---
title: "Sayım nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sayim"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Sayım

**Kısaca:** Sayım: Kitle özelliklerini ortaya koymak üzere ilgili tüm istatistikî birimlerden veri derlenmesini (5429 s. K. m.2/1-j)

## Kanuni tanım

- **5429 s. K. m.2/1-j** (Türkiye İstatistik Kanunu): Kitle özelliklerini ortaya koymak üzere ilgili tüm istatistikî birimlerden veri derlenmesini — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5429-sayili-turkiye-istatistik-kanunu/madde-2#f1-j

## Kanunda nerede geçiyor

### Türkiye İstatistik Kanunu
- Türkiye İstatistik Kanunu m.2 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5429-sayili-turkiye-istatistik-kanunu/madde-2#f1-h): Kitle özelliklerini ortaya koymak üzere ilgili tüm istatistikî birimlerden veri derlenmesidir. Örnekleme ile birlikte kitleden veri toplamanın iki yolundan biridir.
- Türkiye İstatistik Kanunu m.54 – İdarî para cezaları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5429-sayili-turkiye-istatistik-kanunu/madde-54#f8): Kanunda belirli bir zamanda ülke genelinde veya kapsamında yapılan, nüfus, konut ya da işletme gibi birimlerin toplu olarak tespit edildiği istatistiki çalışmadır. Maddede hane halkı ve bireylerle yapılan araştırmalardan ayrı olarak anılır.

## Karıştırılan kavramlar

- **Sayım / Örnekleme** (5429 s. K. m.2): Sayımda kitlenin tüm istatistikî birimlerinden veri derlenir. Örneklemede kitleyi temsil eden belli sayıda birim seçilir ve veri bu birimlerden toplanır. Madde iki yöntemi ayrı tanımlar; hangi yöntemin kullanılacağı ve sonuçların nasıl genellenebileceği bu maddeye göre değil, ilgili istatistik çalışmasının kendi düzenlemesine göre belirlenir.
- **Hane halkı veya bireylerle yapılan araştırma / Hane halkı ve birey dışındaki istatistiki birimlerle yapılan araştırma / Sayım** (5429 s. K. m.54): Fıkra (a) bendi, hane halkı ya da bireylerle yapılan araştırmada fiilin işlenmesini kapsar. Fıkra (b) bendi hane halkı ve birey dışındaki istatistiki birimleri, fıkra (c) bendi ise sayımları kapsar. Ceza tutarı üç bentte birbirinden farklıdır; (a) bendi en düşük, (c) bendi en yüksek tutarı öngörür. Metin mevcut hâlinde (a) için 500, (b) için 1.500, (c) için 2.000 Yeni Türk Lirası öngörmektedir.
- **Ekim ve sayım beyanı / İlmühaber** (VUK m.244): Beyan, çiftçinin ekim veya sayım bilgisini bildirdiği işlemdir. İlmühaber, defter kayıtlarına dayanılarak düzenlenen belgedir. Hem beyan hem ilmühaber resim ve harçtan muaftır; ancak bu muafiyet beyan ve belge işlemi ile sınırlıdır, belgenin kullanıldığı başka işlemlere ayrıca uygulanacak vergi hükümleri bu madde kapsamında değildir.
- **Kurum bazlı sayım / Genel kurum ayrımı** (2155 s. K. m.1): Milli Savunma, Sahil Güvenlik, Jandarma, Emniyet, MİT, Gümrük Muhafaza, Orman ve Devlet Meteoroloji gibi maddede adı açıkça geçen kurumların kadrolarındaki personel. Maddede adı geçmeyen kurum ve kadrolarda görevli personel. Yalnız maddede adı geçen kurumlarda ve sayılan kadrolarda görevli personel tayın bedelinden yararlanır; diğer kurum personeli kapsam dışında kalır.
- **Sayım, arama ve sevk / Kurum düzeni ihlalleri** (CGTİHK m.43): Sayıma, aramaya veya sevke karşı çıkmak (a, b, c bentleri) doğrudan kurum güvenliğine ve idari işlemlere yöneliktir. Kurumda korku, kaygı veya panik yaratan söz ve davranış (d bendi) ise kurumun huzurunu hedef alır ve kişiler arası ortama etki eder. Her iki bentte de ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma uygulanabilir; ancak d bendinde eylemin korku veya panik yaratabilecek nitelikte olması aranır.

## Örnek kararlar

- Birinci Bölüm, 2014/4399 E., 21.09.2016 — ilgili: 5429 s. K. m.54, 5429 s. K. m.2
- 2024/17 E., 2024/205 K., 04.12.2024 — ilgili: 5429 s. K. m.54
- 2006/167 E., 2008/86 K., 20.03.2008 — ilgili: 5429 s. K. m.2

## İlgili terimler

[İstatistikî birim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/istatistiki-birim) · [Kitle](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kitle) · [Ulusal kayıt sistemi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ulusal-kayit-sistemi) · [Örnekleme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ornekleme) · [Gizli veri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gizli-veri) · [Resmî istatistik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/resmi-istatistik) · [Program](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/program)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.