--- title: "Sulh mahkemesi nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sulh-mahkemesi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Sulh mahkemesi **Kısaca:** Sulh mahkemesi, 3 kanunda 4 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.636 · iflâs usulü ile tasfiye: Terekenin iflas hükümlerine göre tasfiyesinde görevli mahkemedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-636) - HMK m.401 · görev ve yetki: Dava açılmamışsa tespitin, keşif ya da bilirkişi incelemesinin yapılacağı şeyin bulunduğu yerde ya da tanığın oturduğu yerde yapılması için başvurulabilecek mahkemedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-401) - 1219 s. K. m.71: Görev, parasal sınıra bağlı değildir ve tüm müdavat ihtilaflarında aynı mahkeme görevlidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1219-sayili-tababet-ve-suabati-san-atlarinin-tarzi-icrasina-dair-kanun/madde-71) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.626 – I. Beyana çağrı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-626#f2): Ek süre verme yetkisi bulunan mahkemedir. Ek süre kararı, koşulların varlığına bağlı bir takdir yetkisinin kullanılmasıdır. - TMK m.636 – III. İflâs usulü ile tasfiye (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-636#f1): Terekenin iflas hükümlerine göre tasfiyesinde görevli mahkemedir. İflas hükümlerinde iflası karara bağlayan ticaret mahkemesinin yerini bu mahkeme alır. ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.401 – Görev ve yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-401#f1): Dava açılmamışsa tespitin, keşif ya da bilirkişi incelemesinin yapılacağı şeyin bulunduğu yerde ya da tanığın oturduğu yerde yapılması için başvurulabilecek mahkemedir. Bu seçimlik yetki ilk fıkrada ayrıca sayılmıştır. ### Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun - Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun m.71 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1219-sayili-tababet-ve-suabati-san-atlarinin-tarzi-icrasina-dair-kanun/madde-71): Bu maddeye göre müdavat ücreti ihtilaflarında dava değeri ne olursa olsun görevli olan mahkemedir. Görev, parasal sınıra bağlı değildir ve tüm müdavat ihtilaflarında aynı mahkeme görevlidir. ## Karıştırılan kavramlar - **Esas davaya bakacak mahkeme / sulh mahkemesi** (HMK m.401): Esas davaya bakacak mahkeme, uyuşmazlığın esasını inceleyecek mahkemedir. Sulh mahkemesi, keşif, bilirkişi incelemesi yapılacak şeyin ya da tanığın bulunduğu yerin sulh mahkemesidir. Talep iki mahkemeden hangisine yapılırsa yapılsın geçerli kabul edilir; seçim talep edenindir. - **Tazminat davası / sulh mahkemesi tek görev kuralı** (151 s. K. m.7): Tazminat davasının tutarı az ya da çok olsa da davayı sulh mahkemesi görür. Genel kural, dava değerine göre asliye hukuk ya da sulh hukuk mahkemesinin görevine ayrılmıştır. Maddenin özel düzeni uygulanırken tutar esas alınmaz; tüm tazminat davaları sulh mahkemesinde görülür. Bu özel kural, madde metninde açıkça yazılı olduğu için uygulanır. - **Asliye mahkemesi yanındaki noterlik / münferit sulh mahkemesi yanındaki noterlik** (1512 s. K. m.122): Asliye mahkemesinin bulunduğu yerdeki noterlik, o yerin Cumhuriyet savcılığının denetimi altındadır. Münferit sulh mahkemesi yanındaki noterlik, bu mahkemenin bağlı olduğu asliye mahkemesinin Cumhuriyet savcılığının teftişine tabidir. Teftiş yetkili savcılık, noterliğin bulunduğu mahkemeye göre belirlenir; münferit sulh mahkemesi yanındaki noterlikte teftiş doğrudan o mahkemenin bulunduğu yerden değil, bağlı asliye mahkemesinin savcılığından yapılır. - **İcra mahkemesi hâkimi / sulh mahkemesi hâkimi** (İİK m.4): Genel kural olarak icra ve iflas dairelerinin muamelelerine karşı şikâyet ve itirazlara icra mahkemesi hâkimi bakar. İcra yetkisi bulunan sulh mahkemesinin kendi muamelelerine karşı yapılan şikâyet ve itirazlara o mahkemenin hâkimi bakar. Şikâyetin hangi hâkime yöneltileceği, şikâyet konusu muamelenin icra dairesinden mi yoksa icra yetkisi olan sulh mahkemesinden mi kaynaklandığına göre belirlenir. - **Sulh mahkemesi adına iştirak / ilgili kişinin kendi iştiraki** (İİK m.101): Küçükler, vesayet altındakiler veya kendilerine kayyım atanmış kişiler adına iştirak talebi sulh mahkemesi tarafından yapılabilir. Bu kişiler kendi adlarına da iştirak edebilir; ancak fiili takip engeli nedeniyle sulh mahkemesi aracılığı da mümkündür. Aynı iştirak hakkı iki farklı yoldan kullanılabilir; sulh mahkemesi adına yapılan talep de aynı süre ve koşullara tabidir. - **Sulh mahkemesi tasfiyesi / İflas mahkemesi tasfiyesi** (İİK m.180): Reddedilen mirasın tasfiyesi mirasın açıldığı yerdeki sulh mahkemesince yapılır. Asliye ticaret mahkemesi ya da iflas dairesi genel iflas davalarında yetkilidir. Reddedilen tereke bakımından yetkili merci sulh mahkemesidir; tasfiyenin yürütülmesi için iflas mahkemesinde ayrı dava açılmaz. ## İlgili konular - Resmî defter tutma (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/resmi-defter-tutma - Resmî tasfiye ve miras sebebiyle istihkak davası (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/resmi-tasfiye-ve-miras-sebebiyle-istihkak-davasi - Delil tespiti ve diğer geçici hukuki korumalar (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/delil-tespiti-ve-diger-gecici-hukuki-korumalar ## İlgili terimler [Delil tespiti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/delil-tespiti) · [Ek süre](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ek-sure) · [Tereke](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tereke) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.