil sorumlulardan bu fazla ödeme kadar talep edebilmesi hakkıdır. - TBK m.66 – II. Özen sorumluluğu — 1. Adam çalıştıranın sorumluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-66#f4): Adam çalıştıranın ödediği tazminatı çalışandan geri isteme hakkıdır. Kapsamı, çalışanın bizzat sorumlu olduğu miktarla sınırlıdır. - TBK m.69 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-69#f3): Zararı ödeyen sorumlunun, zarara başka bir sebeple sorumlu olan kişiye başvurarak ödediğini geri isteyebilmesi hakkıdır. - TBK m.168 – 2. Alacaklıya halef olma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-168#f1): Borcu ödeyen borçlunun, iç ilişkiye göre sorumluluğu bulunan diğer borçlulardan ödediği miktarı geri isteyebilme yetkisidir. Maddenin uygulanabilmesi için bu hakkın varlığı gerekir. - TBK m.597 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-597#f2): Kefilin ödediği borç nedeniyle asıl borçludan ödediği miktarı geri isteyebilme hakkıdır. Madde, bu hakkın bildirim yükümlülüğüne aykırılık hâlinde kaybedilebileceğini düzenler. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.855 – E) Zamanaşımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-855): Taşıyıcılar zincirinde zararı ödeyen taşıyıcının diğer taşıyıcıya karşı sahip olduğu geri isteme hakkıdır. Maddenin üçüncü fıkrası bu hakkın zamanaşımını ayrıca düzenler. - TTK m.1038 – 8. Gemi ipoteğinin devri ve değiştirilmesi a) İpoteğin devri aa) Genel olarak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1038#f6): Ipotekle teminat altına alınmış borcu ödeyen kişinin, ödediği miktar oranında borçludan veya diğer borçlulardan geri isteyebileceği hak. Bu maddede rücu, gemi maliki olmayan ödeyenin gemi ipoteğini kazanmasının ölçüsüdür. - TTK m.1047 – ddd) Birlikte gemi ipoteğinde ipoteğin borçluya geçmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1047#f1): Borçlunun, ipotekle güvence altına alınmış borcu ödemesi nedeniyle, ipotekli gemilerden birinin malikine ya da hukuki selefine karşı sahip olduğu geri isteme hakkıdır. Bu hak, 1038 inci maddenin altıncı fıkrasındaki hâlde ortaya çıkar. - TTK m.1297 – İ) Zamanaşımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1297): Birden fazla borçludan birinin ödediği tutarı, sorumluluk oranına göre diğer sorumludan geri isteme hakkı. Bu madde bakımından rücu hakkı, ödemenin yapıldığı tarihten itibaren bir yıllık süreye tabidir. - TTK m.1466 – bb) Müşterek sigorta (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1466#f2): Müteselsil sorumluluk hâlinde tazminatı ödeyen sigortacının diğer sigortacılara karşı, onların sözleşme hükümlerine göre ödemek zorunda oldukları bedeller oranında başvurabilmesidir. ### İcra ve İflas Kanunu - İİK m.5 – Sorumluluk (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-5#f1): Devletin, tazminatı ödemesinin ardından zararın doğmasında kusuru bulunan görevliye karşı yönelttiği geri isteme hakkıdır. Bu hak Devlete saklıdır ve Devlet ödemeyi yapmadan kullanamaz. - İİK m.191 – Müflisin tasarrufa ehliyetsizliği ve poliçe ödenmesi hükümleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-191#f2): Ödemenin reddi hâlinde hamilin cirantalar gibi üçüncü kişilere başvurabilmesidir. Hamilin bu imkâna sahip olması, ödemenin geçerli sayılabilmesinin ayrı bir koşuludur; bu imkânın bulunmadığı hâlde ödeme geçersiz kalır. - İİK m.204 – Müflisle birlikte borçlu tarafından borcun kısmen ödenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-204#f1): Borcu kısmen ödeyen müşterek borçlunun, ödediği tutarı diğer müşterek borçludan geri isteme hakkıdır. Bu hak, hissesinden fazla ödediği ölçüde doğar ve maddede rücu hakkının varlığı ya da yokluğu kayıt tutarını değiştirmez. - İİK m.356 – Yukarıdaki maddeye riayet etmeyenler hakkında hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-356#f2): Maddedeki ödeme yükümlüsü memur ya da amirin, icra dairesince alınan tutarı borçludan geri istemesi hakkıdır. Rücu, kanun hükümleri çerçevesinde kullanılır. