--- title: "Tahakkuk nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tahakkuk" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Tahakkuk **Kısaca:** Tahakkuk, 9 kanunda 14 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - VUK m.24 · tahakkuku tahsile bağlı vergiler: Vergi borcunun miktarının ve muhatabının idare tarafından saptanarak belirlenmesi işlemidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-24) - Harçlar K. m.68 · kadastro ve tapulama harçlarında ödeme zamanı: Harç alacağının devlet adına belirlenip doğduğu andır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-68) - İİK m.197 · şarta muallak alacaklar: Geciktirici şartın gerçekleşmesi, yani alacağın doğmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-197) ## Kanunda nerede geçiyor ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.22 – Tahakkuk (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-22#f1): Verginin, tarh ve tebliğ edilmiş bir verginin ödenmesi gereken bir safhaya gelmesidir. Madde bu kavramı vergi alacağının ödeme aşamasına geçişi olarak tanımlar. - VUK m.24 – Tahakkuku tahsile bağlı vergiler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-24#f1): Vergi borcunun miktarının ve muhatabının idare tarafından saptanarak belirlenmesi işlemidir. Madde bakımından tahakkuk, tahsil kavramının içinde yer alan bir aşamadır. - VUK m.379 – Kanun yolundan vazgeçme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-379#f4): Vazgeçme dilekçesinin verildiği tarih itibarıyla, başka bir idari işleme gerek kalmaksızın vergi ve cezanın doğması durumudur. Tahakkuk tarihi, dilekçenin verildiği tarihtir. ### Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu - Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu m.37 – Gelirlerin dayanakları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5018-sayili-kamu-mali-yonetimi-ve-kontrol-kanunu/madde-37#f2): Gelirin ödenmesi gereken tutarının kesinleşerek ilgili kişi adına kayda bağlanmasıdır. Tahsilden önce gelir. - Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu m.38 – Gelirlerin toplanması sorumluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5018-sayili-kamu-mali-yonetimi-ve-kontrol-kanunu/madde-38#f1): Kamu alacağının ödeme yükümlüsü bakımından borç olarak kaydedilmesi işlemidir. Tahakkukun yapılma usulü ve zamanı ilgili kanunlarda öngörülür. - Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu m.51 – Kamu gelir ve giderlerinin yılı ve mahsup dönemi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5018-sayili-kamu-mali-yonetimi-ve-kontrol-kanunu/madde-51#f1): Gelir veya giderin hukuken doğduğunun ve tutarının kayda alınmasıdır. Madde, gelir ve giderlerin tahakkuk ettirildikleri malî yılın hesaplarında gösterilmesini esas alır. ### Harçlar Kanunu - Harçlar K. m.68 – Kadastro ve tapulama harçlarında ödeme zamanı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-68#f2): Harç alacağının devlet adına belirlenip doğduğu andır. Madde, bir yıllık ödeme süresinin başlangıcını bu ana bağlar. - Harçlar K. geç. m.3 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/gecici-madde-3#f1): Harç veya cezanın borç olarak kayıtlara geçirilmesi ve ödeme yükümlülüğünün doğmasıdır. Maddenin kapsamı, yürürlük tarihinden önce tahakkuk etmiş alacaklarla sınırlıdır. ### İcra ve İflas Kanunu - İİK m.197 – Şarta muallak alacaklar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-197#f1): Geciktirici şartın gerçekleşmesi, yani alacağın doğmasıdır. Hissenin alacaklıya ödenmesi bu ana bağlanmıştır. ### Emlak Vergisi Kanunu - Emlak Vergisi Kanunu m.11 – Verginin tarh ve tahakkuku (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1319-sayili-emlak-vergisi-kanunu/madde-11#f2): Verginin ödenmesi gereken hale gelmesidir. Madde, tarh edilen verginin tarih itibarıyla tahakkuk etmiş sayılacağını öngörür; tahakkuk, tarhın yapıldığı tarihe ya da yıl başına bağlanır. ### Danıştay Kanunu - Danıştay Kanunu m.35 – Amme alacaklarına ilişkin davalar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2575-sayili-danistay-kanunu/madde-35#f1): Alacağın idarece hesaplanarak borçlu bakımından belirlenmesi işlemidir. Madde, tahsil usulüne ilişkin davaların hangi dairede görüleceğini tahakkuk davalarına bakan daireye bağlar. ### Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu - Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu m.51 – İlgili Kanunlarda Yapılan Değişiklikler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4958-sayili-sosyal-sigortalar-kurumu-kanunu/madde-51): Kamu