--- title: "Sevk ve idare nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sevk-ve-idare" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Sevk ve idare **Kısaca:** Sevk ve idare, 6 kanunda 7 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - HMK m.278 · bilirkişinin yetkileri: Mahkemenin bilirkişinin çalışmasını yönlendirmesi ve denetlemesi anlamına gelir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-278) - 2920 s. K. m.100 · kaptan pilotun genel yetki ve sorumlulukları: Hava aracının uçuşunun yönetilmesi, yönlendirilmesi ve kontrol edilmesi faaliyetidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2920-sayili-turk-sivil-havacilik-kanunu/madde-100) - 4562 s. K. m.8 · yönetim kurulu: Kanun, yönetmelik, kuruluş protokolü ve benzeri düzenlemeler ile müteşebbis heyetin kararları çerçevesinde OSB'nin günlük yönetim ve işletilmesini kapsayan yetki bütünüdür. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4562-sayili-organize-sanayi-bolgeleri-kanunu/madde-8) ## Kanunda nerede geçiyor ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.32 – Yargılamanın sevk ve idaresi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-32#f1): Hâkimin yargılamanın şeklî anlamda yürütülmesini, yani duruşma günü tayini, tebligat, müzekkere ve benzeri işlemleri yapmasıdır. Maddî anlamda vakıaların aydınlatılmasına yönelik işlemler bu kavramın kapsamına girmez; onlar m.31 ile sınırlıdır. - HMK m.278 – Bilirkişinin yetkileri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-278#f1): Mahkemenin bilirkişinin çalışmasını yönlendirmesi ve denetlemesi anlamına gelir. Bilirkişi bağımsız bir karar merci değildir; çalışma mahkemenin yönergesi altında yürür. ### Türk Sivil Havacılık Kanunu - Türk Sivil Havacılık Kanunu m.100 – Kaptan pilotun genel yetki ve sorumlulukları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2920-sayili-turk-sivil-havacilik-kanunu/madde-100): Hava aracının uçuşunun yönetilmesi, yönlendirilmesi ve kontrol edilmesi faaliyetidir. Teknik işletim ve bakım gibi yerdeki faaliyetler bu kavramın kapsamına girmez. ### Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu - Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu m.8 – Yönetim kurulu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4562-sayili-organize-sanayi-bolgeleri-kanunu/madde-8#f3): Kanun, yönetmelik, kuruluş protokolü ve benzeri düzenlemeler ile müteşebbis heyetin kararları çerçevesinde OSB'nin günlük yönetim ve işletilmesini kapsayan yetki bütünüdür. ### Topluma Kazandırma Kanunu - Topluma Kazandırma Kanunu m.3 – Kanundan yararlanamayacaklar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4959-sayili-topluma-kazandirma-kanunu/madde-3#f1-a): Terör örgütünün en üst yönetim biriminde yer alarak, adı ne olursa olsun, örgütün tamamı üzerinde etkili olacak biçimde yönetilmesi anlamına gelir. Örgüt içindeki sıradan üyelik veya alt kademe sorumluluğu bu kavramın kapsamına girmez. ### Türkiye İhracatçılar Meclisi ile İhracatçı Birliklerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun - Türkiye İhracatçılar Meclisi ile İhracatçı Birliklerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun m.16 – Genel Sekreterlik ve Genel Sekreterin görevleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5910-sayili-turkiye-ihracatcilar-meclisi-ile-ihracatci-birliklerinin-kurulus-ve-gorevleri/madde-16#f2): Kurumun günlük işlerinin yönlendirilmesi, birimlerin yürütülmesinin takibi ve kararların uygulanması anlamına gelen yetkidir. Yönetim kurulunun karar yetkisi ile aynı şey değildir. ### Bilirkişilik Kanunu - Bilirkişilik Kanunu m.50 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6754-sayili-bilirkisilik-kanunu/madde-50): Bilirkişinin görevini mahkemenin yönlendirmesi ve denetimi altında yürütmesi anlamına gelir. Bilirkişi, görev alanı ya da sınırları konusunda tereddüde düşerse bu tereddidi mahkemeden giderilmesini isteyebilir. ## Karıştırılan kavramlar - **Örgütü sevk ve idare eden / sıradan üye** (4959 s. K. m.3): En üst yönetim biriminde yer alan ve örgütün tamamı üzerinde etkili olan kişi bu bentte sayılır. Alt kademede görev alan ya da üye olan kişi bu bentteki sınıfa girmez. Birinci gruptakiler Kanun'un kapsamı dışında kalır; sıradan üyeler ise Kanun hükümlerinden yararlanabilir. - **Görev alanı tereddüdü / sevk ve idare** (HMK m.278): Tereddüt, bilirkişinin görevin kapsamını bilmemesinden doğar. Sevk ve idare ise mahkemenin genel denetim yetkisidir ve tereddütten bağımsızdır. Tereddüt hâlinde bilirkişi kendisi karar vermez, mahkemeye başvurur. - **Genel işveren / işletmeyi sevk ve idare eden vekil ve yardımcıları** (İş K. m.18): Genel kural olarak fesihte geçerli sebep aranır. İşletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili ve yardımcıları ile işçiyi işe alma ve işten çıkarma yetkisi bulunan işveren vekilleri bakımından bu madde uygulanmaz. Bu kişiler bakımından geçerli sebep koşulu aranmaz; 19 ve 21. maddeler ile 25. maddenin son fıkrası da uygulanmaz. ## İlgili konular - Bilirkişinin sır saklama yükümlülüğü ve bilirkişinin yetkileri (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/bilirkisinin-sir-saklama-yukumlulugu-ve-bilirkisinin-yetkileri - Yargılamaya hâkim olan ilkeler (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/yargilamaya-hakim-olan-ilkeler ## Örnek kararlar - 2022/96 E., 2023/174 K., 11.10.2023 — ilgili: 5910 s. K. m.16 - 2017/20 E., 2018/75 K., 05.07.2018 — ilgili: 6754 s. K. m.50 - Hukuk Genel Kurulu, 2023/1131 E., 2024/627 K., 04.12.2024 — ilgili: HMK m.32 ## İlgili terimler [Can ve mal güvenliği](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/can-ve-mal-guvenligi) · [Hukuki nitelendirme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hukuki-nitelendirme) · [Olumlu görüş](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/olumlu-gorus) · [Oy ve görüş](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/oy-ve-gorus) · [Üyelikten çekilmiş sayılma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/uyelikten-cekilmis-sayilma) · [Olağanüstü durum](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/olaganustu-durum) · [Genel sekreter yardımcısı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/genel-sekreter-yardimcisi) · [Koordinasyon](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/koordinasyon) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.