--- title: "Sözleşme nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sozlesme" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Sözleşme **Kısaca:** Sözleşme, 8 kanunda 9 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TBK m.1: Tarafların karşılıklı ve birbirine uygun irade açıklamalarıyla kurulan hukuki işlemdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-1) - 5258 s. K. m.7 · ağız ve diş sağlığı ile yaşlı sağlığı hizmetleri: Hekim, diş hekimi ve Bakanlıkça belirlenen diğer sağlık meslek mensuplarıyla, Kanunda belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde yapılan hizmet sözleşmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5258-sayili-aile-hekimligi-kanunu/madde-7) - KMK m.65: Taraflar arasındaki devre mülk ilişkisini düzenleyen özel anlaşmadır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/634-sayili-kat-mulkiyeti-kanunu/madde-65) ## Kanuna göre anlamı - **4501 s. K. m.2/1-d** (Kamu Hizmetleri ile İlgili İmtiyaz Şartlaşma ve Sözleşmelerinden Doğan Uyuşmazlıklarda Tahkim Yoluna Başvurulması Halinde Uyulması Gereken İlkelere Dair Kanun): Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerini — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4501-sayili-kamu-hizmetleri-ile-ilgili-imtiyaz-sartlasma-ve-sozlesmelerinden-dogan/madde-2#f1-d - **4678 s. K. m.3/1-b** (Türk Silahlı Kuvvetlerinde İstihdam Edilecek Sözleşmeli Subay ve Astsubaylar Hakkında Kanun): Türk Silâhlı Kuvvetleri birlik, karargâh, kurum ve kuruluşları ile sözleşmeli subay ve astsubay adaylarından askerî eğitimi başarıyla tamamlayanlar arasında yapılan ve üç yıldan az, dokuz yıldan fazla olmamak üzere hizmet yükümlülüğü getiren, örneğine göre hazırlanmış olan yazılı bir belgeyi — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4678-sayili-turk-silahli-kuvvetlerinde-istihdam-edilecek-sozlesmeli-subay-ve-astsubaylar/madde-3#f1-b - **5564 s. K. m.2/1-a** (Kimyasal Silahların Geliştirilmesi, Üretimi, Stoklanması ve Kullanımının Yasaklanması Hakkında Kanun): Türkiye tarafından 13/1/1993 tarihinde Paris'te imzalanan ve 4/4/1997 tarihli ve 4238 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan "Kimyasal Silahların Geliştirilmesinin, Üretiminin, Stoklanmasının ve Kullanımının Yasaklanması ve Bunların İmhası ile İlgili Sözleşme"yi — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5564-sayili-kimyasal-silahlarin-gelistirilmesi-uretimi-stoklanmasi-ve-kullaniminin-yasaklanmasi/madde-2#f1-a - **5569 s. K. m.2/1-f** (Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin Mali Sektöre Olan Borçlarının Yeniden Yapılandırılması Hakkında Kanun): Finansal Yeniden Yapılandırma Çerçeve Anlaşmaları kapsamında yapılan finansal yeniden yapılandırma sözleşmelerini — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5569-sayili-kucuk-ve-orta-buyuklukteki-isletmelerin-mali-sektore-olan-borclarinin-yeniden/madde-2#f1-f - **5717 s. K. m.3/1-f** (Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Yön ve Kapsamına Dair Kanun): 25/10/1980 tarihli Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukukî Veçhelerine Dair Sözleşmeyi — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5717-sayili-uluslararasi-cocuk-kacirmanin-hukuki-yon-ve-kapsamina-dair-kanun/madde-3#f1-f - **5738 s. K. m.2/1-o** (Spor Müsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunlarının Özel Hukuk Tüzel Kişilerine Yaptırılması Hakkında Kanun): İdare ile yüklenici arasında yapılan, özel hukuk hükümlerine tabi sözleşmeyi — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5738-sayili-spor-musabakalarina-dayali-sabit-ihtimalli-ve-musterek-bahis-oyunlarinin-ozel-hukuk/madde-2#f1-o - **6191 s. K. m.2/1-c** (Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu): Türk Silahlı Kuvvetleri (Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı dâh — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6191-sayili-sozlesmeli-erbas-ve-er-kanunu/madde-2#f1-c - **6428 s. K. m.1/2-ö** (Sağlık Bakanlığınca Kamu Özel İş Birliği Modeli ile Tesis Yaptırılması, Yenilenmesi ve Hizmet