--- title: "Tahkim sözleşmesi nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tahkim-sozlesmesi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Tahkim sözleşmesi **Kısaca:** Tahkim sözleşmesi, 4 kanunda 4 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TBK m.262 · yetkili mahkeme ve tahkim: Tarafların mevcut veya doğabilecek uyuşmazlıkların hakem yoluyla çözülmesini kararlaştırmalarıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-262) - HMK m.412 · tahkim sözleşmesinin tanımı ve şekli: Tarafların, sözleşme veya sözleşme dışı bir hukuki ilişkiden doğmuş ya da doğabilecek uyuşmazlıkların tamamını veya bir kısmını hakem ya da hakem kuruluna bırakma konusunda yaptıkları anlaşmadır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-412) - TTK m.1271 · emredici hükümler: Taraflar arasındaki uyuşmazlığın mahkeme yerine hakem önünde çözülmesini kararlaştıran sözleşmedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1271) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.262 – 6. Yetkili mahkeme ve tahkim (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-262#f1): Tarafların mevcut veya doğabilecek uyuşmazlıkların hakem yoluyla çözülmesini kararlaştırmalarıdır. Yerleşim yeri Türkiye'de olan alıcı, taksitle satıştan doğacak uyuşmazlıklar için bu sözleşmeyi yapamaz. ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.412 – Tahkim sözleşmesinin tanımı ve şekli (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-412#f1): Tarafların, sözleşme veya sözleşme dışı bir hukuki ilişkiden doğmuş ya da doğabilecek uyuşmazlıkların tamamını veya bir kısmını hakem ya da hakem kuruluna bırakma konusunda yaptıkları anlaşmadır. Mahkemede çözülmesi gereken uyuşmazlığı hakeme götürme iradesini ifade eder. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.1271 – XVI- Emredici hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1271): Taraflar arasındaki uyuşmazlığın mahkeme yerine hakem önünde çözülmesini kararlaştıran sözleşmedir. Tazminat istemi doğmadan önce yapılmışsa madde uyarınca geçerli değildir. ### Kamu Hizmetleri ile İlgili İmtiyaz Şartlaşma ve Sözleşmelerinden Doğan Uyuşmazlıklarda Tahkim Yoluna Başvurulması Halinde Uyulması Gereken İlkelere Dair Kanun - Kamu Hizmetleri ile İlgili İmtiyaz Şartlaşma ve Sözleşmelerinden Doğan Uyuşmazlıklarda Tahkim Yoluna Başvurulması Halinde Uyulması Gereken İlkelere Dair Kanun m.4 – Tahkim yoluna ilişkin ilkeler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4501-sayili-kamu-hizmetleri-ile-ilgili-imtiyaz-sartlasma-ve-sozlesmelerinden-dogan/madde-4#f1): Tahkim yolunun öngörüldüğü, asıl sözleşmeden ayrı olarak düzenlenen tahkim anlaşması türüdür. Maddeye göre, sözleşmenin yürürlüğe konulmasındaki usule tabidir. ## Karıştırılan kavramlar - **Tahkim şartı / Tahkim sözleşmesi** (4501 s. K. m.4): Tahkim şartı, asıl sözleşmenin içinde yer alan tahkim anlaşmasıdır ve ayrı bir belge gerektirmez. Tahkim sözleşmesi, asıl sözleşmeden ayrı bir belge olarak yapılan tahkim anlaşmasıdır. Her iki biçim de maddede geçerli tahkim anlaşması türü olarak sayılmıştır. Ayrı sözleşme yapılırsa bunun da sözleşmenin yürürlüğe konulma usulüne tabi olduğu unutulmamalıdır. - **Yetki feragati / tahkim sözleşmesi** (TBK m.262): Yerleşim yeri mahkemesinin yetkisinden önceden feragat, alıcının kendi yerleşim yeri mahkemesini devre dışı bırakan anlaşmadır. Tahkim sözleşmesi, uyuşmazlığı mahkeme yerine hakeme götüren anlaşmadır. Her ikisi de madde kapsamında yasaklanmıştır. Her iki anlaşma türü de alıcının Türkiye'deki yerleşim yeri bakımından geçersiz sayılır ve uyuşmazlık yargıya taşınabilir. - **Tahkim şartı / bağımsız tahkim sözleşmesi** (HMK m.412): Tahkim şartı, asıl sözleşmenin bir hükmü olarak yapılır ve uygulamada en sık görülen biçimdir. Bağımsız tahkim sözleşmesi, uyuşmazlık çıktıktan sonra ya da asıl sözleşmeden ayrı olarak müstakil bir belge halinde yapılır. Her iki biçim de 412/2 uyarınca geçerlidir; ikisi de yazılı şekil şartına tabidir. - **Tahkim sözleşmesi / asıl sözleşme geçerliliği itirazı** (HMK m.412): Tahkim sözleşmesinin kendi geçerliliği, şekli ve kapsamı mahkemede tahkim itirazı yoluyla ileri sürülebilir. Asıl sözleşmenin geçersizliği veya tahkim sözleşmesinin henüz doğmamış uyuşmazlığa ilişkin olması iddiası tahkim şartına karşı ileri sürülemez. 412/4 uyarınca bu iki itiraz tahkim sözleşmesine karşı dinlenmez; ayrılabilirlik ilkesi sonucu doğar. - **Tahkim sözleşmesi / yargılama sırasında tahkime başvuru** (HMK m.412): Dava açılmadan önce yapılan tahkim sözleşmesi, uyuşmazlığın hakeme götürülmesinin temelidir. Yargılama sırasında tarafların tahkime başvurma konusunda anlaşması, mahkemede görülmekte olan davanın hakeme gönderilmesini sağlar. Yargılama sırasında yapılan anlaşma üzerine dava dosyası mahkemece hakem veya hakem kuruluna gönderilir (412/5). - **Asıl sözleşmede tahkim şartı / ayrı tahkim sözleşmesi** (4686 s. K. m.4): Tahkim anlaşması asıl sözleşmenin içine konan tahkim şartı olarak yapılır. Tahkim anlaşması asıl sözleşmeden bağımsız ayrı bir sözleşme olarak yapılır. Her iki biçim de geçerlidir; ayrı sözleşme biçiminde yazılı şekil şartının ayrıca sağlanması gerekir. ## İlgili konular - Kısmi ödemeli satışlar (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/kismi-odemeli-satislar - Uygulanma alanı ve tahkime elverişlilik (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/uygulanma-alani-ve-tahkime-elverislilik ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2023/688 E., 2023/1348 K., 21.12.2023 — ilgili: HMK m.412 - Hukuk Genel Kurulu, 2023/103 E., 2023/1185 K., 29.11.2023 — ilgili: HMK m.412 - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi, 2025/1542 E., 2025/1119 K., 16.10.2025 — ilgili: HMK m.412 ## İlgili terimler [Tahkim şartı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tahkim-sarti) · [Alıcı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/alici) · [Yetki sözleşmesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yetki-sozlesmesi) · [Taksitle satış sözleşmesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/taksitle-satis-sozlesmesi) · [Yargılama usulü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yargilama-usulu) · [Fiilî taşıyan](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/fiili-tasiyan) · [Yerleşim yeri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yerlesim-yeri) · [Yollama](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yollama) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.