--- title: "Seçme hakkı nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/secme-hakki" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Seçme hakkı **Kısaca:** Seçme hakkı, 4 kanunda 4 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TBK m.169 · müteselsil alacaklılık: Borçlunun, birden fazla alacaklıdan hangisine ifada bulunacağını belirleme yetkisidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-169) - Anayasa m.67 · seçme, seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakları: Vatandaşın seçmen sıfatıyla oy vererek temsilcilerin belirlenmesine katılabilmesi hakkıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-67) - SGGSSK m.77 · sözleşmeli sağlık hizmeti sunucularının duyurulması ve sağlık hizmet sunucusunu seçme serbestisi: Genel sağlık sigortalısının ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin, sözleşmeli sunucular arasından dilediğini tercih edebilmesi yetkisidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5510-sayili-sosyal-sigortalar-ve-genel-saglik-sigortasi-kanunu/madde-77) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türkiye Cumhuriyeti Anayasası - Anayasa m.67 – II. Seçme, seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-67): Vatandaşın seçmen sıfatıyla oy vererek temsilcilerin belirlenmesine katılabilmesi hakkıdır. Madde metninde on sekiz yaşını dolduran her Türk vatandaşı için tanınmıştır. ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.169 – B. Müteselsil alacaklılık (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-169): Borçlunun, birden fazla alacaklıdan hangisine ifada bulunacağını belirleme yetkisidir. Alacaklılardan biri icraya veya mahkemeye başvurup bu durumu borçluya bildirince sona erer. ### Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu - SGGSSK m.77 – Sözleşmeli sağlık hizmeti sunucularının duyurulması ve sağlık hizmet sunucusunu seçme serbestisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5510-sayili-sosyal-sigortalar-ve-genel-saglik-sigortasi-kanunu/madde-77#f2): Genel sağlık sigortalısının ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin, sözleşmeli sunucular arasından dilediğini tercih edebilmesi yetkisidir. Bu hak genel sağlık sigortasıyla ilgili diğer hükümlere uyma şartına bağlıdır. ### Türk Vatandaşlığı Kanunu - Türk Vatandaşlığı Kanunu m.9 – Sonradan kazanılan vatandaşlık (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5901-sayili-turk-vatandasligi-kanunu/madde-9#f1): Ana veya babasına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybeden çocuğun, ergin olduktan sonra kullanabileceği ve vatandaşlığı yeniden kazanmasını sağlayan hakkıdır. Hak, belirli bir süre içinde kullanılmalıdır. ## Karıştırılan kavramlar - **Seçme hakkı / oy kullanma yasağı** (Anayasa m.67): On sekiz yaşını dolduran Türk vatandaşı olarak seçme hakkına sahip kişiler, yaş ve vatandaşlık ölçütünü karşılar. Silah altındaki er ve erbaşlar, askeri öğrenciler ve ceza infaz kurumundaki hükümlüler hakka sahip olmakla birlikte oy kullanamazlar. Seçme hakkı bulunan ancak oy kullanamayan kişiler ayrı bir kategoride değerlendirilir. - **Yetkili makam kararı / Seçme hakkı** (5901 s. K. m.9): Yetkili makam kararı, doğumla yabancı olan kişinin yeni kazanımıdır. Seçme hakkı, daha önce Türk vatandaşı olan ve ana veya babasına bağlı olarak vatandaşlığını kaybeden çocuğun yeniden kazanımıdır. Seçme hakkında kazanılan vatandaşlık, bir süre içinde kullanılmış hakka dayanır; yetkili makam kararında ise süre sınırı değil, şartların taşınması ve takdir belirleyicidir. - **Evlat edinilme / Seçme hakkı** (5901 s. K. m.9): Evlat edinilmede ergin olmayan kişinin vatandaşlığı karar tarihinden itibaren başlar. Seçme hakkında kişi ergin olmalıdır ve hak ergin olmadan önce kullanılamaz. Evlat edinilen kişi ergin olmadığı için ergin olduktan sonra kullandığı seçme hakkı yoluna geçemez; yolların başlangıç yaşı ayrılır. - **Borçlunun seçme hakkı / Başvuru yapılmış hal** (TBK m.169): Başvuru yapılıp bildirilmeden önce borçlu dilediği alacaklıya ifada bulunabilir. Alacaklılardan biri icraya veya mahkemeye başvurup bunu borçluya bildirdikten sonra borçlu yalnızca o alacaklıya ifada bulunabilir. Bildirim sonrası diğer alacaklılara yapılan ifa borçtan kurtarmaz; borçlu seçme hakkını kaybeder. - **Sigortalının seçme hakkı / Seçilen şirketin sözleşmesel şartı** (5684 s. K. m.32): Sigortalının kendiliğinden seçtiği şirket, sözleşmede kendisinin bağlandığı bir zorunluluk değildir. Taraflardan birinin bir sözleşmede yer alan başka bir hususta sigorta yapmaya zorunlu tutulduğu hal, bu zorunluluğun bir şirkete bağlanmasını ifade eder. Belli bir şirkete yaptırma şartı hükümsüzdür. Sigortanın yapılması zorunluluğu geçerliliğini korur; yalnızca şirketin belirlenmesi şartı geçersiz olur. - **Evlat edinme yoluyla kazanma / seçme hakkı yoluyla kazanma** (5901 s. K. m.17): Bu madde, evlat edinilen kişinin doğrudan kazanmasını düzenler. Seçme hakkı, ana veya babaya bağlı olarak vatandaşlığını kaybeden çocuğun ergin olduktan sonra üç yıl içinde kullanacağı haktır. Hangi yolun uygulanacağı kişinin statüsüne göre belirlenir; iki yol birbirinin yerine geçmez. ## İlgili konular - Siyasi haklar ve ödevler (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/siyasi-haklar-ve-odevler - Teselsül (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/teselsul - Sağlık hizmetlerinden yararlanma şartları ve katılım payı, malî ve çeşitli hükümler (Sosyal Güvenlik Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/sosyal-guvenlik-hukuku/saglik-hizmetlerinden-yararlanma-sartlari-ve-katilim-payi-mali-ve-cesitli ## Örnek kararlar - 10. Daire, 2021/406 E., 2025/2887 K., 11.06.2025 — ilgili: 5901 s. K. m.9 ## İlgili terimler [Müteselsil Alacaklılık](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muteselsil-alacaklilik) · [Taksirli suç](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/taksirli-suc) · [Yetkili makam kararı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yetkili-makam-karari) · [Bakmakla yükümlü olunan kişi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bakmakla-yukumlu-olunan-kisi) · [Duyuru](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/duyuru) · [Halkoylaması](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/halkoylamasi) · [Pay](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/pay) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.