--- title: "Tabii afet nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tabii-afet" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Tabii afet **Kısaca:** Tabii afet, 5 kanunda 8 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - AATUHK m.105 · tabii afetler sebebiyle terkin: Sayılanlarla benzerlik ölçütü aranır; insan eliyle meydana gelen zararlar bu kapsamda değerlendirilmez. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-105) - 2090 s. K. m.1 · amaç: Sayım örnekseldir; zarar görenlerin yardım alabilmesi için olayın bu kapsamda bir tabii afet olarak nitelendirilebilmesi gerekir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2090-sayili-tabii-afetlerden-zarar-goren-ciftcilere-yapilacak-yardimlar-hakkinda-kanun/madde-1) - 2935 s. K. m.9 · alınacak tedbirler: Doğal olaylar sonucu meydana gelen ve olağanüstü hal ilanına sebep olabilecek büyük çaplı zarar durumu. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2935-sayili-olaganustu-hal-kanunu/madde-9) ## Kanunda nerede geçiyor ### Tabii Afetlerden Zarar Gören Çiftçilere Yapılacak Yardımlar Hakkında Kanun - Tabii Afetlerden Zarar Gören Çiftçilere Yapılacak Yardımlar Hakkında Kanun m.1 – Amaç (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2090-sayili-tabii-afetlerden-zarar-goren-ciftcilere-yapilacak-yardimlar-hakkinda-kanun/madde-1): Maddede sayılan yangın, yersarsıntısı, sel, don, dolu, kuraklık, haşere ve hastalık gibi doğal veya doğal nitelikte olayları ifade eder. Sayım örnekseldir; zarar görenlerin yardım alabilmesi için olayın bu kapsamda bir tabii afet olarak nitelendirilebilmesi gerekir. - Tabii Afetlerden Zarar Gören Çiftçilere Yapılacak Yardımlar Hakkında Kanun m.2 – Yardımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2090-sayili-tabii-afetlerden-zarar-goren-ciftcilere-yapilacak-yardimlar-hakkinda-kanun/madde-2): Maddede doğrudan tanımlanmayan, çiftçinin çalışma ve üretim imkânlarını önemli ölçüde bozan olaydır. Maddenin uygulanabilmesi için afetin zararı, aşağıda belirtilen yüzde eşiklerinden birini karşılamalıdır. ### Olağanüstü Hal Kanunu - Olağanüstü Hal Kanunu m.1 – Amaç (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2935-sayili-olaganustu-hal-kanunu/madde-1#f1-a): Doğal kaynaklı olağanüstü olayları ifade eder; deprem, sel, yangın gibi insan iradesinden bağımsız olarak ortaya çıkan ve kamu düzenini ciddi biçimde tehdit eden durumlardır. Maddede bağımsız bir sebep olarak sayılmıştır. - Olağanüstü Hal Kanunu m.9 – Alınacak tedbirler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2935-sayili-olaganustu-hal-kanunu/madde-9#f1): Doğal olaylar sonucu meydana gelen ve olağanüstü hal ilanına sebep olabilecek büyük çaplı zarar durumu. Madde, bu sebebin ilanın gerekçesi olmasını şart koşar. ### Tabii Afet Nedeniyle Meydana Gelen Hasar ve Tahribata İlişkin Hizmetlerin Yürütülmesine Dair Kanun - Tabii Afet Nedeniyle Meydana Gelen Hasar ve Tahribata İlişkin Hizmetlerin Yürütülmesine Dair Kanun m.1 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4123-sayili-tabii-afet-nedeniyle-meydana-gelen-hasar-ve-tahribata-iliskin-hizmetlerin/madde-1): Doğal olaylar sonucunda ortaya çıkan ve yöre halkının normal yaşamını bozan olayları ifade eder. Maddenin kendisi tanım vermez; tanım kanunun diğer hükümleri ve ilgili mevzuatla belirlenir. - Tabii Afet Nedeniyle Meydana Gelen Hasar ve Tahribata İlişkin Hizmetlerin Yürütülmesine Dair Kanun m.3 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4123-sayili-tabii-afet-nedeniyle-meydana-gelen-hasar-ve-tahribata-iliskin-hizmetlerin/madde-3#f1): Maddede doğal olaylar nedeniyle ortaya çıkan durumu ifade eder ve yardımın toplanma nedenini belirler. Yardımın bu afet nedeniyle toplanmış olması gerekir. ### Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun - Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun m.28 – Malzeme ocaklarından ve kamuya ait diğer yerlerden faydalanma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6001-sayili-karayollari-genel-mudurlugunun-hizmetleri-hakkinda-kanun/madde-28): Maddede sayılan deprem, sel, çığ ve su baskını ile