---
title: "Tahkim itirazı nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tahkim-itirazi"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Tahkim itirazı

**Kısaca:** Taraflar arasındaki uyuşmazlığın tahkim yoluyla çözülmesi gerektiğinin, yani tahkim anlaşmasının varlığının mahkemeye ileri sürülmesidir. Tahkim anlaşması bulunduğu hâlde dava mahkemede açılmışsa bu itiraz davanın başında ileri sürülmelidir. (HMK m.116)

## Kanunda nerede geçiyor

### Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.116 – Konusu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-116): Taraflar arasındaki uyuşmazlığın tahkim yoluyla çözülmesi gerektiğinin, yani tahkim anlaşmasının varlığının mahkemeye ileri sürülmesidir. Tahkim anlaşması bulunduğu hâlde dava mahkemede açılmışsa bu itiraz davanın başında ileri sürülmelidir.
- HMK m.413 – Tahkim itirazı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-413#f1): Taraflar arasında tahkim sözleşmesi bulunmasına rağmen mahkemede dava açılmış olması hâlinde, davalının uyuşmazlığın tahkimde çözülmesi gerektiğini ileri sürdüğü usuli savunmadır. Maddeye göre ilk itiraz niteliğindedir.

## Karıştırılan kavramlar

- **Tahkim itirazı / yetki itirazı** (HMK m.116): Tahkim itirazı, uyuşmazlığın mahkeme dışında tahkimde çözülmesi gerektiğini ileri süren bir ilk itirazdır. Yetki itirazı, uyuşmazlığın hangi devletin hangi mahkemesinde görüleceği sorununa ilişkindir. Tahkim itirazı ilk itiraz olarak ileri sürülmediğinde tahkim anlaşmasına dayanma hakkı kaybedilir ve dava esasa girilerek görülür.
- **Tahkim itirazı / Tahkim sözleşmesinin geçersizliği ileri sürülmesi** (HMK m.413): Davalı tahkim itirazında bulunduğunda, tahkim sözleşmesinin hükümsüz, tesirsiz veya uygulanması imkânsız olup olmadığı incelenir. Sözleşme hükümsüz, tesirsiz veya uygulanması imkânsız ise mahkeme itirazı kabul etmez ve davaya devam eder. Geçerli tahkim sözleşmesi varsa dava usulden reddedilir; geçersizlik hâlinde mahkeme esasa geçer. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2019/1619 E., 2020/340 K., 06.02.2020)
- **Tahkim itirazı (ilk itiraz) / Resen gözetim** (HMK m.413): Tahkim itirazı yalnızca davalının ilk itirazı olarak ileri sürülebilir; dava şartı değildir. Mahkeme, taraflar itiraz etmemişse uyuşmazlığın tahkim kapsamında olduğunu kendiliğinden gözetemez. İlk itiraz süresinde ileri sürülmezse mahkeme uyuşmazlığı çözebilir ve taraflar sonradan mahkemede çözüme karşı koyamaz. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi, 2022/1038 E., 2022/1606 K., 31.05.2022)
- **Tahkim itirazı / Tahkim anlaşmasının varlığı üzerine mahkemenin yargılaması** (4686 s. K. m.5): Karşı taraf tahkim itirazında bulunduğunda, mahkeme uyuşmazlığın tahkime gidip gitmediğini ilk itiraz düzeyinde inceler. Tahkim itirazı yapılmadığında ya da tarafların yargılama sırasında tahkim konusunda anlaştığı hallerde mahkeme davayı görmeye devam eder veya dosyayı hakeme gönderir. Tahkim itirazı kabul edilirse dava usulden reddedilir; itiraz yapılmaz ya da tarafların anlaşması varsa dava mahkemede yürür veya dosya hakeme gönderilir.

## İlgili konular

- Dava çeşitleri, dava şartları ve ilk itirazlar (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/dava-cesitleri-dava-sartlari-ve-ilk-itirazlar
- Uygulanma alanı ve tahkime elverişlilik (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/uygulanma-alani-ve-tahkime-elverislilik

## Örnek kararlar

- 11. Hukuk Dairesi, 2022/5977 E., 2024/2189 K., 18.03.2024 — ilgili: HMK m.413
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi, 2022/1038 E., 2022/1606 K., 31.05.2022 — ilgili: HMK m.413

## İlgili terimler

[İlk itiraz](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ilk-itiraz) · [Yetki itirazı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yetki-itirazi) · [Dava şartı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dava-sarti) · [Kesin yetki](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kesin-yetki)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.