--- title: "Takdir komisyonu nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/takdir-komisyonu" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Takdir komisyonu **Kısaca:** Takdir komisyonu, 8 kanunda 16 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - VUK m.72 · kuruluş: Vergi matrahının takdiren tespiti ve asgari ölçüde birim değerlerin belirlenmesi için kurulan, vergi idaresi ve ilgili kurumların temsilcileri ile seçilmiş üyelerden oluşan kuruldur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-72) - GVK geç. m.34: Götürü usulde her derece için kazanç tutarını belirleyen komisyondur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/gecici-madde-34) - Harçlar K. m.138: Vergi Usul Kanunu'nda düzenlenen ve takdir edilecek değeri belirleyen komisyondur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-138) ## Kanunda nerede geçiyor ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.30 – Re'sen vergi tarhı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-30#f3): Re'sen takdir yetkisini kullanan kuruludur. Maddede komisyonun kuruluşu düzenlenmemiştir; m.30 yalnız onun takdir ettiği matrahın re'sen tarh için yeterli olduğunu belirtir. - VUK m.72 – Kuruluş (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-72#f1): Vergi matrahının takdiren tespiti ve asgari ölçüde birim değerlerin belirlenmesi için kurulan, vergi idaresi ve ilgili kurumların temsilcileri ile seçilmiş üyelerden oluşan kuruldur. Kurul, vergi dairesinin ya da ilgili idarenin görevlisi değildir; kendi başına bir karar organıdır. - VUK m.73 – Üyelerin seçilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-73#f2): Vergi Usul Kanunu'nda matrah takdirinin yapıldığı ve üyelerinin bu madde uyarınca seçildiği kurul. Bu madde yalnız komisyonun üyelerinin seçimini ve toplantı yerini düzenler. - VUK m.74 – Komisyonların görevleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-74#f1-a): 213 sayılı Kanun'un 72. maddesine göre kurulan ve matrah ile kıymet takdiri yapan kurul. Madde metninde üç ayrı türü vardır: birinci fıkraya göre kurulan (a bendi), ikinci fıkraya göre kurulan (b bendi) ve üçüncü fıkraya göre kurulan (c bendi) komisyonlar. - VUK m.75 – Komisyonun yetkileri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-75#f1): Vergi Usul Kanunu'nun 72. maddesine göre kurulan, matrah takdiri yetkisini kullanan komisyondur. Kuruluşu ve üyeleri 72. maddede düzenlenir, bu maddenin konusu değildir. - VUK m.87 – Komisyonlara seçilecek üyelerde aranacak vasıflar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-87): Vergi Usul Kanunu uyarınca matrah takdiri yapan il komisyonları ile özel komisyonları ifade eder. Bu madde, bu komisyonlara seçilecek üyelerin niteliklerini belirler. - VUK m.267 – Emsal bedeli ve emsal ücreti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-267#f5): Birinci ve ikinci sıradaki esaslarla emsal bedel belirlenemediğinde, ilgililerin başvurusu üzerine bedeli takdir eden yetkili komisyondur. Takdirde maliyet bedeli ve piyasa değerleri araştırılır, kullanılmış eşyada yıpranma derecesi dikkate alınır. - VUK m.298 – Yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-298#f1): VUK m.72'de düzenlenen, bu maddede belirtilen değerleri tespit etmekle görevli organdır. Tespit yetkisi bu kuruma aittir; vergi dairesi veya mahkeme doğrudan tespit yetkisine sahip değildir. - VUK geç. m.12 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/gecici-madde-12#f1): Asgari ölçüde arsa metrekare birim değerlerini tespit eden, 213 sayılı Kanun'un 72. maddesi uyarınca kurulan komisyondur. Geçici maddede bu komisyonların görev ve yetkileri 1 Mart 1986 tarihine kadar sınırlı olarak sürdürülmüştür. ### Gelir Vergisi Kanunu (GVK) - GVK geç. m.34 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/gecici-madde-34): Götürü usulde her derece için kazanç tutarını belirleyen komisyondur. Birinci fıkra, komisyonun önceden takdir ettiği ve uygulanmakta olan derece tutarlarını konu alır. ### Harçlar Kanunu - Harçlar K. m.138 