--- title: "Serbest meslek nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/serbest-meslek" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Serbest meslek **Kısaca:** Serbest meslek, 3 kanunda 3 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TBK m.522 · ücretin belirlenmesi: Hekim, mimar, muhasebeci ve banka gibi işlerini bağımsız olarak ve ücret karşılığında gören meslek sahiplerinin faaliyetidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-522) - Av. K. m.1 · avukatlığın mahiyeti: Avukatın mesleğini bir kamu kurumu içinde değil, bağımsız olarak ve kendi sorumluluğunda icra etmesi anlamına gelen niteliktir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-1) - 6701 s. K. m.6 · istihdam ve serbest meslek: Bağımsız olarak yürütülen ve kabul, ruhsat, kayıt veya disiplin işlemlerine tabi tutulan mesleki faaliyettir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6701-sayili-turkiye-insan-haklari-ve-esitlik-kurumu-kanunu/madde-6) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.522 – II. Ücretin belirlenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-522): Hekim, mimar, muhasebeci ve banka gibi işlerini bağımsız olarak ve ücret karşılığında gören meslek sahiplerinin faaliyetidir. Bu işlerde ücretin ödenmesi teamülden sayılır. ### Avukatlık Kanunu - Av. K. m.1 – Avukatlığın mahiyeti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-1): Avukatın mesleğini bir kamu kurumu içinde değil, bağımsız olarak ve kendi sorumluluğunda icra etmesi anlamına gelen niteliktir. Bu niteliğin sonucu olarak avukat, bir iş sahibiyle serbest bir sözleşme ilişkisine girer. ### Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu - Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu m.6 – İstihdam ve serbest meslek (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6701-sayili-turkiye-insan-haklari-ve-esitlik-kurumu-kanunu/madde-6): Bağımsız olarak yürütülen ve kabul, ruhsat, kayıt veya disiplin işlemlerine tabi tutulan mesleki faaliyettir. Bu alanda ayrımcılık yasağı, iş sözleşmesi bulunmasa da uygulanır. ## Karıştırılan kavramlar - **Kamu hizmeti / serbest meslek** (Av. K. m.1): Avukatlığın kamu hizmeti yönü, avukatın toplumsal ve yargısal işlevini, adaletin gerçekleşmesine katkısını vurgular. Serbest meslek yönü, avukatın mesleğini bağımsız olarak ve iş sahibiyle sözleşmesel ilişki içinde icra etmesini vurgular. Kamu hizmeti yönü avukatı kamu görevlisi yapmaz; uygulamada kamu hizmeti yönünün ağır bastığı kabul edilen hallerde de avukatlık ücretinin ve sözleşme ilişkisinin niteliği tartışma konusu olmuştur. (Genel Kurul, 2019/19788 E., 05.07.2022) - **Serbest meslek işi / diğer işgörme** (TBK m.522): Hekim, mimar, muhasebeci ve banka gibi serbest meslek işlerinde ücret ödenmesi teamülden sayılır. Ücretsiz olduğu açıkça anlaşılmayan diğer işgörmelerde ücret yükü kendiliğinden doğmaz; teamülün ayrıca ispatı gerekir. Serbest meslek işinde ücret yükü için ayrıca teamül kanıtlanmasına gerek kalmaz. - **İş ilişkisi / serbest meslek işlemleri** (6701 s. K. m.6): İş ilişkisinde ayrımcılık, ilan, seçim, çalışma şartları ve sona erme aşamalarında ortaya çıkar. Serbest meslek alanında ayrımcılık, kabul, ruhsat, kayıt ve disiplin işlemlerinde söz konusu olur. Dördüncü fıkra, iş sözleşmesi bulunmayan mesleki işlemleri de yasağın kapsamına alır. - **Ticari kazanç / Serbest meslek kazancı** (GVK m.2): Ticari kazanç, ticari işletmenin faaliyetinden doğan kazançtır ve madde metninde birinci bentte yer alır. Serbest meslek kazancı, serbest meslek faaliyetinden doğan ve dördüncü bentte sayılan kazançtır. İki kategori ayrı bentlerde yer aldığından farklı hesaplama ve beyan kuralları uygulanabilir; hangi kategoriye girdiğinin tespiti vergilendirmeyi değiştirir. - **Serbest meslek istisnası / Tevkifat (94. madde)** (GVK m.18): Serbest meslek kazançlarında 94. maddeye göre tevkif yoluyla vergilendirilen ödemeler. Bu maddeye göre istisna kapsamına giren eser kazançları. Serbest meslek kazançları istisnası tevkif edilecek vergiye şümul taşımaz; istisna kapsamındaki ödemelerden de tevkifat yapılır. - **Serbest meslek kazancı / Özel okul ve hastane işleten serbest meslek erbabı** (GVK m.37): Serbest meslek kazancı ticari kazanç değildir ve serbest meslek olarak vergilendirilir. Özel okul ve hastane gibi yerleri işleten serbest meslek erbabı, serbest meslek kazancını işletme kayıtlarına alabilir. Bu kişiler serbest meslek kazancını işletme kayıtlarında gösterme seçeneğine sahiptir; bu seçim ticari kazanç tespit usulünü etkiler. ## İlgili konular - Avukatlık ve avukat, avukatlık mesleğine kabul, yasak haller (Avukatlık Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/avukatlik-hukuku/avukatlik-kanunu-avukatlik-meslegine-kabul-ve-yasak-haller - Kredi mektubu ve kredi emri, simsarlık sözleşmesi (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/kredi-mektubu-ve-kredi-emri-simsarlik-sozlesmesi ## Örnek kararlar - Ceza Genel Kurulu, 2021/44 E., 2022/790 K., 08.12.2022 — ilgili: Av. K. m.1 - Ceza Genel Kurulu, 2021/43 E., 2021/287 K., 17.06.2021 — ilgili: Av. K. m.1 - Genel Kurul, 2019/19788 E., 05.07.2022 — ilgili: Av. K. m.1 ## İlgili terimler [Vekalet Sözleşmesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vekalet-sozlesmesi) · [Ayrımcılık yasağı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ayrimcilik-yasagi) · [Kamu hizmeti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-hizmeti) · [Teamül](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/teamul) · [Tarife](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tarife) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.