---
title: "Sosyal haklar nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sosyal-haklar"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Sosyal haklar

**Kısaca:** Çalışan hükümlülerin, ücret dışında kanunun tanıdığı yararlardır. (CGTİHK m.32)

## Kanunda nerede geçiyor

### Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun
- CGTİHK m.32 – Ücret ve sosyal haklar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5275-sayili-ceza-ve-guvenlik-tedbirlerinin-infazi-hakkinda-kanun/madde-32#f1): Çalışan hükümlülerin, ücret dışında kanunun tanıdığı yararlardır. Maddede bu hakların kapsamı ayrıca sayılmamış, yalnız yararlandırılacakları belirtilmiştir.

## Karıştırılan kavramlar

- **Emeklilik hakkı / Çalışma sırasındaki sosyal haklar** (DMK m.187): Madde 187'nin konusu, memurluktan sonra doğan emeklilik ve malullük haklarıdır ve bunlar emeklilik kanunlarına bağlanmıştır. Aile yardımı, doğum yardımı gibi haklar memurun çalışması sırasında tanınır ve 657 sayılı Kanun'un 201 ve devamı maddelerinde düzenlenir. Bu iki grubun kaynağı ve uygulanacak kanun farklıdır; sosyal yardım uyuşmazlıkları 187. maddeye değil ilgili maddelere göre çözülür.
- **Uzman yardımcısı / uzman (mali ve sosyal haklar)** (DMK ek m.41): Bu madde kapsamında istihdam edilen uzman ve uzman yardımcıları, bakanlıkların merkez teşkilatı kadrolarındaki uzman ve uzman yardımcıları için öngörülen mali ve sosyal hak ve yardımlardan yararlanır. Bu haklardan yararlanma, 36. maddenin ortak hükümler bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendi hükmüne göre aynı usul ve esaslar çerçevesinde gerçekleşir. Mali ve sosyal haklardan yararlanma, merkez teşkilatı kadrolarındaki karşılık kadrolarla aynı usul ve esaslara bağlanır.
- **Sosyal haklar bakımından devam / aylık bakımından kesinti** (DMK ek geç. m.58): Uzaklaştırılan memur, bu kanunun öngördüğü sosyal hak ve yardımlardan faydalanmaya devam eder. Aylık bakımından üçte bir kesinti uygulanır. Sosyal haklardan yararlanma kesintiden etkilenmez.
- **Mali ve sosyal haklar / diğer statü konuları** (Anayasa m.128): Mali ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır. Nitelik, atanma, görev, yetki, yükümlülük ve özlük işleri kanunla düzenlenir. Mali ve sosyal haklar bakımından toplu sözleşme hükümleri, kanunla yapılan düzenlemenin yanında geçerliliğini sürdürebilir.
- **Devir sonrası sosyal haklar / vakıf senedine göre karşılanan haklar** (SGGSSK geç. m.20): Vakıf senedinde bulunmasına rağmen Kurumca karşılanmayan diğer sosyal haklar ve ödemeler vardır. Sosyal Güvenlik Kurumunun karşıladığı aylık ve yardımlar bu kapsamda değildir. Karşılanmayan diğer sosyal haklar ve ödemeler sandıklarca ve iştirakçileri istihdam eden kuruluşlarca karşılanmaya devam edilir.
- **Mali ve sosyal haklar / Emeklilik hakları** (6362 s. K. m.131): Mali ve sosyal haklar, emsali personele yapılan ödemelerin usul ve esaslarına bağlanır. Ödemenin miktarı ve türü bu ölçüte göre belirlenir. Emeklilik hakları ise yalnızca denklik ilkesine bağlanır. Emsali personelin emeklilik hakları Kurul personeli için de uygulanır. Maddenin iki fıkrasındaki ölçüt farklı kapsamdadır; ödeme kalemlerinin türü ve emeklilik düzeyi ayrı değerlendirilir.

## İlgili terimler

[Hak sahipleri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hak-sahipleri)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.