--- title: "Şube nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sube" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Şube **Kısaca:** Şube, 12 kanunda 18 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.95 · şubenin organları ve uygulanacak hükümler: Derneğin merkezine bağlı olarak belirli bir yerde faaliyet gösteren birimdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-95) - HMK m.14 · şubeler ve tüzel kişilerle ilgili davalarda yetki: Bir merkeze bağlı olduğu halde müstakil sermayesi ve muhasebesi bulunan ya da muhasebesi merkezde tutulan ve müstakil sermayesi olmadan kendi başına ticari muamele yapan yerlerdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-14) - TTK m.40 · tescil: Merkezden ayrı bir yerde, merkeze bağlı olarak faaliyet gösteren ticari işletme birimidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-40) ## Kanuna göre anlamı - **5253 s. K. m.2/1-h** (Dernekler Kanunu): Dernek faaliyetlerinin yürütülebilmesi için bir derneğe bağlı olarak açılan, tüzel kişiliği olmayan ve bünyesinde organları bulunan alt birimi — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5253-sayili-dernekler-kanunu/madde-2#f1-h - **5362 s. K. m.3/1-g** (Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu): Birlik tarafından oda kurulamayan ilçelerde açılacak ve buradaki esnaf ve sanatkârların işlemlerini yürütecek hizmet birimlerini — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5362-sayili-esnaf-ve-sanatkarlar-meslek-kuruluslari-kanunu/madde-3#f1-g - **6361 s. K. m.3/1-i** (Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu): Şirketin bağımlı bir parçasını oluşturan ve faaliyetlerinin tamamını veya bir kısmını kendi başına yapan her türlü iş yerini — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6361-sayili-finansal-kiralama-faktoring-finansman-ve-tasarruf-finansman-sirketleri-kanunu/madde-3#f1-i ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.92 – 2. Yabancı dernekler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-92#f1): Yabancı derneğin Türkiye'de kurduğu, merkezine bağlı ve onun adına örgütlenen birimdir. Şube açılması izne tabidir. - TMK m.94 – F. Derneklerin örgütlenmesi — I. Şube açmaları — 1. Kuruluşu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-94#f1): Derneğin merkezinden ayrı bir yerde faaliyet göstermek üzere açtığı, derneğin bir parçası olan birimdir. Şubenin ayrı bir tüzel kişiliği bulunmaz; hukuki işlemleri dernek adına yapılır. - TMK m.95 – 2. Şubenin organları ve uygulanacak hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-95): Derneğin merkezine bağlı olarak belirli bir yerde faaliyet gösteren birimdir. Şubenin tüzel kişiliği bulunmaz; bu nedenle dava ehliyeti ve kendi adına hak edinme gücü yoktur, ilişkiler merkez derneğe aittir. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.40 – 2. Tescil (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-40): Merkezden ayrı bir yerde, merkeze bağlı olarak faaliyet gösteren ticari işletme birimidir. Merkezi Türkiye'de olan işletmenin şubesi, şubenin bulunduğu yer sicilinde tescil ve ilan edilir. - TTK m.48 – 5. Şubeler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-48#f1) ### Türkiye İş Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun - Türkiye İş Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun m.17 – verilmesi ve denetimi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4904-sayili-turkiye-is-kurumu-ile-ilgili-bazi-duzenlemeler-hakkinda-kanun/madde-17#f2): Özel istihdam bürosunun izin dahilinde açabildiği ikincil işyeridir. Şube açılması halinde birinci fıkranın (c) ve (f) bentleri uygulanmaz. - Türkiye İş Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun m.18 – Özel istihdam bürosu kurma izni ve geçici iş ilişkisi kurma yetkisinin iptali (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4904-sayili-turkiye-is-kurumu-ile-ilgili-bazi-duzenlemeler-hakkinda-kanun/madde-18): Özel istihdam bürosunun bağlı birimidir. Büro, şubelerinin faaliyetlerinden ve Kuruma karşı yükümlülüklerinden birlikte sorumludur. ### Dernekler Kanunu - Dernekler Kanunu m.2 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5253-sayili-dernekler-kanunu/madde-2#f1-h): Dernek faaliyetlerinin yürütülebilmesi için bir derneğe bağlı olarak açılan, tüzel kişiliği olmayan ve bünyesinde organları bulunan alt birimdir. Organlarının bulunması temsilcilikten ayırt edici özelliktir. - Dernekler Kanunu m.24 – Temsilcilik (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5253-sayili-dernekler-kanunu/madde-24#f1): Maddenin söz konusu olduğu hükümde ayrı bir kavram olarak geçer ve temsilcilikten farklıdır. Şubeler temsilcilik açamaz; yani şube, temsilcilik kurma yetkisine sahip olmayan bir birimdir. ### Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu - Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu m.8 – Şubeler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6361-sayili-finansal-kiralama-faktoring-finansman-ve-tasarruf-finansman-sirketleri-kanunu/madde-8#f1): Şirketin merkezine bağlı olarak faaliyet gösteren, merkezin yetkisi dahilinde işlem yapabilen ayrı işyeri birimidir. Şubenin varlığı için merkezden bağımsız bir yönetim ve dış ilişkide yetki gerekir; bu ölçütler Kurul tarafından belirlenen nitelikler çerçevesinde değerlendirilir. - Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu m.45 – Savunma hakkı ve kapatma kararı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6361-sayili-finansal-kiralama-faktoring-finansman-ve-tasarruf-finansman-sirketleri-kanunu/madde-45): Kanun'un 8. maddesi uyarınca yurt içinde açılabilen, şirketin bağlı birimidir. Yurt içinde şube açılması Kanun'un 8. maddesinde öngörülen koşullara bağlıdır; bu koşullara aykırı açılan şube 45. maddenin ikinci fıkrası kapsamına girer. ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.14 – Şubeler ve tüzel kişilerle ilgili davalarda yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-14): Bir merkeze bağlı olduğu halde müstakil sermayesi ve muhasebesi bulunan ya da muhasebesi merkezde tutulan ve müstakil sermayesi olmadan kendi başına ticari muamele yapan yerlerdir. Ticaret Sicili Yönetmeliği'nin şube tanımı, bağımsız sermaye ve muhasebe aranmaksızın kendi başına sınai veya ticari faaliyetin yürütüldüğü yerleri de şube sayar. ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.4 – Vergi dairesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-4): Vergi dairesine bağlı olarak Bakanlıkça açılabilen birimdir. Şubenin yetki, görev ve sorumluluğu Bakanlıkça tespit edilir. ### Kooperatifler Kanunu - Kooperatifler Kanunu m.3 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1163-sayili-kooperatifler-kanunu/madde-3): Kooperatifin merkezinden ayrı yerlerde açtığı işyeridir. Şube, merkezin sicil kaydına atıf yapılarak bulunduğu yer ticaret siciline tescil edilir. ## Karıştırılan kavramlar - **Merkez ve şube tescili** (1163 s. K. m.3): Merkez, kooperatifin merkezinin bulunduğu yer ticaret siciline tescil edilir ve ilan edilir. Şube, merkezin sicil kaydına atıf yapılarak şubenin bulunduğu yer ticaret siciline tescil edilir. Şubenin tescili merkez kaydına bağlıdır; şube için ayrı bir ilan ve tescil yerine merkez kaydına atıf yapılır. - **Şube / Temsilcilik** (1211 s. K. m.2): Şube, memleket içinde gerekli görülen şehirlerde açılan birimdir ve Banka Meclisi kararı yeterlidir. Temsilcilik, yabancı memleketlerde kurulan birimdir ve Banka Meclisi kararına ek olarak Cumhurbaşkanının muvafakatini gerektirir. Yurt dışı temsilcilik için ek bir idari onay zorunludur; yurt içi şube için bu onay aranmaz. - **Şube / Muhabir** (1211 s. K. m.2): Şube, bankanın yerleşik ve kendi adına bağımsız işlem yapabilen teşkilat birimidir. Muhabir, bankanın işlerini yürütmek üzere temin ettiği dış bağlantıdır. Her ikisi için Banka Meclisi kararı aranır, ancak maddede bunların hukuki statüsü ayrıca düzenlenmemiştir. - **Yurt içi şube / yurt dışı şube** (1618 s. K. m.6): Seyahat acentasının Türkiye sınırları içinde açtığı şubedir. Seyahat acentasının yurt dışında açtığı şubedir. Madde metni her iki şube türünü de açıkça düzenler; bildirim ve kuruluş izni şartı ikisi için aynıdır. - **Sürekli şube / geçici şube** (1618 s. K. m.6): Belli bir yerde kalıcı olarak faaliyet gösteren şubedir. Geçici bir ihtiyaç veya etkinlik için açılan şubedir. Madde her iki şube türüne de aynı şartları uygular; bildirim ve izin usulünde ayrım yapılmaz. - **Şube / merkez** (1618 s. K. m.6): Şube, kendi bağlı olduğu merkezin adını levha, antetli kağıt ve mühürde belirtir. Merkez, kendi ticari adresini ve unvanını kullanır. Şubenin hangi merkeze bağlı olduğunun dış dünyaya gösterilmesi zorunludur. ## İlgili konular - Derneklerin faaliyetleri ve uluslararası faaliyet (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/derneklerin-faaliyetleri-ve-uluslararasi-faaliyet - Ticaret unvanı ve işletme adı (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/ticaret-unvani-ve-isletme-adi - Yetki (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/yetki - Vuk, vergi uygulanmasında yetki ve vergi sorumluluğu (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/vuk-vergi-uygulanmasinda-yetki-ve-vergi-sorumlulugu ## Örnek kararlar - 2008/22 E., 2010/82 K., 17.06.2010 — ilgili: 5253 s. K. m.24 - Hukuk Genel Kurulu, 2024/568 E., 2025/526 K., 17.09.2025 — ilgili: 5174 s. K. m.9 - Hukuk Genel Kurulu, 2020/189 E., 2020/888 K., 17.11.2020 — ilgili: 5253 s. K. m.2 ## İlgili terimler [Temsilcilik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/temsilcilik) · [Üst kuruluş](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ust-kurulus) · [Teminat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/teminat) · [Derneğin yerleşim yeri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dernegin-yerlesim-yeri) · [Dernek](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dernek) · [Dernek merkezi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dernek-merkezi) · [Vergi dairesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vergi-dairesi) · [Dernekler birimi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dernekler-birimi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.