--- title: "Seçimlik haklar nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/secimlik-haklar" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Seçimlik haklar **Kısaca:** Seçimlik haklar, 4 kanunda 13 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TBK m.124: Temerrüde düşen borçlunun karşısında alacaklıya tanınan; ifa yerine tazminat isteme ve sözleşmeden dönme haklarıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-124) - TKHK m.15 · tüketicinin seçimlik hakları: Tüketiciye ayıplı ifa halinde tanınan dört haktır: hizmetin yeniden görülmesi, eserin ücretsiz onarımı, ayıp oranında bedelden indirim ve sözleşmeden dönme. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6502-sayili-tuketicinin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-15) - TTK m.396 · rekabet yasağı: Şirketin, yasağa aykırı hareket eden üyeye karşı kullanabileceği tazminat, işlemin şirket adına sayılması ve menfaatin şirkete ait olduğunun dava edilmesi yollarıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-396) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.124 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-124#f2): Temerrüde düşen borçlunun karşısında alacaklıya tanınan; ifa yerine tazminat isteme ve sözleşmeden dönme haklarıdır. Bu haklar TBK m.125 ve m.126'da ayrıntılı düzenlenir ve bu maddede yalnızca süre koşulundan istisna edilir. - TBK m.227 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-227#f1): Alıcının ayıplı satılan sebebiyle satıcıya karşı kullanabileceği, birbirinin alternatifi olan dört haktır. Alıcı bunlardan birini seçer ve seçtiği hakkı kullanır; hakkı kullanılmış olan diğerlerine dönemez. - TBK m.305 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-305#f1): Kiracının ayıp nedeniyle birbirinin yerine kullanabileceği haklardır: ayıbın giderilmesi, ayıpla orantılı indirim ve zararın giderilmesi. Zararın giderilmesi istemi diğer seçimlik hakların kullanılmasını engellemez. - TBK m.306 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-306#f4): Kiracıya ayıp nedeniyle tanınan, kiraya verenin hesabına giderme, bedelden indirim, değiştirme ve fesih seçenekleridir. Zararın giderilmesini isteme dışındaki haklardan biri kullanıldığında bu hak tükenir. - TBK m.475 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-475#f1): İşsahibinin ayıp hâlinde üç seçenekten yalnız birini kullanabilmesi anlamına gelir. Bu haklar birbirinin yerine geçer; işsahibi bir hakkı kullanıp diğerine geçemez ya da birden fazlasını aynı anda ileri süremez. - TBK m.553 – D. Rekabet yasağı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-553): İşletme sahibinin aykırılık hâlinde, zararın tazminini ya da yardımcının kendi hesabına yaptığı işleri işletme sahibi hesabına saydırıp elde edilen ücreti veya alacağı devri talep etme haklarıdır. Bu haklar aralarındaki hukuki ilişkiden doğan haklar saklı kalmak kaydıyla kullanılır. ### Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun - TKHK m.11 – Tüketicinin seçimlik hakları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6502-sayili-tuketicinin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-11#f3): Tüketiciye ayıplı malda tanınan dört haktır: sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedel indirimi, ücretsiz onarım ve ayıpsız misliyle değiştirme. Tüketici bunlardan birini seçer ve satıcı seçilen talebi yerine getirmekle yükümlüdür. - TKHK m.15 – Tüketicinin seçimlik hakları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6502-sayili-tuketicinin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-15#f1): Tüketiciye ayıplı ifa halinde tanınan dört haktır: hizmetin yeniden görülmesi, eserin ücretsiz onarımı, ayıp oranında bedelden indirim ve sözleşmeden dönme. Tüketici bunlardan birini seçer; seçtiği hak sağlayıcı için yerine getirme yükümlülüğü doğurur. - TKHK m.35 – Bağlı krediler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6502-sayili-tuketicinin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-35): Tüketicinin konutun hiç ya da gereği gibi teslim edilmemesi hâlinde m.11'e göre kullanabileceği haklardır. Bu haklardan birinin kullanılması m.35/2 sorumluluğunun ön koşuludur. - TKHK m.56 – Garanti belgesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6502-sayili-tuketicinin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-56#f3): TKHK m.11'de sayılan sözleşmeden dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım ve ayıpsız misliyle değiştirme haklarıdır. Bu maddede onarım hakkının kullanılmasının ardından diğer seçimlik haklara geçiş bağlamında anılır. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.396 – VII - Rekabet yasağı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-396): Şirketin, yasağa aykırı hareket eden üyeye karşı kullanabileceği tazminat, işlemin şirket adına sayılması ve menfaatin şirkete ait olduğunun dava edilmesi yollarıdır. Bunlardan biri seçilir ve seçim yetkisi diğer üyelere aittir. - TTK m.1214 – II- Eşyanın zayi olması sebebiyle — 1. Yolculuk başlamadan önce a) Eşya sözleşmede ferden belirlenmişse (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1214#f2): Eşyanın yalnız bir kısmı zayi olduğunda taşıtanın kullanabileceği iki haktir: navlunun yarısını ödeyerek sözleşmeyi feshetmek ya da taşıyanın durumunu güçleştirmemek şartıyla başka eşya yüklemek. Bu haklar birbirinin yerine kullanılabilir olup taşıtanın tercihine bağlıdır. ### İcra ve İflas Kanunu - İİK m.31/A – Gemilere ve bunlarla ilgili aynî haklara ilişkin ilamların icrası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-31a#f4): Tahliye ve teslim ilâmında borçlu geminin zilyedi değilse alacaklıya tanınan, geminin ilâmda yazılı değerini talep etme, ya da zilyet üçüncü kişiye karşı borçlunun haklarını kullanma imkânıdır. ## Karıştırılan kavramlar - **Seçimlik haklar / Tazminat talebi** (TBK m.227): Seçimlik haklar, ayıbın giderilmesi veya bedelin düzeltilmesine yöneliktir. Tazminat, ayıplı tesliminden doğan zararı kapsar ve genel hükümlere dayanır. Alıcı seçimlik hakkını kullanmakla birlikte zararını da genel hükümlere göre isteyebilir; ancak aynı zararın iki kez tazmini sağlanamaz. - **Seçimlik haklar / Ayıp sonucu zarar tazminatı** (TBK m.475): Seçimlik haklar eserin kendisindeki ayıba ilişkin karşılıklardır. Ayıp sonucu zarar, ayıbın sonradan doğurduğu zararlardır ve genel hükümlere göre istenir. Tazminat, seçilen hakla birlikte ileri sürülebilir; seçimlik haklar tazminatın yerini almaz. Tazminatta yüklenicinin kusuru aranır. - **Aykırılık hâlinde seçimlik haklar / zarar tazmini** (TBK m.553): İşletme sahibi uğradığı zararın giderilmesini isteyebilir. Bunun yerine işlerin kendi hesabına yapılmış sayılmasını, ücretin verilmesini ya da alacağın devrini isteyebilir. Haklar seçimliktir; tazmin ile ücret ya da alacak talebi birlikte değil, işletme sahibinin tercihine göre kullanılır. Aralarındaki hukuki ilişkiden doğan haklar bu seçimden bağımsız saklıdır. - **Katlanma borcu / Seçimlik haklar ve tazminat** (TBK m.319): Katlanma borcu, kiracının çalışmaya izin verme yükümünü ifade eder. Kiracının kira bedelinin indirilmesi ve zararın giderilmesi talepleri, bu fıkrayla ayrıca saklı tutulmuştur. Kiracı katlanma borcunu yerine getirirken kira bedelinden indirim ve zararının tazmini haklarını kaybetmez. ## İlgili konular - Genel hükümler ve kiraya verenin borçları (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/genel-hukumler-ve-kiraya-verenin-borclari - Borçların ifa edilmemesinin sonuçları (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/borclarin-ifa-edilmemesinin-sonuclari - Eser sözleşmesi ve hükümleri (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/eser-sozlesmesi-ve-hukumleri - Satıcının ağır kusurunun sonuçları, alıcının borçları ve alıcının temerrüdü (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/saticinin-agir-kusurunun-sonuclari-alicinin-borclari-ve-alicinin-temerrudu - Ticari temsilciler, ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/ticari-temsilciler-ticari-vekiller-ve-diger-tacir-yardimcilari - İlamların icrası, taşınmaz tahliye ve teslimi (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/ilamlarin-icrasi-tasinmaz-tahliye-ve-teslimi ## Örnek kararlar - 3. Hukuk Dairesi, 2023/2614 E., 2024/3369 K., 30.10.2024 — ilgili: TBK m.305, TBK m.306 - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 18. Hukuk Dairesi, 2021/674 E., 2023/2257 K., 06.12.2023 — ilgili: TKHK m.11, TKHK m.56 - Hukuk Genel Kurulu, 2024/527 E., 2025/323 K., 21.05.2025 — ilgili: TKHK m.11 ## İlgili terimler [Aşırı masraf](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/asiri-masraf) · [Önemli ayıp](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/onemli-ayip) · [Rekabet yasağı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/rekabet-yasagi) · [Müteselsil Sorumluluk](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muteselsil-sorumluluk) · [Garanti belgesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/garanti-belgesi) · [Ayıplı hizmet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ayipli-hizmet) · [Umulmayan hâl](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/umulmayan-hal) · [Sözleşmeden Dönme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sozlesmeden-donme) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.