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.492 – I. Olağan zamanaşımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-492#f4): Devletin, vesayet dairelerinde görevlilerin sebebiyet verdiği zararı tazmin ettikten sonra bu kişilere karşı yöneltebileceği geri isteme hakkıdır. Rücu hakkının doğumu, zamanaşımının başlangıcıdır. - TMK m.682 – II. Mirasçılara rücu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-682#f2): Borcu üstlenmeyen ya da üstlendiği miktardan fazlasını ödeyen mirasçının, ödediğini diğer mirasçılardan geri isteme hakkıdır. Bu hak paylaşma sözleşmesinin kapsamına ve miras payına bağlıdır. ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.11 – Vergi kesenlerin sorumluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-11): Verginin kesilip ödenmesinden sorumlu tutulan kişinin, ödediği vergiyi asıl mükellefe karşı geri isteyebilmesi hakkıdır. Madde bu hakkı kesenin sorumluluğu nedeniyle kaldırmaz. - VUK m.334 – Damga vergisi ve damga resminde sorumluluk (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-334): Sorumlulardan birinin borcun tamamını ya da bir kısmını ödemesi halinde, diğer sorumlulara karşı ödediği tutarı talep edebilmesi hakkıdır. Madde bu hakkı açıkça saklı tutmuş ve sorumlular arasındaki iç ilişkiyi değiştirmemiştir. ### Damga Vergisi Kanunu - Damga Vergisi Kanunu m.24 – Vergi ve cezada sorumluluk (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-24#f1): Ödemeyi yapan sorumlunun, asıl mükellef veya diğer işlem tarafına karşı ödediği vergi ve cezayı geri isteyebilme hakkıdır. Ödeyen kişi, kağıdı imzalayan mükellefe karşı bu hakkı kullanır. - Damga Vergisi Kanunu m.25 – Özel sorumluluk (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-25#f1): Vergi ve cezayı ödemek zorunda kalan kişinin, asıl sorumlu olan mükellefe başvurarak ödediğini geri isteme hakkıdır. Madde bu hakkı saklı tutar; hamil, ödediği tutarı mükellefinden geri alabilir. ### Kooperatifler Kanunu - Kooperatifler Kanunu m.33 – 5. İflas halinde usul (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1163-sayili-kooperatifler-kanunu/madde-33): Borcu ödeyen ortağın, borcu ödemeyen diğer ortaklara payları oranında başvurabilmesi hakkıdır. Maddede bu hak saklı tutulmuştur. - Kooperatifler Kanunu m.37 – 9. Sorumlulukta zamanaşımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1163-sayili-kooperatifler-kanunu/madde-37): Ortaklardan birinin, kooperatif borcunu ödemesi üzerine diğer ortaklara karşı payı oranında talepte bulunma hakkıdır. Bu hakkın zamanaşımı, ödemenin yapıldığı andan başlar. ### Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu - Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu m.45 – İlgili Kanunlarda Yapılan Değişiklikler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4958-sayili-sosyal-sigortalar-kurumu-kanunu/madde-45): Kurumun, sigortalıya veya hak sahiplerine ödediği yardımları, zararı doğuran üçüncü kişiden geri isteme hakkıdır. Madde metninde bu hakkın kapsamı ayrıntılı olarak yazılmamıştır; uygulamada kanundan doğan (basit) rücu olarak nitelendirilmektedir. (10. Hukuk Dairesi, 2024/371 E., 2024/1410 K., 15.02.2024) - Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu m.53 – İlgili Kanunlarda Yapılan Değişiklikler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4958-sayili-sosyal-sigortalar-kurumu-kanunu/madde-53): Kurumun, zararlandırıcı olay nedeniyle hak sahiplerine ödediği tutarları, sorumlu kişilere karşı geri isteyebilmesi hakkıdır. Kapsamı ve niteliği yargı kararlarında ele alınmıştır. ## Karıştırılan kavramlar - **Alacaklının isteme hakkı / Ortakların birbirine karşı rücu hakkı** (1163 s. K. m.37): Alacaklının ortağa karşı şahsi sorumluluğa dayanan isteme hakkıdır. Başlangıcı iflas işlemlerinin sona ermesidir. Ortakların kendi aralarındaki rücu