---
title: "Serbest takdir nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/serbest-takdir"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Serbest takdir

**Kısaca:** Serbest takdir, 3 kanunda 3 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

- TMK m.284 · yargılama usulü: Hâkimin toplanan kanıtların değerini ve ağırlığını, kanunda belirlenmiş bir delil sıralamasına bağlı kalmadan vicdanen değerlendirmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-284)
- İİK m.281 · iptal davalarında yargılama usulü: Mahkemenin, iptal davasına ilişkin uyuşmazlıkları hal ve şartları gözönünde tutarak değerlendirme yetkisidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-281)
- Av. K. m.158 · delillerin serbestçe takdiri, ceza vermenin amacı ve cezadan mahsup: Kurulun gösterilen delilleri, soruşturma ve duruşmadan edindiği kanaate göre değerlendirmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-158)

## Kanunda nerede geçiyor

### Türk Medeni Kanunu
- TMK m.284 – II. Yargılama usulü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-284): Hâkimin toplanan kanıtların değerini ve ağırlığını, kanunda belirlenmiş bir delil sıralamasına bağlı kalmadan vicdanen değerlendirmesidir. Hâkim, tanık ve belge gibi delillere kanunen önceden tanınmış bir üstünlük yerine, dosyadaki bütün kanıtları birlikte tartar.

### İcra ve İflas Kanunu
- İİK m.281 – İptal davalarında yargılama usulü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-281): Mahkemenin, iptal davasına ilişkin uyuşmazlıkları hal ve şartları gözönünde tutarak değerlendirme yetkisidir. Bu takdir, tasarrufun iptale tabi olup olmadığının belirlenmesini de kapsar.

### Avukatlık Kanunu
- Av. K. m.158 – Delillerin serbestçe takdiri, ceza vermenin amacı ve cezadan mahsup (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-158): Kurulun gösterilen delilleri, soruşturma ve duruşmadan edindiği kanaate göre değerlendirmesidir. Takdir kanaate dayanmak zorundadır ve keyfi olamaz.

## Karıştırılan kavramlar

- **Serbest takdir / Kanaat dışı karar** (Av. K. m.158): Kurulun delilleri serbestçe takdir etmesi, kanaatini duruşma ve soruşturmadan oluşturması. Kurulun kanaatini dayanaksız veya keyfi biçimde oluşturması. Serbest takdir gerekçeli olmalıdır; keyfi takdir hukuka aykırılık oluşturur.

## İlgili konular

- İşten yasaklanma kararının kaldırılması (Avukatlık Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/avukatlik-hukuku/isten-yasaklanma-kararinin-kaldirilmasi
- İptal davası (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/iptal-davasi
- Genel hükümler ve kocanın babalığı (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/genel-hukumler-ve-kocanin-babaligi

## İlgili terimler

[İşten yasaklama](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/isten-yasaklama) · [İhtiyati Haciz](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/i-htiyati-haciz) · [Basit yargılama usulü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/basit-yargilama-usulu) · [Mahsup](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mahsup)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.