Alınması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun): Yapım işlerinde özel amaçlı şirketle idare arasında; yenileme işleri ile bu Kanun çerçevesinde ihtiyaç duyulan araştırma, geliştirme, danışmanlık hizmetleri veya ileri teknoloji ya da yüksek mali kaynak gerektiren bazı hizmetlerin gördürülmesi için yüklenici ile idare arasında özel hukuk hükümlerine göre yapılan sözleşme ve eklerini — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6428-sayili-saglik-bakanliginca-kamu-ozel-is-birligi-modeli-ile-tesis-yaptirilmasi-yenilenmesi/madde-1#f2-oo - **6458 s. K. m.3/1-p** (Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu): Mültecilerin Hukuki Durumuna Dair 1967 Protokolüyle değişik 28/7/1951 tarihli Mültecilerin Hukuki Durumuna Dair Sözleşmeyi — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6458-sayili-yabancilar-ve-uluslararasi-koruma-kanunu/madde-3#f1-p ## Kanunda nerede geçiyor ### Aile Hekimliği Kanunu - Aile Hekimliği Kanunu m.7 – Ağız ve diş sağlığı ile yaşlı sağlığı hizmetleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5258-sayili-aile-hekimligi-kanunu/madde-7#f3): Hekim, diş hekimi ve Bakanlıkça belirlenen diğer sağlık meslek mensuplarıyla, Kanunda belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde yapılan hizmet sözleşmesidir. Sözleşmenin kurulması maddeye göre zorunludur ve sözleşme yapılan kişi hakkında 3 üncü maddedeki statü ve hükümler uygulanır. - Aile Hekimliği Kanunu m.8 – Yönetmelikler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5258-sayili-aile-hekimligi-kanunu/madde-8#f2): Aile hekimi ve aile sağlığı çalışanlarıyla kurulan, ödeme tutarlarını ve indirim şartlarını içeren ilişkidir. Maddede yapılacak ödemelerin tutarları ve indirimler, Cumhurbaşkanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.1 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-1#f1): Tarafların karşılıklı ve birbirine uygun irade açıklamalarıyla kurulan hukuki işlemdir. Madde, sözleşmeyi soyut bir kavram olarak ele alır; belirli sözleşme tiplerinin özel hükümlerini kapsamaz. ### Kat Mülkiyeti Kanunu - KMK m.65 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/634-sayili-kat-mulkiyeti-kanunu/madde-65#f1): Taraflar arasındaki devre mülk ilişkisini düzenleyen özel anlaşmadır. Sözleşmede hüküm bulunan konularda, bu hükümler maddeye göre öncelikle uygulanır. ### İstanbul Kentinde Yapılacak Olimpiyat Oyunları Kanunu - İstanbul Kentinde Yapılacak Olimpiyat Oyunları Kanunu m.17 – Uluslararası Olimpiyat Komitesi Kurallarına Uyma Zorunluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3796-sayili-istanbul-kentinde-yapilacak-olimpiyat-oyunlari-kanunu/madde-17#f1): Kurulun taraf olarak imzaladığı her türlü sözleşmedir. Maddenin bağlayıcılığı, Kurul'un imzaladığı bütün sözleşmelere uygulanır; sözleşmenin konusu veya büyüklüğü ayrıca aranmaz. ### Şeker Kanunu - Şeker Kanunu m.2 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4634-sayili-seker-kanunu/madde-2#f1-r): Hammadde üretimi ve teslimi amacıyla şirketler ile üreticiler arasında düzenlenen, tarafların karşılıklı görev ve sorumluluklarına ilişkin usul ve esasların yer aldığı belgedir. Kavram 2026 değişikliğiyle eklenmiştir. ### Türk Silahlı Kuvvetlerinde İstihdam Edilecek Sözleşmeli Subay ve Astsubaylar Hakkında Kanun - Türk Silahlı Kuvvetlerinde İstihdam Edilecek Sözleşmeli Subay ve Astsubaylar Hakkında Kanun m.3 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4678-sayili-turk-silahli-kuvvetlerinde-istihdam-edilecek-sozlesmeli-subay-ve-astsubaylar/madde-3#f1-a): Askerî eğitimi başarıyla tamamlayanlarla Türk Silahlı Kuvvetleri birlik, karargâh, kurum ve kuruluşları arasında yapılan, yazılı ve örneğine göre hazırlanmış belgedir. Üç yıldan az, dokuz yıldan fazla olmamak üzere hizmet yükümlülüğü getirir. ### Bankacılık Kanunu - Bankacılık Kanunu geç. m.32 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/gecici-madde-32#f1-e): Çerçeve Anlaşması kapsamında borçlu ile alacaklı kuruluşlar arasında imzalanan finansal yeniden yapılandırma sözleşmesidir. Tekil yeniden yapılandırmanın hukuki dayanağı