--- title: "Sayılı tarife nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sayili-tarife" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Sayılı tarife **Kısaca:** Harçlar Kanununa bağlı, yargı işlemlerinden alınacak harç oranlarını gösteren tarifedir. (Harçlar K. m.24) ## Kanunda nerede geçiyor ### Harçlar Kanunu - Harçlar K. m.2 – Mevzuu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-2#f1): Harçlar Kanununa bağlı, hangi yargı işlemlerinin harca tabi olduğunu tek tek sayan cetveldir. Madde bakımından harca tabi olup olmamanın tek ölçütü bu Tarifede yer almaktır. - Harçlar K. m.4 – Yabancı mahkeme ilamları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-4#f1): 492 sayılı Kanun'a ekli harç tarifesidir. Madde, tenfiz davasında harcın bu tarifeye göre alınacağını öngörür. - Harçlar K. m.15 – Harç alma ölçüleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-15#f1): Hangi işlemin harca tabi olduğunu, hangi esasa göre (nispi ya da maktu) ve hangi oranda ya da tutarda harç alınacağını gösteren tek kaynaktır. Nispi mi maktu mu sorusunun cevabı bu tarifededir. - Harçlar K. m.24 – Gayrimenkul veya gemilerin tahliye ve tesliminde tahsil harcı nispeti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-24#f1): Harçlar Kanununa bağlı, yargı işlemlerinden alınacak harç oranlarını gösteren tarifedir. Tahsil harcının (B) I-3 bölümündeki (f) ve (g) bentleri bu maddenin uygulanmış hâlidir. - Harçlar K. m.41 – Harç alma ölçüleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-41#f1): Noter harçlarının hangi işlemlerden, hangi esasa göre ve hangi oranda alınacağını gösteren tarifedir. Hangi esasın uygulanacağı bu tarifeye bakılarak belirlenir. - Harçlar K. m.42 – Değer esası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-42#f1): 492 sayılı Kanuna ekli, değer ya da ağırlık ölçüsüne göre harca tabi işlemlerde esas alınacak değer veya ağırlıkları gösteren tarifedir. Birinci fıkra bu tarifeye atıf yaparak değer ya da ağırlığın bu tarifeye göre belirlenmesini öngörür. - Harçlar K. m.45 – Harcın nispeti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-45#f1): Noter harçlarının nispet ve tutarlarının yer aldığı tarifedir. Madde, harcın hesabında bu tarifenin esas alınacağını söyler. - Harçlar K. m.52 – Mevzuu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-52#f1): 492 sayılı Kanuna ekli, vergi yargısı işlemlerinde alınacak harçları gösteren tarifedir. Bir işlemin vergi yargısı harcına tabi olup olmadığı yalnız bu tarifeye bakılarak belirlenir. - Harçlar K. m.54 – Harç alma ölçüleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-54#f1): Vergi yargısı harçlarının hangi işlemler için alınacağını ve hangi esasa göre ölçüleceğini gösteren tarifedir. Bir işlemin harca tabi olup olmadığı ve hangi esasla hesaplanacağı bu tarifeye bakılarak belirlenir. - Harçlar K. m.57 – Mevzuu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-57#f1): Tapu ve kadastro harçlarının türlerini, oranlarını ve tutarlarını gösteren tarifedir. Bir işlemin harca tabi olup olmadığı ve harcının miktarı bu tarifeye bakılarak belirlenir; tarifede yer almayan işlem harca tabi değildir. - Harçlar K. m.60 – Harç alma ölçüleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-60#f1): Tapu ve kadastro işlemlerinin hangi ölçüyle, hangi oran veya tutar üzerinden harca bağlandığını gösteren tarifedir. Madde, nispi ya da maktu ölçünün seçimini bu tarifeye bağlar. - Harçlar K. m.61 – Değer esası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-61#f1): Harçlar Kanununa bağlı tarifelerden, tapu ve kadastro işlemlerine ilişkin olanıdır. Maddede değerin esas alınacağı tarife budur. Madde, değerlerin bu tarifede yazılı olduğu hallerde bu tarifeyi uygulamaya yöneliktir. - Harçlar K. m.75 – Harç alma ölçüleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-75#f1): Konsolosluk işlemlerinde alınacak harçların türünü ve miktarını gösteren tarifedir. Bir işlemin harca tabi olup olmadığı ve hangi esasa göre alınacağı bu tarifeye bakılarak belirlenir. - Harçlar K. m.76 – Harcın nisbeti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-76#f1): Konsolosluk harçlarının işlem türlerine göre miktar veya nispetlerini gösteren tarifedir. Maddenin ilk cümlesi konsolosluk harçlarının bu tarifedeki nispetler üzerinden alınacağını bağlar. - Harçlar K. m.83 – Mevzu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-83#f1): Pasaport, ikamet tezkeresi, çalışma izni, vize ve benzeri idari işlemler bakımından harç alınacak işlemleri gösteren tarifedir. Maddenin kapsamı bu tarifeyle belirlenir. - Harçlar K. m.89 – Harcın ölçüleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-89#f1): Pasaport, ikamet tezkeresi, çalışma izni ve tasdik gibi işlemlerin harca tabi olup olmadığını ve harç miktarını gösteren Harçlar Kanunu eki tarifedir. Harcın alınıp alınmayacağı bu tarifeye bağlıdır. - Harçlar K. m.95 – Mevzu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-95#f1): Gemi ve liman harçlarına tabi işlemlerin tek tek sayıldığı, kanuna bağlı tarifedir. Bir işlemin gemi ve liman harcına tabi olup olmadığı bu tarifeye bakılarak belirlenir. - Harçlar K. m.99 – Harç alma ölçüleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-99#f1): Harçlar Kanununa bağlı ve hangi işlemin hangi harca tabi olduğunu ve tutarını gösteren cetvellerden biridir. Hangi işlemin nispi ya da maktu olduğu bu tarifeye bakılarak belirlenir. - Harçlar K. m.100 – Değer esası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-100#f1): Madde metninde değer ve ağırlık ölçüsüne göre harca tabi işlemler için esas alınan tarifedir. Kanunun ekinde yer alan ayrı tarife kalemlerinden biridir ve yalnız bu ölçüye bağlı işlemler için geçerlidir. - Harçlar K. m.101 – Harcın nispeti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-101#f1): Gemi ve liman harçlarının nispetlerini gösteren tarifedir. Bu maddede harç oranı ya da tutarı bu tarifeden alınır, madde metninin kendisinde bir oran yer almaz. - Harçlar K. m.108 – Mevzuu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-108#f1): 492 sayılı Kanuna bağlı, imtiyazname, ruhsatname ve diploma harçlarını düzenleyen tarifedir. Harca tabi belgelerin tek ölçütü bu tarifede yazılı olmalarıdır; belgenin önemi, değeri ya da düzenleyen merci bu ölçüt değildir. - Harçlar K. m.110 – Harç alma ölçüleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-110#f1): 492 sayılı Kanuna bağlı olup belge harçlarının kalem ve tutarlarını gösteren tarifedir. Maktu tutar, madde metninde değil bu tarifede yer alır. - Harçlar K. m.118 – Mevzuu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-118#f1): Harçlar Kanunu'na bağlı olup trafik harçlarının hangi işlemler için ve hangi tutar ya da oranlarla alınacağını gösteren tarifedir. Trafik harcının hem tabi olduğu işlemleri hem de miktarını bu tarife belirler. - Harçlar K. m.121 – Harç alma ölçüleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-121#f1): Trafik işlemlerine ilişkin harç kalemlerinin ve tutarlarının yer aldığı tarifedir. Maddede hangi işlemin hangi tutarda harçlandığı bu tarifeye bakılarak belirlenir. ### Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun - Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun m.52 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5235-sayili-adli-yargi-ilk-derece-mahkemeleri-ile-bolge-adliye-mahkemelerinin-kurulus-gorev-ve/madde-52): Harçlar Kanununa bağlı olup mahkeme harçları dahil birçok harç kalemini gösteren tarifedir. Maddenin asıl etkisi bu tarifenin mahkeme harçları bölümündeki ibarelerde ortaya çıkar. ## Karıştırılan kavramlar - **(1) sayılı Tarife / (3) sayılı Tarife** (Harçlar K. m.5): (1) sayılı Tarife, harç türlerini ve oranlarını genel olarak düzenleyen tariftir. (3) sayılı Tarife, mali yükümlere ilişkin işlemler için ayrıca belirlenmiş harç tarifesidir. Aynı Bölge İdare Mahkemesi veya Danıştay işleminde tarife, uyuşmazlığın konusuna göre değişir. ## İlgili konular - Gemi ve liman harçları (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/gemi-ve-liman-harclari - İmtiyazname, ruhsatname ve diploma harçları, trafik harçları (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/imtiyazname-ruhsatname-ve-diploma-harclari-trafik-harclari - Noter harçları (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/noter-harclari - Tapu ve kadastro harçları (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/tapu-ve-kadastro-harclari - Harçlar kanunu ve mükellefiyet (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/harclar-kanunu-ve-mukellefiyet - Konsolosluk harçları (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/konsolosluk-harclari ## Örnek kararlar - 9. Daire, 1998/488 E., 1999/1286 K., 24.03.1999 — ilgili: Harçlar K. m.95, Harçlar K. m.99, Harçlar K. m.100, Harçlar K. m.101 - 9. Daire, 2022/2803 E., 2024/8081 K., 26.12.2024 — ilgili: Harçlar K. m.89, Harçlar K. m.108, Harçlar K. m.110 - 9. Daire, 2022/348 E., 2024/7678 K., 18.12.2024 — ilgili: Harçlar K. m.41, Harçlar K. m.42, Harçlar K. m.45 ## İlgili terimler [Maktu esas](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/maktu-esas) · [Nispi esas](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/nispi-esas) · [İşlemin nevi ve mahiyeti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/islemin-nevi-ve-mahiyeti) · [Nispi harç](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/nispi-harc) · [Maktu harç](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/maktu-harc) · [Gemi ve liman harçları](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gemi-ve-liman-harclari) · [Trafik harcı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/trafik-harci) · [Diploma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/diploma) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.