--- title: "Tahsil dairesi nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tahsil-dairesi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Tahsil dairesi **Kısaca:** Tahsil dairesi, 3 kanunda 24 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - AATUHK m.21 · amme alacaklarında rüçhan hakkı: Amme alacaklarını 6183 sayılı Kanun uyarınca takip eden idari birimdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-21) - 3093 s. K. m.5 · tahsilat: 6183 sayılı Kanun kapsamında alacakların tahsili için yetkilendirilen birimdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3093-sayili-turkiye-radyo-televizyon-kurumu-gelirleri-kanunu/madde-5) - 6552 s. K. m.80: Gümrük ve Ticaret Bakanlığına bağlı, alacakların takip ve tahsilini yapan dairelerdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6552-sayili-is-kanunu-ile-bazi-kanun-ve-kanun-hukmunde-kararnamelerde-degisiklik-yapilmasi-ile/madde-80) ## Kanunda nerede geçiyor ### Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun - AATUHK m.3 – Kanundaki terimler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-3#f7): Alacaklı amme idaresinin kanunu uygulamakla görevli dairesi, servisi, memur veya memurlarıdır. Takibi genel icra dairesi yerine alacaklı idarenin kendi organı yürütür. - AATUHK m.5 – Takibata salahiyetli tahsil dairesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-5#f1): Amme alacağını takip eden ve kamu alacaklısı idarenin takip organı olarak hareket eden birimdir. Genel icra hukukundaki icra dairesinin yerini kamu icra hukukunda alır. Kural olarak vergiyi tarh ve tahakkuk ettiren vergi dairesidir. - AATUHK m.6 – Yardım mecburiyeti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-6#f1): Amme alacaklarını 6183 sayılı Kanun'a göre tahsil etmekle görevli idari birimdir. Maddedeki yükümlülük, bu dairenin yaptığı tebliğ ve verdiği emirler bakımından doğar. - AATUHK m.21 – Amme alacaklarında rüçhan hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-21): Amme alacaklarını 6183 sayılı Kanun uyarınca takip eden idari birimdir. Hacze iştirak bakımından tahsil dairesinin kesin haczi ve bu haczin mal üzerinde bulunması aranır. - AATUHK m.22 – Amme alacaklarını kesip ödemek mecburiyetinde olanlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-22#f1): Amme alacağının tahsilini yürüten alacaklı kamu idaresi birimidir. Maddede yükümlülüğün yerine getirileceği muhatap budur. - AATUHK m.33 – Tasfiye halinde mesuliyet (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-33): Amme alacağının tahsilini yürüten idari birimdir. Tasfiyenin başladığının bildirileceği merci olarak maddede yer alır. - AATUHK m.39 – Ödeme yeri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-39#f1): Amme alacaklarının tahsilini yürüten idari birimdir. Maddeye göre ödeme, borçlunun ikametgâhının bulunduğu yerdeki tahsil dairesine yapılır. - AATUHK m.44 – Hususi ödeme şekillerinde ödeme tarihi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-44#f1): Amme alacağının tahsilini yapan ve ödemeyi kabul eden kamu idaresi birimidir. Çekin tahsil dairesine verilmesi, ödemenin yapılmış sayılmasının başlangıç anlarından biridir. - AATUHK m.45 – Vergi cüzdanları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-45): Cüzdandaki bilgileri yazan, imzalayan ve mühürleyen idari birimdir. Tahsilata ilişkin kayıtların yazılmasında tahsil dairesi, postane ve bankalar da yetkilidir. - AATUHK m.54 – Cebren tahsil ve şekilleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-54#f1): Amme alacağını tahsil etmeye yetkili idari birimdir. Kural olarak alacağı tarh ve tahakkuk ettiren vergi dairesi ya da ilgili kamu idaresidir; takibi bizzat alacaklı sıfatıyla yürütür. - AATUHK m.59 – Mal bildirimi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-59#f1): Bildirimin yapılması gereken birincil merci olup, amme alacağının takibini yürüten idari birimdir. Köylerde belirli vergiler dışındaki