--- title: "Serbest bölge nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/serbest-bolge" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Serbest bölge **Kısaca:** Serbest bölge, 3 kanunda 7 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - 3218 s. K. m.10 · çalışma ve sosyal güvenlik esasları: Türkiye sınırları içinde, gümrük ve ticaret rejimleri bakımından ayrı tutulan ve 3218 sayılı Kanun'a göre kurulan alandır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3218-sayili-serbest-bolgeler-kanunu/madde-10) - 5084 s. K. m.8: 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu kapsamında, belirli bir coğrafi alanda yabancı sermaye ve ticaret faaliyetlerinin özel bir rejim altında yürütüldüğü bölgedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5084-sayili-yatirimlarin-ve-istihdamin-tesviki-ile-bazi-kanunlarda-degisiklik-yapilmasi/madde-8) ## Kanunda nerede geçiyor ### Serbest Bölgeler Kanunu - Serbest Bölgeler Kanunu m.1 – Amaç ve kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3218-sayili-serbest-bolgeler-kanunu/madde-1): Kanun uyarınca kurulan, yer ve sınırları belirlenmiş, ihracata yönelik yatırım ve üretimin yürütüldüğü özel alan olarak tanımlanabilecek bölgedir. Kanunun kapsamındaki bölgeler, bu maddede belirlenen amaca bağlı olarak kurulur. - Serbest Bölgeler Kanunu m.2 – Yetki: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3218-sayili-serbest-bolgeler-kanunu/madde-2): Kanunda tanımlanan, yer ve sınırları Cumhurbaşkanınca belirlenen ve kurulup işletilmesine izin verilen özel alan. Bölgenin sınırları değiştirilirse bölgenin kapsamı da değişir. - Serbest Bölgeler Kanunu m.6 – Muafiyet ve teşvikler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3218-sayili-serbest-bolgeler-kanunu/madde-6#f1): Türkiye Gümrük Bölgesinin parçası olmakla birlikte, yer ve sınırları Cumhurbaşkanınca belirlenmiş, ithalat vergileri, ticaret politikası önlemleri ve kambiyo mevzuatı bakımından Türkiye Gümrük Bölgesi dışında kabul edilen yerlerdir. Bu niteliği, bölgenin yer ve sınırlarının belirlenmiş olmasına bağlıdır. - Serbest Bölgeler Kanunu m.8 – Bölgedeki mallar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3218-sayili-serbest-bolgeler-kanunu/madde-8#f1): Kanun kapsamında kurulan, gümrük ve dış ticaret rejiminin Türkiye'nin geri kalanına göre ayrıldığı coğrafi alandır. Madde bakımından ticaretin yönünü belirleyen ayırt edici unsurdur. - Serbest Bölgeler Kanunu m.10 – Çalışma ve sosyal güvenlik esasları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3218-sayili-serbest-bolgeler-kanunu/madde-10): Türkiye sınırları içinde, gümrük ve ticaret rejimleri bakımından ayrı tutulan ve 3218 sayılı Kanun'a göre kurulan alandır. Maddenin uygulama alanı bu bölgelerle sınırlıdır. ### Katma Değer Vergisi Kanunu - KDVK m.12 – İhracat teslimi ve yurt dışındaki müşteriler için yapılan hizmetler: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/madde-12#f1-a): Maddede ayrıca tanımlanmayan, gümrük bölgesi dışında sayılan ve mal tesliminin ihracat sayılabilmesi için alıcının bulunabildiği yerdir. ### Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun - Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun m.8 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5084-sayili-yatirimlarin-ve-istihdamin-tesviki-ile-bazi-kanunlarda-degisiklik-yapilmasi/madde-8#f1): 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu kapsamında, belirli bir coğrafi alanda yabancı sermaye ve ticaret faaliyetlerinin özel bir rejim altında yürütüldüğü bölgedir. Madde metni bu kavramı tanımlamaz; tanım 