--- title: "Sözleşmeden Dönme nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sozlesmeden-donme" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Sözleşmeden Dönme **Kısaca:** Borçlunun tek taraflı irade beyanıyla sözleşmeyi sona erdirmesidir. Yenilik doğuran bir haktır ve varması gerekli tek taraflı bir beyanla kullanılır. (TBK m.110) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.110 – 2. Diğer edimlerde (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-110): Borçlunun tek taraflı irade beyanıyla sözleşmeyi sona erdirmesidir. Yenilik doğuran bir haktır ve varması gerekli tek taraflı bir beyanla kullanılır. - TBK m.125 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-125#f3): Alacaklının tek taraflı beyanıyla sözleşmeyi sona erdirmesi ve tarafların karşılıklı ifa yükümlülüklerinden kurtulmasıdır. Sözleşmeden dönme ile birlikte alınan edimlerin geri verilmesi ve menfi zararın istenmesi söz konusu olur. - TBK m.126 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-126): Ani edimli sözleşmelerde sözleşmenin başından itibaren ortadan kaldırılmasıdır. Bu maddedeki sürekli edimli sözleşmede ise dönme yerine fesih kullanılır. - TBK m.138 – III. Aşırı ifa güçlüğü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-138#f1): Uyarlamanın mümkün olmadığı durumda borçluya tanınan, sözleşmeyi geriye etkili biçimde sona erdiren haktır. Bu hak, madde metninde uyarlamanın mümkün olmaması koşuluna bağlanmıştır. - TBK m.475 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-475#f1-1): Eserin işsahibinin kullanamayacağı ölçüde ayıplı olması ya da sözleşme hükümlerine aynı ölçüde aykırı olması hâlinde işsahibinin sözleşmeyi sona erdirmesidir. Hafif ayıp bu hakkı doğurmaz; ayıbın ağırlığı ölçüsünde değerlendirme yapılır. - TBK m.482 – I. Yaklaşık bedelin aşılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-482): Eserin tamamlanmasından önce veya sonra, sözleşmenin geçmişe etkili olarak sona erdirilmesi hakkıdır. Dönmenin sonucu yerine getirilmiş edimlerin iadesidir. ## Karıştırılan kavramlar - **Müspet zararın giderilmesi / Sözleşmeden dönme ve menfi zarar** (TBK m.125): Zararın giderilmesinde sözleşme yürürlükte kalır ve sözleşme tam ifa edilseydi elde edilecek menfaat istenir. Sözleşmeden dönmede sözleşme ortadan kalkar ve sözleşme yapılmamış olsaydı uğramayacak zarar istenir. Dönme hâlinde taraflar karşılıklı ifa yükümlülüğünden kurtulur ve ifa edilen edimler geri istenir; tazmin kapsamı daralır. - **Sözleşmeden dönme / Bedelden indirim** (TBK m.475): Dönmede eser ayıp nedeniyle kullanılamaz ya da kabule zorlanamayacak ölçüdedir; sözleşme sona erer. İndirimde eser alıkonulur ve yalnız ayıp oranı kadar bedel düşülür; sözleşme ayakta kalır. Ayıp işsahibi için kabul edilemeyecek ağırlıktaysa dönme, hafifse indirim uygun yoldur. Ağır ayıpta indirim yolu kapalı kalabilir. - **Sözleşmeden dönme benzeri geri verme / Oransızlığın giderilmesi** (TBK m.28): Zarar gören sözleşmeye bağlı olmadığını bildirerek ediminin geri verilmesini ister. Zarar gören sözleşmeye bağlı kalır ve edimler arasındaki oransızlığın giderilmesini ister. Birinci hakta sözleşme baştan itibaren geçersiz sayılır ve sebepsiz zenginleşme hükümleri devreye girer; ikincisinde sözleşme ayakta kalır, bedel artırılır ya da azaltılır. Hangi hakkın kullanılacağı durumun özelliğine göre belirlenir. - **Güvence öncesi def'i / sözleşmeden dönme** (TBK m.98): Def'i hakkı, karşı edim güvence altına alınıncaya kadar kendi edimini ifadan kaçınma imkânı verir; teminat talebi ve dava hakkı doğurmaz. Dönme hakkı, uygun bir süre içinde istenen güvence verilmediğinde doğan, sözleşmeyi geçmişe etkili olarak sona erdiren bir yenilik doğuran haktır. Def'i ileri sürülmeden dönme doğmaz; dönme ise ancak güvence süresi işletildikten sonra kullanılabilir. - **Sözleşmeden dönme / geri kalan bedelin tamamını isteme** (TBK m.259): Dönmede sözleşme sona erer ve iade rejimi devreye girer. Tamamın istenmesinde sözleşme ayakta kalır ve alıcı kalan bedeli öder. Dönme, ödenmiş taksit tutarı ile dönme dolayısıyla istenebilecek miktar arasındaki orana bağlıdır; ödenmiş taksitler istenen miktara eşit veya daha fazlaysa dönülemez. - **Vadesi gelmiş ödemeleri isteme / sözleşmeden dönme** (TBK m.271): Satıcı yalnız vadesi gelmiş ön ödemeleri isteyebilir; bu, tek başına bir temerrüt hâlinde uygulanan en hafif korumadır. Dönme ise belirli eşiklerin (on binde bir yerine onda bir iki ardışık, dörtte bir tek veya sonuncu ön ödeme) gerçekleşmesi ve bir aylık ek süre ile mümkündür. Eşikler aşılmadan dönme hakkı doğmaz; satıcı yalnız vadesi gelmiş ödemeleri isteyebilir. ## İlgili konular - Borçların ifa edilmemesinin sonuçları (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/borclarin-ifa-edilmemesinin-sonuclari - Makbuz ve senetlerin geri verilmesi, alacaklının temerrüdü (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/makbuz-ve-senetlerin-geri-verilmesi-alacaklinin-temerrudu - Sona erme hâlleri (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/sona-erme-halleri - Eser sözleşmesi ve hükümleri (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/eser-sozlesmesi-ve-hukumleri - İşsahibinin borçları ve sözleşmenin sona ermesi (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/issahibinin-borclari-ve-sozlesmenin-sona-ermesi ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2023/582 E., 2025/24 K., 12.02.2025 — ilgili: TBK m.138 - Hukuk Genel Kurulu, 2021/972 E., 2023/67 K., 15.02.2023 — ilgili: TBK m.138 - Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi, 2021/2044 E., 2026/758 K., 09.04.2026 — ilgili: TBK m.126 ## İlgili terimler [Müspet zarar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muspet-zarar) · [Fesih](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/fesih) · [Temerrüt](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/temerrut) · [Aşırı ifa güçlüğü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/asiri-ifa-guclugu-tbk-m-138) · [Aşırı masraf](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/asiri-masraf) · [Menfi Zarar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/menfi-zarar) · [Alacaklı temerrüdü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/alacakli-temerrudu) · [Mütemmim cüz](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mutemmim-cuz) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.