--- title: "Sulh nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sulh" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Sulh **Kısaca:** Sulh, 6 kanunda 8 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - HMK m.434 · sulh: Taraflarin karşılıklı fedakârlıkla uyuşmazlığı sona erdirmek üzere yaptıkları anlaşmadır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-434) - İİK m.226 · iflas idaresinin vazifesi: Taraflar arasındaki uyuşmazlığın karşılıklı fedakârlıkla sona erdirilmesi anlaşmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-226) - Harçlar K. m.22 · davadan feragat, davayı kabul veya sulh: Tarafların mahkeme önünde, görülmekte olan davadaki uyuşmazlığı kısmen ya da tamamen sona erdirmek için yaptıkları sözleşmedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-22) ## Kanunda nerede geçiyor ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.314 – Sulhun zamanı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-314#f1): Görülmekte olan bir davada tarafların uyuşmazlığı kısmen veya tamamen sona erdirmek amacıyla mahkeme huzurunda yaptıkları sözleşmedir. Maddenin kendisi bu tanımı vermez; tanım 313. maddededir ve 314. madde sulhun zamanını düzenler. - HMK m.315 – Sulhun etkisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-315#f1): Görülmekte olan bir davada, tarafların uyuşmazlığı kısmen veya tamamen sona erdirmek amacıyla mahkeme huzurunda yaptıkları sözleşmedir. Mahkeme içinde yapılması gerekir; dava dışındaki sulhler bu maddenin kapsamında değildir. - HMK m.434 – Sulh (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-434#f1): Taraflarin karşılıklı fedakârlıkla uyuşmazlığı sona erdirmek üzere yaptıkları anlaşmadır. Burada sulh, devam eden bir tahkim yargılamasında taraflarca yapılan anlaşmayı ifade eder. ### İcra ve İflas Kanunu - İİK m.226 – İflas idaresinin vazifesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-226#f2): Taraflar arasındaki uyuşmazlığın karşılıklı fedakârlıkla sona erdirilmesi anlaşmasıdır. Maddede, idarenin belirli tutara kadar alacaklarda doğrudan, bunun üzerindeki alacaklarda alacaklılar toplantısının yetkisiyle sulh yapabilmesi öngörülür. ### Harçlar Kanunu - Harçlar K. m.22 – Davadan feragat, davayı kabul veya sulh (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-22#f1): Tarafların mahkeme önünde, görülmekte olan davadaki uyuşmazlığı kısmen ya da tamamen sona erdirmek için yaptıkları sözleşmedir. Sulhte taraflar karşılıklı tavizler verir. ### Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun - Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun m.7 – Usul hükümleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4787-sayili-aile-mahkemelerinin-kurulus-gorev-ve-yargilama-usullerine-dair-kanun/madde-7#f1): Tarafların uyuşmazlığı kendi aralarında karşılıklı tavizle çözmesi anlamında kullanılan uzlaşma yoludur. Madde, aile mahkemesinin bu yolu esasa girmeden önce teşvik etmesini öngörür. ### Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu - Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu m.25 – Zarar görenlerin müracaat hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5300-sayili-tarim-urunleri-lisansli-depoculuk-kanunu/madde-25#f1-b): Taraflar arasında uyuşmazlığın yargı dışı anlaşmayla çözülmesidir. Madde, başvuru ve borsa aşamasında sulh imkânının araştırılmasını öngörür. ### Mahalli İdare Birlikleri Kanunu - Mahalli İdare Birlikleri Kanunu m.9 – Meclisin görev ve yetkileri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5355-sayili-mahalli-idare-birlikleri-kanunu/madde-9): Dava konusu olan birlik alacaklarında tarafların karşılıklı ödünleşerek uyuşmazlığı sona erdirmesidir. Bu maddede sulh yetkisi, miktarı belirli bir aralıkla sınırlı alacaklar için tanınmıştır. ## Karıştırılan kavramlar - **Doğrudan sulh / alacaklılar toplantısının yetkisiyle sulh** (İİK m.226): Belirli tutara kadar