hakkıdır. Bu hak, kooperatif borcunu ödeyen ortağın ödediği andan itibaren kullanılabilir. İki hakkın süresinin başlangıç anı farklıdır. Alacaklı için iflasın sona ermesi, rücu için ödemenin yapılması esas alınır; her ikisi de bir yıldır. - **Rücu hakkı olan / rücu hakkı olmayan müşterek borçlu** (İİK m.204): Kısmen ödeyen müşterek borçlunun müflise rücu hakkı varsa, ödediği fazlalığa düşen hisse masadan kendisine verilir. Rücu hakkı yoksa, kısmen ödeyen müşterek borçluya masadan pay verilmez. Rücu hakkı bulunmasa da kayıt tam tutar üzerinden yapılır; yalnız masadan ödeme alıp almayacağı rücu hakkına bağlıdır. - **Memurun ödemesi / borçlunun rücu hakkı** (İİK m.356): İcra dairesinin memurdan alması, kamu düzeni ve icra işleyişi adına yapılan bir tahsildir. Borçlunun rücu hakkı, zararı gören borçlunun memura karşı kanun hükümlerine göre kullandığı bir haktır. İki işlem birbirinden bağımsızdır; icra dairesinin tahsili borçluya rücu hakkını ortadan kaldırmaz, ayrı ilişkiler olarak yürür. - **Kurum'un personele rücu hakkı / personelin doğrudan sorumluluğu** (2954 s. K. m.28): Kurum, ödediği tazminatı genel hükümlere göre sorumlu personelden geri isteyebilir. Kişiler doğrudan personele dava açamaz; zarar davası Kuruma yöneltilir. Personelin sorumluluğu Kurum ile personel arasındaki iç ilişkide, rücu yoluyla gerçekleşir. - **Kurumun rücu hakkı / sigortalının ya da hak sahibinin tazmin talebi** (4958 s. K. m.45): Kurum, ödediği gelir ve giderleri kanundan doğan rücu ile tazmin sorumlusundan geri ister. Sigortalı veya hak sahibi, zarar görmüş olarak kendi zararını tazmin sorumlusundan talep eder. İki talep aynı zararın farklı kalemlerine ilişkindir; Kurumun istediği tutar, sigortalının zarar kaleminden düşülerek hesaplanır. Bu ayrımın hesap yöntemi madde metninde yazılı değildir. - **Rücu hakkı olan borçlu / rücu hakkı olmayan ödeyen** (TBK m.168): Rücu hakkı olan borçlu, diğer borçlulara karşı iç ilişkiye dayanarak geri isteme yetkisine sahiptir. Rücu hakkı bulunmayan ödeyen, bu maddeye göre halefiyet kazanmaz. Yalnızca rücu hakkı olan borçlu halefiyet yoluyla alacağa geçer; rücu hakkı bulunmayan kişinin geri isteme yolu başka hükümlere, örneğin sebepsiz zenginleşmeye dayanır. ## İlgili konular - Özen sorumluluğu, zamanaşımı ve yargılama (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/ozen-sorumlulugu-zamanasimi-ve-yargilama - Basın ve yayımla ilgili hükümler, toplantı hak ve hürriyetleri (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/basin-ve-yayimla-ilgili-hukumler-toplanti-hak-ve-hurriyetleri - Sorumluluk sebeplerinin çokluğu ve hukuka aykırılığı kaldıran hâller (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/sorumluluk-sebeplerinin-coklugu-ve-hukuka-aykiriligi-kaldiran-haller - Teselsül (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/teselsul - İçeriği (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/icerigi - Tapu ve kadastro harçları (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/tapu-ve-kadastro-harclari ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2023/963 E., 2025/230 K., 16.04.2025 — ilgili: TBK m.66 ## İlgili terimler [Halefiyet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/halefiyet) · [Müteselsil Sorumluluk](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muteselsil-sorumluluk) · [Tedavül](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tedavul) · [Sebepsiz zenginleşme davası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sebepsiz-zenginlesme-davasi) · [Sorumlu taraf](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sorumlu-taraf) · [Düşme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dusme) · [Paylaşma sözleşmesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/paylasma-sozlesmesi) · [Tereke borcu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tereke-borcu) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.