amme borçları için muhtarlık da bildirim alabilir. - AATUHK m.60 – Mal bildiriminde bulunmıyanlar: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-60#f2): Kamu alacağının takip ve tahsilini yürüten idari birimdir. Hapsen tazyik kararı için yazılı talepte bulunma yetkisi bu dairededir. - AATUHK m.61 – Mal edinme ve mal artmaları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-61#f1): Amme alacağının takip ve tahsilini yürüten idari birimdir. Bildirim bu daireye yapılır. - AATUHK m.63 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-63#f1): Amme alacağının takip ve tahsilini yürüten vergi dairesi veya kamu idaresidir. Maddedeki yetkiler bu kurum tarafından kullanılır. - AATUHK m.64 – Haciz varakası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-64): Amme alacaklarının tahsili için görevlendirilmiş idari birimdir. Haciz varakasını düzenleyen makam olarak madde tarafından öngörülmüştür. - AATUHK m.66 – Borçlu elinde haczedilen mallara karşı istihkak iddiaları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-66#f2): Amme alacağının tahsilini yürüten idaredir. İstihkak iddiasını kabul edip etmeyeceğine o karar verir ve 7 günlük süre içinde iddiayı reddetmemesi hâlinde iddiayı kabul etmiş sayılır. - AATUHK m.81 – Hacizde değerleme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-81#f1): Amme alacaklarının tahsilini yürüten idari birimdir. Yeniden değer biçilmesi konusunda takdir yetkisi, bu dairenin lüzum görüp görmemesine bağlıdır. - AATUHK m.82 – Haczedilen menkul malların korunması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-82): Amme alacaklarının tahsilini yürüten ve haczi yapan idari birimdir. Birinci fıkradaki muhafaza yükümlülüğü bu daireye aittir ve malların korunmasından sorumludur. - AATUHK m.84 – Menkul malların satışı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-84): Amme alacaklarının tahsilinde haciz ve satış işlemlerini yürüten idari birim. Madde hükmü bu daireler bakımından kurulmuştur. - AATUHK m.88 – Gayrimenkul malların, gemilerin haczi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-88#f3): Amme alacağının tahsilini yürüten, haczi yapan ve gayrimenkulün idaresi ile hasılatın toplanması için tedbir alan idari birimdir. - AATUHK m.92 – Gayrimenkullerin satış şartnamesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-92#f1): Amme alacağının takibini yürüten ve satışı yapmakla yetkili idari birimdir. Artırma şartnamesini bu daire hazırlar. - AATUHK geç. m.1 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/gecici-madde-1#f1): Âmme alacağının takibini yürüten Maliye Bakanlığı birimidir. Maddede borçların takip edildiği yer olarak geçer. ### Türkiye Radyo - Televizyon Kurumu Gelirleri Kanunu - Türkiye Radyo - Televizyon Kurumu Gelirleri Kanunu m.5 – Tahsilat (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3093-sayili-turkiye-radyo-televizyon-kurumu-gelirleri-kanunu/madde-5#f1-e): 6183 sayılı Kanun kapsamında alacakların tahsili için yetkilendirilen birimdir. Kurum, kendi hizmet birimlerini bu sıfatla görevlendirebilir ve yetki mahallini il sınırına bağlı olmadan belirleyebilir. ### İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun - İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun m.80 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6552-sayili-is-kanunu-ile-bazi-kanun-ve-kanun-hukmunde-kararnamelerde-degisiklik-yapilmasi-ile/madde-80#f4): Gümrük ve Ticaret Bakanlığına bağlı, alacakların takip ve tahsilini yapan dairelerdir. Başvuru ve ferî alacak terkini gibi işlemler bu dairelerce yürütülür. ## Karıştırılan kavramlar - **Tahsil dairesi / Köy muhtarlığı** (AATUHK m.59): Bildirim genel kural olarak tahsil dairesine yapılır. Köylerde, Maliye Bakanlığınca tespit ve ilan edilecek vergiler dışında kalan amme borçları için muhtarlığa da yapılabilir. Köy borçlusu için muhtarlık da geçerli bildirim merciidir; ancak Maliye Bakanlığınca tespit ve