---
title: "Sapma nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sapma"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Sapma

**Kısaca:** Esas sözleşmenin kanunun öngördüğü düzenlemenin yerine başka bir düzenleme koymasıdır. Kanunun suskun kaldığı konuda esas sözleşme hükmü koymak sapma sayılmaz, kanunun yerine başka bir düzenleme konulması gerekir. (TTK m.340)

## Kanunda nerede geçiyor

### Türk Ticaret Kanunu
- TTK m.340 – 2. Emredici hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-340): Esas sözleşmenin kanunun öngördüğü düzenlemenin yerine başka bir düzenleme koymasıdır. Kanunun suskun kaldığı konuda esas sözleşme hükmü koymak sapma sayılmaz, kanunun yerine başka bir düzenleme konulması gerekir.
- TTK m.579 – 4. Emredici hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-579): Şirket sözleşmesinin kanunun limited şirketlere ilişkin bir hükmünden farklı bir düzenleme getirmesidir. Sapmanın geçerli olabilmesi için kanunda bu konuda açık bir izin bulunması gerekir.

### İl Özel İdaresi Kanunu
- İl Özel İdaresi Kanunu m.39 – Faaliyet raporu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5302-sayili-il-ozel-idaresi-kanunu/madde-39): Hedeflenen sonuç ile gerçekleşen sonuç arasındaki farktır. Raporun bu farkların nedenlerini de açıklaması gerekir.

## Karıştırılan kavramlar

- **Emredici kurala sapma / kanunda açıkça izin verilmiş sapma** (TTK m.340): Kanunun açıkça izin verdiği hallerde esas sözleşme anonim şirketlere ilişkin hükümden sapabilir (örneğin yönetim kurulu üyelerinin niteliklerine ilişkin düzenlemeler). Kanunun açıkça izin vermediği ve sözleşme ile sapma öngörülen hallerde, sapma kanunun suskun kaldığı konuya ilişkin olduğunda sapma mümkün değildir. Açık izin yoksa esas sözleşme hükmü sapma sayılmaz; kanunun hangi hükmünün değiştirildiğine bakılarak sapmanın varlığı belirlenir. (İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2023/250 E., 2023/634 K., 12.10.2023)
- **Açıkça izin verilen sapma / izinsiz sapma** (TTK m.579): Kanunda sapmaya açık izin bulunan hüküm; sözleşme bu izin ölçüsünde farklı düzenleme yapabilir. Kanunda izin bulunmayan emredici hüküm; sözleşmeyle farklı düzenleme yapılamaz. İzinli sapma geçerli hüküm doğurur; izinsiz sapma emredici hükme aykırılık olur ve yaptırımına tabi olur.
- **Genel kural / sözleşmeyle sapma** (TMK m.221): Genel rejimde meslek veya işletme sebebiyle edinilen mallar, kanun gereği edinilmiş mal olarak tasfiyeye ve artık değere katılmaya tabidir. Mal rejimi sözleşmesiyle bu mallar kişisel mal sayılabilir; bu sapma yalnızca sözleşme ile ve maddede sayılan kalemlerle mümkündür. Sözleşme yoksa katılma payı hesabına dahil edilir; sözleşme varsa bu değerler tasfiye dışında kalır ve değer artışı hesabına girmez.
- **Hedefte sapma / Şahısta yanılma** (TCK m.44): Hedefte sapmada fail bir kişiyi hedeflemiş, fiil başka bir kişiye ya da malvarlığına zarar vermiştir. Şahısta yanılmada fail gerçekte başka bir kişiyi hedeflemiş olduğu kişi sanmıştır. Madde gerekçesine göre hedefte sapma hâlinde de fikri içtima hükmü uygulanır; madde metninde bu iki hâl ayrı düzenlenmemiştir.
- **Talimata uyma / haklı sebeple sapma** (TBK m.450): Talimat, müşteri ziyaretinin yapılmasını ve işlem koşullarını bağlayıcı kılar. Talimata uymayı zorunlu kılan haklı bir sebep varsa pazarlamacı talimattan ayrılabilir. Haklı sebep yoksa talimata aykırılık yükümlülüğün ihlali olur; haklı sebep varsa ihlal oluşmaz.
- **Kabul beyanı ile poliçe içeriği arasındaki sapma: bedel sınırlaması / diğer noktalar** (TTK m.696): Poliçe bedelinin bir kısmı ile sınırlama, kanunun tanıdığı istisnadır. Vade, yer, ödeme şekli gibi bedel dışındaki noktalardaki sapma, poliçe içeriğinden farklı kabul niteliğindedir. Bedel sınırlaması poliçeyi kabul edilmemiş saydırmaz. Diğer noktalardaki farklılık poliçeyi kabul edilmemiş sayar; ancak kabul eden bu beyandaki şartlar çerçevesinde sorumlu kalır.

## İlgili konular

- Kuruluş ve kurucular (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/kurulus-ve-kurucular
- Tanım ve kuruluş, şirket sözleşmesi, içerik (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/tanim-ve-kurulus-sirket-sozlesmesi-icerik

## Örnek kararlar

- Hukuk Genel Kurulu, 2022/65 E., 2023/144 K., 01.03.2023 — ilgili: TTK m.340

## İlgili terimler

[Emredici hüküm](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/emredici-hukum) · [Performans ölçütü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/performans-olcutu) · [Faaliyet raporu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/faaliyet-raporu)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.