---
title: "Serbest zaman nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/serbest-zaman"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Serbest zaman

**Kısaca:** Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma karşılığında zamlı ücret yerine kullanılabilen, çalışma süresinden sayılan izin niteliğindeki haktır. Kullanım oranı, fazla çalışmada bir saat için bir saat otuz dakika, fazla sürelerle çalışmada bir saat için bir saat on beş dakikadır. (İş K. m.41)

## Kanunda nerede geçiyor

### İş Kanunu
- İş K. m.41 – Fazla çalışma ücreti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4857-sayili-is-kanunu/madde-41#f4): Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma karşılığında zamlı ücret yerine kullanılabilen, çalışma süresinden sayılan izin niteliğindeki haktır. Kullanım oranı, fazla çalışmada bir saat için bir saat otuz dakika, fazla sürelerle çalışmada bir saat için bir saat on beş dakikadır.
- İş K. m.102 – Ücret ile ilgili hükümlere aykırılık (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4857-sayili-is-kanunu/madde-102#f1-c): 41. maddedeki fazla çalışma karşılığında işçiye kullandırılması gereken, ücret yerine geçebilecek izin süresidir. Altı ay içinde kullandırılmaması (c) bendi kapsamında yaptırıma bağlıdır.

### İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun
- İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun m.41 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6552-sayili-is-kanunu-ile-bazi-kanun-ve-kanun-hukmunde-kararnamelerde-degisiklik-yapilmasi-ile/madde-41): Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma karşılığında zamlı ücret yerine işçiye tanınan, çalışma süresi ve ücret kesintisi olmadan kullanılan dinlenme süresidir. İşçinin tercihine bağlıdır.

## Karıştırılan kavramlar

- **Ücretli fazla çalışma / Serbest zaman tercihi** (6552 s. K. m.41): Ücretli ödemede işçiye saat başına zamlı ücret ödenir. Serbest zaman tercihinde zamlı ücret yerine dinlenme süresi kullanılır. Serbest zaman yalnız işçinin isteği üzerine verilir ve altı ay içinde kullanılmazsa maddenin koruması bu biçimde sürmez; bu durumda ücret ödemesi esas alınır.
- **Ücret / serbest zaman** (TBK m.402): Fazla çalışma ücreti, işverenin ödediği parasal karşılıktır ve yasal asgari oran olan yüzde elli fazlayla hesaplanır. Serbest zaman, işçinin rızasıyla seçebileceği, fazla çalışmayla orantılı izin karşılığıdır. Serbest zaman yalnızca işçinin rızası varsa uygulanır; rıza yoksa yüzde elli zamlı ücret ödenmesi gerekir. Serbest zamanın oranı ücret oranından bağımsız olarak fazla çalışmayla orantılı belirlenir.

## İlgili konular

- İdari ceza hükümleri (İş Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/is-hukuku/idari-ceza-hukumleri
- Ücret ve ücretin ödenmesi, ücretin gününde ödenmemesi (İş Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/is-hukuku/ucret-ve-ucretin-odenmesi-ucretin-gununde-odenmemesi

## Örnek kararlar

- Hukuk Genel Kurulu, 2015/3399 E., 2017/772 K., 19.04.2017 — ilgili: İş K. m.41
- Hukuk Genel Kurulu, 2015/3398 E., 2017/771 K., 19.04.2017 — ilgili: İş K. m.41
- Hukuk Genel Kurulu, 2015/3397 E., 2017/770 K., 19.04.2017 — ilgili: İş K. m.41

## İlgili terimler

[Fazla sürelerle çalışma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/fazla-surelerle-calisma) · [Fazla çalışma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/fazla-calisma) · [Ücret kesme cezası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ucret-kesme-cezasi) · [Hesap pusulası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hesap-pusulasi) · [Asgari ücret](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/asgari-ucret)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.