olan alacaklarda idare, alacaklılar toplantısından yetki almadan doğrudan sulh olabilir. Bu tutarın üzerindeki alacaklarda idare sulh yapabilmek için alacaklılar toplantısının verdiği yetkiye ihtiyaç duyar. Yetki eksikse yapılan sulh, toplantının yetkisi olmadığı için kanuna uygun düşmez. - **Sulh / tahkim** (İİK m.226): Sulhta taraflar karşılıklı fedakârlıkla uyuşmazlığı kendileri çözer. Tahkimde uyuşmazlık hakeme götürülür ve hakem karar verir. Her iki yol da aynı tutar sınırına ve yetki koşuluna bağlıdır; ancak tahkim seçildiğinde hakem kararına bağlanma söz konusu olur. - **Sulh / hakem heyeti** (5300 s. K. m.25): Sulh, uyuşmazlığın taraflar arasında anlaşmayla bitirilmesidir ve her aşamada aranır. Hakem heyeti, işlemden sonra tarafların itirazı üzerine borsada karara bağlanmasıdır. Hakem heyeti kararı Fon yönetimince yerine getirilir; ancak tarafların yargıya başvuru hakkı saklıdır. - **Sulh yetkisi / genel alacak tahsili** (5355 s. K. m.9): Dava konusu birlik alacağının miktarı ikibin ile onbin Yeni Türk Lirası arasında olduğunda meclis sulhen halline karar verebilir. Miktar bu aralığın dışında kalan alacaklarda bu maddedeki sulh yetkisi kullanılamaz. Miktara göre yetki değişir; aralık dışındaki sulh işlemleri bu madde kapsamında kalmaz. - **Hüküm öncesi sulh / Hüküm sonrası sulh** (HMK m.314): Sulh, hüküm verilmeden önce yapılmışsa, mahkeme sulhe göre karar verir ya da karar verilmesine yer olmadığına karar verir (315. madde ile bağlantılı). Sulh, hükmün verilmesinden sonra yapılmışsa, kanun yoluna başvurulmuş olsa bile sulh doğrultusunda ek karar verilir. Hükümden sonra yapılan sulhta dosya kanun yolu incelemesine gönderilmez; bu, yargılamanın hızlı biçimde sona erdirilmesini sağlar. - **Temyiz aşamasında sulh / İstinaf aşamasında sulh** (HMK m.314): Sulh, dosyanın temyiz incelemesine gönderilmesinden sonra yapılmışsa, Yargıtay incelemeyi yapmadan dosyayı hükmü veren mahkemeye gönderir. Sulh, dosyanın istinaf incelemesine gönderilmesinden sonra yapılmışsa, ek kararı istinaf mercii dosyayı mahkemeye göndermeden kendisi verir. Temyizde ek karar hükmü veren mahkemece verilir; istinafta ek karar bölge adliye mahkemesi tarafından verilir. Bölge adliye mahkemesinin sulh doğrultusunda ek karar vermesi ikinci fıkrada açıkça düzenlenmiştir. ## İlgili konular - Hükmün tashihi, tavzihi ve tamamlanması, davaya son veren taraf işlemleri (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/hukmun-tashihi-tavzihi-ve-tamamlanmasi-davaya-son-veren-taraf-islemleri - Harçdan müstesna işlemler ve harçtan muaf olanlar (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/harcdan-mustesna-islemler-ve-harctan-muaf-olanlar - Alacaklıları davet ve masanın idaresi (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/alacaklilari-davet-ve-masanin-idaresi - Tahkim süresi, dava ve cevap dilekçesi (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/tahkim-suresi-dava-ve-cevap-dilekcesi ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2014/433 E., 2016/63 K., 22.01.2016 — ilgili: 4787 s. K. m.7 - Hukuk Genel Kurulu, 2005/363 E., 2005/417 K., 29.06.2005 — ilgili: 4787 s. K. m.7 ## İlgili terimler [Davadan feragat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/davadan-feragat) · [Davayı kabul](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/davayi-kabul) · [Aşırı yararlanma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/asiri-yararlanma) · [Ek karar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ek-karar) · [Hakem heyeti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hakem-heyeti) · [Kanun yolu incelemesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kanun-yolu-incelemesi) · [Şartlı bağış](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sartli-bagis) · [Tahkim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tahkim) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.