budur. ### Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu - Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu m.2 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6191-sayili-sozlesmeli-erbas-ve-er-kanunu/madde-2#f1-a): Askerî eğitimi başarıyla tamamlayan adaylarla askerî birimler arasında yapılan, hizmet yükümlülüğü getiren sözleşmedir. Başlangıçta üç yıldan az olmamak üzere en fazla dört yıl sürer; ardından bir yıldan az, üç yıldan fazla olmayan uzatma dönemleri gelebilir ve şekli yönetmeliğe göre belirlenir. ## Karıştırılan kavramlar - **Kanun, sözleşme ve yönetim planı / Türk Medeni Kanunu ve diğer kanunlar** (KMK m.65): Kanunun devre mülke ilişkin özel hükümleri, sözleşme ve yönetim planındaki kayıtlar, öncelikli olarak uygulanan kaynaklardır. Bu kaynaklarda hüküm bulunmadığında devreye giren, Türk Medeni Kanunu ve diğer ilgili kanunlardır. Önce özel düzenlemelere bakılır, boşluk kalırsa genel kanun hükümleri uygulanır. - **Ekim alanı / sözleşme** (4634 s. K. m.2): Ekim alanı, şirket veya fabrikanın pancar temin ettiği coğrafi sınırdır. Sözleşme, şirket ile üretici arasında hammadde üretim ve teslimine ilişkin belgedir. Ekim alanı coğrafi bir kavram, sözleşme ise hukuki bir belgedir; ikisi birbirinin yerine kullanılamaz. - **Ön sözleşme / Sözleşme** (4678 s. K. m.3): Ön sözleşme, askerî eğitime alınmayı ve eğitim sürecini kapsayan, adaylık aşamasına ait sözleşmedir. Sözleşme, askerî eğitimi başarıyla tamamlayanlarla yapılan ve hizmet yükümlülüğü getiren sözleşmedir. Ön sözleşme subaylık veya astsubaylık nasbı onayıyla sona erer; hizmet yükümlülüğü ancak sözleşme ile doğar. Hizmet yükümlülüğü süresi (üç yıldan az, dokuz yıldan fazla olmamak üzere) yalnızca sözleşmeye bağlıdır. - **Emsal / Sözleşme yılı** (4678 s. K. m.3): Emsal, sözleşmeli personelin karşılaştırıldığı muvazzaf subay veya astsubay grubudur ve nasbedilme yılı esas alınarak belirlenir. Sözleşme yılı, sözleşmenin yürürlüğe girdiği gün esas alınarak hesaplanan her bir yıllık dönemdir. Emsal, bir kişinin hangi muvazzaf gruba denk tutulacağını; sözleşme yılı ise sözleşmeden doğan sürelerin hangi tarihten sayılacağını belirler. - **Planlama / sözleşme** (5258 s. K. m.7): Planlama, hizmetin hangi kriterlerle ve hangi bölgede gerekli olduğunu belirleyen idari bir aşamadır. Sözleşme, planlanan hizmetin fiilen hangi personel eliyle yürütüleceğini bağlayıcı biçimde düzenleyen hukuki işlemdir. Planlama tek başına kişilere hizmet alma hakkı doğurmaz; hizmetin sunulması sözleşmenin kurulmasına bağlıdır. - **Çalışma usulü / Sözleşme ve ödeme düzeni** (5258 s. K. m.8): Çalışma usul ve esasları ile puanlama ve belge düzeni, Sağlık Bakanlığı yönetmeliğine bırakılmıştır. Sözleşme hususları, ödeme tutarları ve indirim oran ve şartları ise Cumhurbaşkanlığı yönetmeliğine bırakılmıştır. Hangi konunun hangi yönetmelikle düzenleneceği ayrıdır; bir konuda hangi makamın yetkili olduğu bu ayrıma göre belirlenir. ## İlgili konular - Sözleşmeden doğan borç ilişkileri, öneri ve kabul (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/ikinci-derecedeki-noktalar-oneri-ve-kabul ## Örnek kararlar - 2020/103 E., 2023/68 K., 05.04.2023 — ilgili: 4634 s. K. m.2 - Hukuk Genel Kurulu, 2023/501 E., 2024/241 K., 15.05.2024 — ilgili: KMK m.65 - Hukuk Genel Kurulu, 2021/814 E., 2023/268 K., 29.03.2023 — ilgili: TBK m.1 ## İlgili terimler [Sözleşme yılı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sozlesme-yili) · [Askerî eğitim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/askeri-egitim) · [Ön sözleşme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/on-sozlesme) · [Pazarlama yılı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/pazarlama-yili) · [Çerçeve Anlaşmaları](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/cerceve-anlasmalari) · [Şeker](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/seker) · [Şeker fabrikası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/seker-fabrikasi) · [A kotası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/a-kotasi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.