--- title: "Sanatkâr nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sanatkar" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Sanatkâr **Kısaca:** Sanatkâr, 4 kanunda 7 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - Anayasa m.173 · esnaf ve sanatkarların korunması: Bir meslek veya el işi ile uğraşan, zanaat sahibi kişidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-173) - DMK ek geç. m.21 · hükümler: Devlet Tiyatroları, Devlet Opera ve Balesi, Senfoni Orkestraları, Devlet Konservatuvarları ile belediyelere bağlı tiyatro, opera ve orkestralarda görevli sanat icracılarıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/ek-gecici-madde-21) - 1309 s. K. m.14: Devlet Opera ve Balesinde sanat faaliyetinde bulunan personeldir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1309-sayili-devlet-opera-ve-balesi-personeli-hakkinda-kanun/madde-14) ## Kanunda nerede geçiyor ### Devlet Opera ve Balesi Personeli Hakkında Kanun - Devlet Opera ve Balesi Personeli Hakkında Kanun m.10 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1309-sayili-devlet-opera-ve-balesi-personeli-hakkinda-kanun/madde-10#f1): Devlet Opera ve Balesi'nde sanatsal hizmet gören personeldir. Maddede yer alan sözleşmeli taraflardan biridir ve bu sıfat sözleşmenin kapsamını belirler. - Devlet Opera ve Balesi Personeli Hakkında Kanun m.14 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1309-sayili-devlet-opera-ve-balesi-personeli-hakkinda-kanun/madde-14#f1): Devlet Opera ve Balesinde sanat faaliyetinde bulunan personeldir. Madde, bu kişilerin 6388 sayılı Kanun hükümlerinden yararlanmasını öngörür. - Devlet Opera ve Balesi Personeli Hakkında Kanun m.19 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1309-sayili-devlet-opera-ve-balesi-personeli-hakkinda-kanun/madde-19): Devlet Opera ve Balesi'nde sanat faaliyetinde bulunan ve bu kanun kapsamında istihdam edilen personeldir. Kadro ve atama koşulları ilgili mevzuatta belirlenir. ### Devlet Memurları Kanunu - DMK ek geç. m.14 – Cumhurbaşkanlığı senfoni orkestrası üyeleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/ek-gecici-madde-14#f4-2): Orkestrada icra yapan personel için kullanılan derece ve statü adıdır. Madde bu personelin en yüksek derecesini 1. derecenin son kademesi olarak sınırlar. - DMK ek geç. m.21 – hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/ek-gecici-madde-21#f4): Devlet Tiyatroları, Devlet Opera ve Balesi, Senfoni Orkestraları, Devlet Konservatuvarları ile belediyelere bağlı tiyatro, opera ve orkestralarda görevli sanat icracılarıdır. Bunların sahne ve sanatla ilgili çalışmalarında başka iş ve hizmet yasağı uygulanmaz. ### Türkiye Cumhuriyeti Anayasası - Anayasa m.173 – B. Esnaf ve sanatkarların korunması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-173#f1): Bir meslek veya el işi ile uğraşan, zanaat sahibi kişidir. Anayasa bu kavramı ayrıca tanımlamaz; ayrıntısı esnaf ve sanatkâr mevzuatına bırakılmıştır. ### Devlet Tiyatroları Personeli Hakkında Kanun - Devlet Tiyatroları Personeli Hakkında Kanun m.19 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5441-sayili-devlet-tiyatrolari-personeli-hakkinda-kanun/madde-19#f1): Devlet Tiyatrolarında sanat faaliyeti yürüten personeli ifade eder. Maddenin bu personele özgü konularda yönetmelik çıkarılmasını öngördüğü kişi grubudur. ## Karıştırılan kavramlar - **Stajyer / Sanatkar** (DMK ek geç. m.14): Stajyer personel 10. derecenin ilk kademesinden başlar ve 10. derecenin son kademesine kadar yükselebilir. Sanatkar personel 