3218 sayılı Kanundan alınır. ## Karıştırılan kavramlar - **Serbest bölge içi / Türkiye Gümrük Bölgesi** (3218 s. K. m.6): Serbest bölge, Türkiye Gümrük Bölgesinin parçasıdır ve fiziki olarak bu bölgenin içinde yer alır. Ticaret politikası önlemleri, ithalat vergileri ve kambiyo mevzuatı bakımından bölge Türkiye Gümrük Bölgesi dışında kabul edilir. Bölgede gümrük ve kambiyo mükellefiyetine dair mevzuat hükümleri uygulanmaz; bölgeye giriş ve bölgeden çıkış bu alanlarda dış ticaret işlemi sayılır. - **Serbest bölge - Türkiye'nin diğer yerleri / Serbest bölge - yabancı ülke** (3218 s. K. m.8): Serbest bölge ile Türkiye'nin diğer yerleri arasındaki ticaret, bölgeden ülke içine ya da ülke içinden bölgeye mal akışıdır. Serbest bölge ile yabancı ülke veya başka bir serbest bölge arasındaki ticaret, bölgenin dışa karşı gümrük sınırı dışında kalmasıyla ayrılır. Birinci durumda dış ticaret rejimi uygulanır; ikinci durumda uygulanmaz. - **Serbest bölge işyeri / serbest bölge dışındaki işyeri** (3218 s. K. m.10): Serbest bölgede faaliyet gösteren işyerinde bu maddeye dayanarak yabancı personel çalıştırılabilir. Serbest bölge dışındaki işyerleri bakımından bu madde uygulanmaz. Yabancı personel çalıştırma esasları işyerinin konumuna göre değişir; bölge dışında bu madde hükmü yerine genel yabancı çalışma mevzuatı geçerlidir. - **Organize sanayi ve serbest bölge (d) / Yatırım Teşvik Belgesi (e)** (1319 s. K. m.15): (d) bendi, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca organize sanayi bölgesi için iktisap ya da tahsis edilen ya da Cumhurbaşkanınca serbest bölge ilan edilen arazi için muafiyet tanır. Süre, sanayicinin ya da kullanıcının tapuda tescil edildiği tarihe kadardır. (e) bendi, Yatırım Teşvik Belgesi kapsamındaki yatırım için iktisap ya da tahsis edilen arazi için muafiyet tanır. Süre, belgenin geçerlilik süresi boyuncadır. (d) bendinde süre tapu tescil tarihiyle sona erer; (e) bendinde süre teşvik belgesinin süresine bağlıdır. - **Üretici işletme / diğer serbest bölge işletmeleri** (3218 s. K. m.4): Üretici işletme, talebi halinde fiyat, kalite ve standartla ilgili kamu yetkisinin uygulanmasına tabi tutulabilir. Üretici olmayan işletmeler hakkında bu tür kamu yetkileri serbest bölgede uygulanmaz. Fiyat, kalite ve standart denetimi bakımından iki grup arasında uygulama farkı doğar. - **Serbest bölge izinleri / Ruhsat** (3218 s. K. m.5): Ekonomi Bakanlığından alınan faaliyet ruhsatı, bölgede faaliyet yapma iznidir. Bölge müdürlüğünce verilen izin ve ruhsatlar arazi kullanımı, yapı ve tesislerle ilgilidir. Faaliyet için iki ayrı idari onay gerekir: Ekonomi Bakanlığı ruhsatı ve bölge müdürlüğünün yapı-kullanım izinleri. ## İlgili konular - İstisnalar (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/istisnalar ## Örnek kararlar - 1985/21 E., 1986/23 K., 06.10.1986 — ilgili: 3218 s. K. m.1, 3218 s. K. m.8, 3218 s. K. m.2, 3218 s. K. m.10 - 7. Daire, 2019/5559 E., 2023/2762 K., 06.06.2023 — ilgili: 3218 s. K. m.1, 3218 s. K. m.6, 3218 s. K. m.8 - 2017/110 E., 2017/133 K., 26.07.2017 — ilgili: 3218 s. K. m.1, 3218 s. K. m.2 ## İlgili terimler [Doğrudan yabancı yatırım](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dogrudan-yabanci-yatirim) · [İşletici](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/isletici) · [Kullanıcı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kullanici) · [İzin](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/izin) · [Yönetmelik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yonetmelik) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.