alacağının idare tarafından hesaplanarak borçlu adına kaydedilmesi işlemidir. Zamanaşımı süresinin işlemesi bakımından tahakkuk tarihi ile tahsil tarihi ayrı önem taşır. ### Türk Petrol Kanunu - Türk Petrol Kanunu m.9 – Devlet hissesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6491-sayili-turk-petrol-kanunu/madde-9#f7): Devlet hissesinin beyan edilen veya tarh edilen tutarının ödeme yükümlülüğü olarak kaydedilmesidir. ## Karıştırılan kavramlar - **Tahakkuk tutarı / indirimli ödeme** (VUK m.379): Tahakkuk eden tutarın tamamının bir ay içinde ödenmesi. Tahakkuk eden tutarların %80'inin gecikme faiziyle birlikte bir ay içinde ödenmesi. Yalnız ikinci durumda vergi ve ceza tutarından %20 oranında indirim yapılır; tasdik edilen vergi tutarı indirime tabi değildir. - **Vazgeçme öncesi ödeme / vazgeçme sonrası tahakkuk** (VUK m.379): Vazgeçilen vergi ve vergi ziyaı cezası için tahakkuktan önce ödenmiş gecikme faizi ve gecikme zammı. Bu madde ile yapılan yeni tahakkuk tutarları. Önceden ödenen tutarlar, bu madde uyarınca ödenecek tutarlara mahsup edilir. - **Harç mevzuu dışı işlem / Harçtan muaf kişi adına tahakkuk** (Harçlar K. geç. m.3): Harç mevzuu dışında kalan bir işlem sebebiyle tahakkuk etmiş harç ve cezalar, işlemin tarife kapsamında olmaması nedeniyle doğmamış olması gereken alacaklardır. Harçtan muaf tutulan kişi adına 5887 sayılı Kanun gereğince tahakkuk etmiş harç ve cezalar, muafiyet sebebiyle doğmaması gereken alacaklardır. Her iki halde de alacak terkin edilir; hüküm iki hali birlikte sayar ve ayrı bir süre veya oran öngörmez. - **Yürürlük öncesi tahakkuk / Yürürlük sonrası tahakkuk** (Harçlar K. geç. m.3): Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar tahakkuk etmiş ve tahsil edilmemiş alacaklar hükmün kapsamına girer. Yürürlük tarihinden sonra tahakkuk eden alacaklar bu geçici maddenin kapsamı dışındadır. Yalnızca yürürlük öncesi tahakkuklar terkin edilir; sonraki tahakkuklar için genel tahsil hükümleri uygulanır. - **Tahakkuk etmiş alacak / Tahsil edilmiş alacak** (Harçlar K. geç. m.3): Tahakkuk etmiş ancak tahsil edilmemiş alacaklar terkin konusudur. Tahsil edilmiş harç ve cezalar bu hükmün konusu değildir. Tahsil edilmiş bir tutar terkin edilemez; geri alınması ayrı bir hukuki işlem gerektirir (iade için m.31 hükümleri ayrıca incelenmelidir). - **Tahsil usulü davası / tahakkuk davası** (2575 s. K. m.35): Tahsil usulüne ilişkin davalar, 6183 sayılı Kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklardır. Tahakkuk davaları, alacağın hesaplanmasına ve borçlu bakımından belirlenmesine ilişkin uyuşmazlıklardır. Tahsil usulü davaları, tahakkuk davalarına bakan dava dairesine verilir. Bu sayede aynı alacağa ilişkin uyuşmazlıklar tek dairede toplanır. ## İlgili konular - Süreler ve vergi alacağının tayini (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/sureler-ve-vergi-alacaginin-tayini - Tapu ve kadastro harçları (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/tapu-ve-kadastro-harclari - Alacaklıların hakları üzerine iflasın tesirleri (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/alacaklilarin-haklari-uzerine-iflasin-tesirleri - Danıştay'ın, daire ve kurulların görevleri (İdari Yargılama Usulü): https://www.hukuksalegitim.com/konu/idari-yargilama-usulu/danistay-in-daire-ve-kurullarin-gorevleri - Vergi mahkemesinde dava açmaya yetkili olanlar ve dava konusu (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/vergi-mahkemesinde-dava-acmaya-yetkili-olanlar-ve-dava-konusu ## Örnek kararlar - 2004/10 E., 2009/68 K., 02.06.2009 — ilgili: 5018 s. K. m.37 - 2007/17 E., 2007/45 K., 05.04.2007 — ilgili: 5018 s. K. m.37 - 2006/22 E., 2006/40 K., 22.03.2006 — ilgili: 5018 s. K. m.37 ## İlgili terimler [Tarh](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tarh) · [Tahsil](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tahsil) · [Tedavül](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tedavul) · [Devlet hissesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/devlet-hissesi) · [Hulül](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hulul) · [Kanun yolundan vazgeçme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kanun-yolundan-vazgecme) · [Malî yükümlülük](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mali-yukumluluk) · [Dava dairesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dava-dairesi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.