benzeri doğal olaylardır. Hasarın bu nedenden kaynaklanması gerekir; insan kaynaklı olaylar bu kapsamda değerlendirilmez. ### Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun - AATUHK m.105 – Tabii afetler sebebiyle terkin (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-105): Maddede sayılan yangın, yer sarsıntısı, yer kayması, su basması, kuraklık, don, zararlı hayvan ve haşarat istilası ile bunlara benzeyen olaylardır. Sayılanlarla benzerlik ölçütü aranır; insan eliyle meydana gelen zararlar bu kapsamda değerlendirilmez. ## Karıştırılan kavramlar - **Tabii afet / olağan zarar** (2090 s. K. m.1): Maddede sayılan nedenlerden kaynaklanan ve üretim imkânlarını önemli ölçüde bozan zarar, yardım kapsamına girer. Çiftçinin olağan üretim riskinin gerçekleşmesi veya sayılan nedenlere dayanmayan zararlar, bu Kanunun amacı dışında kalır. Yardım amacına girip girmediği, zararın kaynağının tabii afet niteliği taşıyıp taşımadığına bağlıdır. - **Genel hal / temel, tünel ve benzeri işler ile tabii afet hali** (2886 s. K. m.63): Genel halde %30'u geçen artış için sözleşmenin feshi kuralı uygulanır. Temel, tünel ve benzeri işler ile tabii afetler gibi nedenlerle doğan artışta, idarenin isteği, müteahhidin kabulü ve ilgili bakanın onayı ile %30'u geçen işler aynı müteahhide yaptırılabilir. Bu özel halde sözleşme feshedilmeden, aynı sözleşme ve şartname hükümleri içinde ek iş yapılabilir ve süre hariç tutulur. - **Tabii afet, tehlikeli salgın hastalık ve ağır ekonomik bunalım / Diğer olağanüstü hal sebepleri** (2935 s. K. m.2): Bu üç sebeple ilan edilen olağanüstü hallerde madde para, mal ve çalışma yükümlülüklerinden söz eder. Savaş, seferberlik, ayaklanma ve benzeri sebeplerle ilan edilen hallerde bu yükümlülükler maddede yer almaz. Vatandaşa para, mal ve çalışma yükümlülüğü ancak bu üç sebepten birine dayalı olağanüstü hallerde getirilebilir. - **Tabii afet ve tehlikeli salgın hastalık / diğer olağanüstü hal sebepleri** (2935 s. K. m.5): Tabii afet veya tehlikeli salgın hastalık sebebiyle ilan edilen olağanüstü hal, vatandaşlara para, mal ve çalışma yükümlülüğü getirilmesine imkân verir. Şiddet olayları, ağır ekonomik bunalım ve benzeri sebeplerle ilan edilen olağanüstü hal, bu maddedeki yükümlülükleri doğurmaz. Yükümlülük ancak m.5'te sayılan iki sebepten birine bağlı olağanüstü hallerde getirilebilir. Ağır ekonomik bunalım için yetki ayrı maddededir (m.10). - **Genel uygulama / tabii afet riskli bölgede tasfiye** (5366 s. K. m.3): Genel uygulamada yenileme projesinin normal içeriği ve uygulama usulü geçerlidir. Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tabii afet riski taşıdığı belirlenen bölgelerde, tedbir amacıyla tasfiye dahil düzenleme ve yasak konulabilir. Tasfiye ve yasaklar yalnız bu bölgelerde ve yönetmelikte belirlenen esas ve usullerle uygulanabilir. - **Düşman taarruzu / tabii afet ve büyük yangın** (7126 s. K. m.1): Düşman taarruzu, savaş hâlinde veya savaş tehlikesinde ortaya çıkan tehlikedir. Tabii afet ve büyük yangın, doğal ya da kaza kaynaklı olaylardır. Madde üç tehlike türünü birlikte sayar; birinin varlığı sivil savunma tedbirlerinin uygulanması için yeterlidir. ## İlgili konular - Zamanaşımı ve terkin, yasaklar ve cezalar (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/zamanasimi-ve-terkin-yasaklar-ve-cezalar ## Örnek kararlar - 5. Ceza Dairesi, 2020/3757 E., 2023/3452 K., 27.03.2023 — ilgili: 4123 s. K. m.3 ## İlgili terimler [Ağır ekonomik bunalım](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/agir-ekonomik-bunalim) · [Karayolu sınır çizgisi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/karayolu-sinir-cizgisi) · [Taşınır mal](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tasinir-mal) · [Tedbir](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tedbir) · [Olağanüstü hal](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/olaganustu-hal) · [Elkoyma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/elkoyma) · [Terkin](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/terkin) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.