ilan edilen vergiler bakımından bu yol kapalıdır. - **Tahsil dairesi talebi / Hâkim kararı** (AATUHK m.60): Tahsil dairesinin yazılı talebi, hapsen tazyikin başlatılmasını ister. İcra tetkik mercii hakiminin kararı, hapsen tazyikin yargısal dayanağını oluşturur. Talep yazılı olmalı ve karar hâkimce verilmelidir; idari işlem tek başına hapsen tazyik sonucu doğurmaz. - **Tahsil dairesi / alacaklı amme idaresinin tasdik yetkilisi** (AATUHK m.64): Tahsil dairesi varakayı düzenleyen birimdir. Mahalli en büyük memur veya tevkil edilen memur varakayı tasdik eden makamdır. Hem düzenleme hem tasdik gerekir; yalnızca düzenlenmiş ama tasdik edilmemiş varaka bu maddeye uygun değildir. - **Tahsil dairesi / Köy ihtiyar kurulu** (AATUHK m.84): Haczi tahsil dairesi yapmışsa satış süresi bu daire tarafından işletilir. Haczi köy ihtiyar kurulu yapmışsa aynı süre kurul tarafından işletilir. Her iki hal için süre aynıdır; maddede yalnızca yetkili merci farklıdır. - **Gelir müdürlüğü, takdir komisyonu, tahsil dairesi / mal müdürü atfı** (5345 s. K. m.33): Gelir müdürlüğü, takdir komisyonu başkanlığı ve tahsil dairesi ile ilgili atıflar, ilgisine göre Gelir İdaresi Başkanlığına bağlı defterdar, defterdarlık ya da ilgili müdürlüğe yönlendirilir. Mal müdürü ve müdürlüğüne yapılan atıflar ise ilgisine göre Gelir İdaresi Başkanlığına bağlı defterdar, defterdarlık ya da ilgili müdürlüğe yönlendirilir. Bu iki grupta yönlendirme her zaman doğrudan değil, görevin niteliğine göre belirlenir; hangi birimin ilgili olduğu somut olaya göre tespit edilir. - **Yerel tahsil / Maliye tahsil dairesi aracılığı** (5411 s. K. m.132): Fon kendi tahsil dairesi aracılığıyla işlem yapabilir. Tahsil dairesi bulunmayan mahallerde o yerdeki Maliye Bakanlığı tahsil dairesi aracılığıyla işlem yapılır. Fon tercihini mahalli durum belirler; ikisi birlikte zorunlu değildir. ## İlgili konular - Cebren tahsil ve şekilleri, teminatlı alacaklarda takip (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/cebren-tahsil-ve-sekilleri-teminatli-alacaklarda-takip - Kanunun şümulü, terimler, vazifeliler ve salahiyetliler (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/kanunun-sumulu-terimler-vazifeliler-ve-salahiyetliler - Menkul malların haczi ve satışı (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/menkul-mallarin-haczi-ve-satisi - Ödeme (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/odeme - Diğer korunma hükümleri, amme alacağı ödenmeden yapılmayacak işlemler ile işlem yapanların (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/diger-korunma-hukumleri-amme-alacagi-odenmeden-yapilmayacak-islemler-ile-islem - Gayrimenkul malların haczi ve satışı, iflas yoliyle takip ve konkordato (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/gayrimenkul-mallarin-haczi-ve-satisi-iflas-yoliyle-takip-ve-konkordato ## Örnek kararlar - 9. Daire, 1997/4588 E., 1998/3700 K., 16.10.1998 — ilgili: AATUHK m.63, AATUHK m.64, AATUHK m.66 - Hukuk Genel Kurulu, 2025/219 E., 2025/541 K., 17.09.2025 — ilgili: AATUHK m.3, AATUHK m.5 - Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2023/1678 E., 2025/402 K., 21.05.2025 — ilgili: AATUHK m.59, AATUHK m.61 ## İlgili terimler [Mal bildirimi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mal-bildirimi) · [Amme alacağı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/amme-alacagi) · [Hapsen Tazyik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hapsen-tazyik) · [Gümrüklenmiş değer](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gumruklenmis-deger) · [Menkul mal](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/menkul-mal) · [Alâkadar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/al-kadar) · [Bandrol ücreti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bandrol-ucreti) · [Haciz varakası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/haciz-varakasi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.