--- title: "Serbest meslek erbabı nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/serbest-meslek-erbabi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Serbest meslek erbabı **Kısaca:** Serbest meslek faaliyetini yürüten ve bu faaliyet karşılığında makbuz düzenlemekle yükümlü kişidir. Kişinin tacir sayılıp sayılmaması, makbuz düzenleme yükümlülüğünün bu sıfata bağlı olup olmadığı ayrı bir değerlendirme gerektirir. (VUK m.237) ## Kanuni tanım - **6750 s. K. m.2/1-j** (Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu): 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununa göre tanımlanan serbest meslek erbabını — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6750-sayili-ticari-islemlerde-tasinir-rehni-kanunu/madde-2#f1-j ## Kanunda nerede geçiyor ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.153 – İşe başlamayı bildirme: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-153#f1-2): Serbest meslek faaliyeti yürüten gerçek kişilerdir. Madde bu kategoriyi ticaret ve sanat erbabından ayrı bir bent olarak sayar. - VUK m.155 – Serbest meslek erbabında işe başlamanın belirtileri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-155#f1): Bir hizmet akdine dayanmadan, kendi kişisel sorumluluğu altında mesleki faaliyette bulunan kişidir. Madde bu kişilerin işe başlama anını belirlemek için kullanılır. - VUK m.210 – Serbest meslek kazanç defteri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-210#f1): Serbest meslek faaliyeti yürüten, kazancını bağımsız bir çalışmadan elde eden kişidir. Maddenin öznesi bu kişilerdir; ticari işletme sahipleri bu kapsamda değildir. - VUK m.211 – Amortisman kayıtları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-211#f1): Bağımsız olarak, ticari işletme niteliği taşımayan bir meslek faaliyetini yürüten gerçek kişiyi ifade eder. Maddenin öznesi bu kişilerdir. - VUK m.236 – Makbuz mecburiyeti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-236#f1): Bir hizmet akdiyle bir işverene bağlı olmaksızın, kendi kişisel sorumluluğu altında ve sermayeden çok kişisel bilgi ve uzmanlığa dayanarak hizmet ifa eden kişidir. Ticari işletme sahibi tacirler bu kavramın kapsamında değerlendirilmez. - VUK m.237 – Makbuz muhteviyatı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-237#f2): Serbest meslek faaliyetini yürüten ve bu faaliyet karşılığında makbuz düzenlemekle yükümlü kişidir. Kişinin tacir sayılıp sayılmaması, makbuz düzenleme yükümlülüğünün bu sıfata bağlı olup olmadığı ayrı bir değerlendirme gerektirir. - VUK m.290 – Serbest meslek erbabının tesisleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-290#f1): Serbest meslek faaliyetini mütat meslek hâlinde icra eden kişidir. Bu kişi bir işverene bağlı çalışmaz ve faaliyeti sermayeden çok kişisel bilgi ve uzmanlığa dayanır. ## Karıştırılan kavramlar - **Ticaret ve sanat erbabı / Serbest meslek erbabı** (VUK m.153): Vergiye tabi ticari veya sanat faaliyeti yürüten gerçek kişiler, birinci bentte sayılır. Serbest meslek faaliyeti yürüten gerçek kişiler, ikinci bentte ayrıca sayılır. İki kategori ayrı bentlerde sayıldığı için her biri kendi sıfatıyla bildirim yükümlüsüdür. Madde iki grup arasında bildirim bakımından bir ayrım yapmaz. - **Genel serbest meslek erbabı / Hekim** (VUK m.210): Serbest meslek erbabı, kazanç defterini ayrı bir defter olarak tutmak zorundadır. Hekim, diledikleri takdirde ayrı kazanç defteri tutmaz ve gerekli bilgileri protokol defterinde gösterir. Hekimler için ayrı defter yükümlülüğü, protokol defterinde gerekli kayıtların yapılması şartına bağlı olarak ortadan kalkar. - **Serbest meslek erbabı / ticari işletme** (VUK m.211): Serbest meslek erbabı, meslek faaliyetini ticari işletme niteliğinde olmayan bir biçimde yürütür. Ticari işletme, ticari defter tutma ve amortisman kaydı düzenine tabidir. Bu madde yalnızca serbest meslek erbabı için amortisman kayıt yükümlülüğünü düzenler; ticari işletmeler için ayrı hükümler uygulanır. - **Serbest meslek erbabı / tacir** (VUK m.236): Serbest meslek erbabı, kişisel bilgi ve uzmanlığa dayanarak hizmet veren ve bu madde kapsamında makbuz yükümlülüğü altına giren kişidir. Ticari işletmesi icabı mal satan, imal eden ya da iş gören tacir, bu maddenin değil fatura düzenlenmesine ilişkin hükümlerin muhatabıdır. Kişinin serbest meslek erbabı mı yoksa tacir mi olduğuna göre makbuz mu fatura mı düzenleneceği değişir; yanlış belge türü seçilmesi yükümlülüğün yerine getirilmemesi sonucunu doğurabilir. - **Serbest meslek kazancı / Özel okul ve hastane işleten serbest meslek erbabı** (GVK m.37): Serbest meslek kazancı ticari kazanç değildir ve serbest meslek olarak vergilendirilir. Özel okul ve hastane gibi yerleri işleten serbest meslek erbabı, serbest meslek kazancını işletme kayıtlarına alabilir. Bu kişiler serbest meslek kazancını işletme kayıtlarında gösterme seçeneğine sahiptir; bu seçim ticari kazanç tespit usulünü etkiler. - **Yerli serbest meslek erbabı / Biletle girilen yerlerde dar mükellef** (GVK m.67): Genel hükme göre kazanç, tahsil edilen tutardan giderlerin düşülmesiyle bulunur. Biletle girilen yerlerde faaliyet gösteren dar mükellef serbest meslek erbabı, isterse bilet bedellerinden bu bedele dahil resimler düşüldükten sonra kalanın yarısını safi kazanç sayarak vergilendirilir. Dar mükellef için seçimlik bir yarı oranlı kazanç tespit yöntemi tanınmıştır; gider indirimi bu yolda yapılmaz. ## İlgili konular - Diğer müesseselerin tutacakları özel kayıtlar ve serbest mesleklerde defter tutma (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/diger-muesseselerin-tutacaklari-ozel-kayitlar-ve-serbest-mesleklerde-defter - İşe başlama ve değişiklikler (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/ise-baslama-ve-degisiklikler - Serbest meslek makbuzları, ücretlere ait kayıt ve vesikalar (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/serbest-meslek-makbuzlari-ucretlere-ait-kayit-ve-vesikalar - Kasa mevcudu (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/kasa-mevcudu ## Örnek kararlar - 3. Daire, 2024/1963 E., 2025/680 K., 17.02.2025 — ilgili: VUK m.236, VUK m.237 - 4. Daire, 2016/10489 E., 2021/1894 K., 30.03.2021 — ilgili: VUK m.236, VUK m.237 - 4. Daire, 2016/10484 E., 2021/1890 K., 30.03.2021 — ilgili: VUK m.236, VUK m.237 ## İlgili terimler [Amortisman kayıtları](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/amortisman-kayitlari) · [Mesleki faaliyet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mesleki-faaliyet) · [Mesleki teşekkül](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mesleki-tesekkul) · [İşe başlama](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ise-baslama) · [İşe başlama bildirimi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ise-baslama-bildirimi) · [Amortismana tabi iktisadi kıymet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/amortismana-tabi-iktisadi-kiymet) · [Protokol defteri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/protokol-defteri) · [Teselsül](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/teselsul) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.