9. derecenin ilk kademesinden başlar ve 1. derecenin son kademesine kadar yükselebilir. İki statünün başlangıç derecesi ve üst sınırı ayrıdır; stajyerin üst sınırı 10. derece, sanatkarın üst sınırı 1. derecedir. - **Sanatkar / uygulatıcı uzman memur / sair sözleşmeli görevli** (1309 s. K. m.10): Sanatkarlar ve uygulatıcı uzman memurlar, madde metninde açıkça sayılan görevlilerdir. Sair sözleşmeli görevliler, bu iki gruba girmeyen ancak sözleşmeli çalışan diğer personeldir. Her üç grup da aynı sözleşme rejimine ve harçtan vergiden muafiyete tabidir. - **Sanatkâr ve uygulatıcı uzman / Uzman memur** (1309 s. K. m.14): Sanatkâr ve uygulatıcı uzmanlar hakkında 6388 sayılı Kanun hükümleri doğrudan uygulanır. Uzman memurlar hakkında ise 1309 sayılı Kanunun 3. maddesi hariç diğer hükümlerden yararlanma öngörülmüştür. Her iki grup için uygulanacak hükümler farklıdır; sanatkâr ve uygulatıcı uzmanlara 6388 sayılı Kanun, uzman memurlara ise 3. madde dışındaki 1309 sayılı Kanun hükümleri uygulanır. - **Tüccar / esnaf ve sanatkâr seçim organı** (VUK m.42): Tüccarlar için üyeler il merkezindeki ticaret odası tarafından seçilir. Esnaf ve sanatkârlar için üyeler esnaf dernekleri birliği tarafından seçilir; birlik yoksa esnaf ve sanatkâr teşekkülleri seçer. Hangi mükellef grubu için hangi kuruluşun seçim yetkisi olduğu belirlenir. - **Stajyer / Sanatkar memur derece aralığı** (DMK ek geç. m.12): Stajyerlerin emekli keseneğine esas derece aralığı, gösterge tablosundaki 10. derecenin ilk kademesinden başlar ve aynı derecede biter. Sanatkar memurların emekli keseneğine esas derece aralığı 9. derecenin ilk kademesinden başlar ve 1. dereceye kadar yükselir. Her iki grupta da emekli keseneği hesabı farklı derece aralığına göre yapılır; sanatkar memurun aralığı daha geniştir. - **Sanatkâr memur / uygulatıcı uzman memur** (1309 s. K. m.4): Sanatkâr memur, sahnede doğrudan sanatsal icra yapan (a fıkrası) personeldir. Örneğin solist, koro ve orkestra sanatçısı. Uygulatıcı uzman memur, bu icranın hazırlanmasına ve uygulanmasına yardımcı olan (b fıkrası) personeldir. Örneğin repetitör, suflör, dramaturg. İki grup farklı fıkralarda sayılır; unvanın hangi fıkraya girdiği, personelin hukuki statüsünü belirler. Kanun ayrı bir grup olarak sayıldığı için iki unvan birbirine karıştırılamaz. ## İlgili konular - Mali ve ekonomik hükümler, çeşitli hükümler, son hükümler (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/mali-ve-ekonomik-hukumler-cesitli-hukumler-son-hukumler ## Örnek kararlar - İdare Dava Daireleri Kurulu, 2022/3776 E., 2023/1258 K., 05.06.2023 — ilgili: 5441 s. K. m.19 - İdare Dava Daireleri Kurulu, 2023/856 E., 2023/851 K., 26.04.2023 — ilgili: 1309 s. K. m.19 - 12. Daire, 2020/3571 E., 2022/4993 K., 18.10.2022 — ilgili: 1309 s. K. m.19 ## İlgili terimler [Esnaf](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/esnaf) · [Saklı haklar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sakli-haklar) · [Koruyucu tedbir](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/koruyucu-tedbir) · [Uzman memur](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/uzman-memur) · [Stajyer](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/stajyer) · [Uygulatıcı uzman memur](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/uygulatici-uzman-memur) · [İdari sözleşme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/idari-sozlesme) · [Özel kanun](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozel-kanun) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.