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-138): Vergi Usul Kanunu'nda düzenlenen ve takdir edilecek değeri belirleyen komisyondur. Harç değerinin tespiti bu komisyonun görevine bırakılmıştır. ### Emlak Vergisi Kanunu - Emlak Vergisi Kanunu m.29 – Vergi değeri: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1319-sayili-emlak-vergisi-kanunu/madde-29): Arsa ve arazilerin birim değerini belirleyen komisyondur. Değer, mahalle, cadde, sokak veya bölge gibi coğrafi ayrımlara göre takdir edilir. ### Ereğli Şirketinden Alınan Liman, Demiryolu ve Madenlerle Kozlu ve Kilimli Demiryollarının İşletilmesi ve Havzadaki Deniz İşlerinin İnhisar Altına Alınması Hakkında Kanun - Ereğli Şirketinden Alınan Liman, Demiryolu ve Madenlerle Kozlu ve Kilimli Demiryollarının İşletilmesi ve Havzadaki Deniz İşlerinin İnhisar Altına Alınması Hakkında Kanun m.4 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3241-sayili-eregli-sirketinden-alinan-liman-demiryolu-ve-madenlerle-kozlu-ve-kilimli/madde-4): Kayığın satış değerini belirlemek üzere vilayet nezdinde valinin başkanlığında kurulan, kanunda sayılan kurum temsilcilerinden oluşan komisyondur. Komisyon kararları çoğunlukla alınır, reisin bulunduğu taraf üstün tutulur. ### Ekonomik Denge İçin Yeni Vergiler İhdası ile 1.7.1964 Tarihli ve 488 Sayılı, 2.7.1964 Tarihli ve 492 Sayılı, 7.11.1984 Tarihli ve 3074 Sayılı, 25.10.1984 Tarihli ve 3065 Sayılı, 31.12.1960 Tarihli ve 193 Sayılı, 21.7.1953 Tarihli ve 6183 Sayılı, 2.2.1981 Tarihli ve 2380 Sayılı, 15.7.1963 Tarihli ve 277 Sayılı Kanunların Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun - Ekonomik Denge İçin Yeni Vergiler İhdası ile 1.7.1964 Tarihli ve 488 Sayılı, 2.7.1964 Tarihli ve 492 Sayılı, 7.11.1984 Tarihli ve 3074 Sayılı, 25.10.1984 Tarihli ve 3065 Sayılı, 31.12.1960 Tarihli ve 193 Sayılı, 21.7.1953 Tarihli ve 6183 Sayılı, 2.2.1981 Tarihli ve 2380 Sayılı, 15.7.1963 Tarihli ve 277 Sayılı Kanunların Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun m.9 – Ek Motorlu Taşıtlar Vergisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3986-sayili-ekonomik-denge-icin-yeni-vergiler-ihdasi-ile-1-7-1964-tarihli-ve-488-sayili-2-7/madde-9#f2): Beyanname verilmemesi veya beyan edilen hariç bedelin noksan bulunması halinde taşıtın değerini belirleyen organdır. Takdir yetkisi bu komisyona aittir ve beyanın yerine geçer. ### Belediye Kanunu - Belediye Kanunu m.69 – Arsa ve konut üretimi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5393-sayili-belediye-kanunu/madde-69#f3): 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümlerine göre oluşturulan komisyondur. Tahsis edilecek arsanın bedelini belirler. Bu bedel, tahsis bedelinin alt sınırını oluşturur. ### Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun - AATUHK m.18 – İhtiyati tahakkukun neticeleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-18): Vergi kanunlarına göre matrah takdirinde yetkili kılınan komisyondur. Madde bakımından geçici takdirler bu komisyonlarca, talep tarihinden itibaren azami bir hafta içinde yapılır. ## Karıştırılan kavramlar - **Vergi dairesi / Takdir komisyonu görevi** (VUK geç. m.12): Vergi dairelerinin görevi dava açma ve davalara cevap verme ile sınırlıdır ve kesinleşen değerleri belediyelere bildirme yükümlülüğünü kapsar. Takdir komisyonlarının görevi asgari değerin tespiti ile sınırlıdır ve belli bir tarihe kadar devam eder. Değer tespiti ile dava ve bildirim işlemleri farklı kurumlara ve farklı sürelere bağlanmıştır. - **Takdir komisyonu kararı üzerine tarh / Diğer tarhlar** (VUK m.35): Takdir komisyonu kararına dayanan tarhlarda matrah komisyon tarafından belirlenmiştir. Diğer tarhlarda matrah doğrudan tarh eden idare tarafından belirlenir. Takdir komisyonu kararına dayanan tarhlarda kararın bir sureti, re'sen takdiri gerektiren inceleme raporu varsa bu raporun bir sureti ihbarnameye eklenir; diğer tarhlarda bu ek zorunlu değildir. - **Vergi incelemesi / Takdir komisyonu sevki öncesi / sonrası beyanname** (VUK geç. m.27): Beyannamenin vergi incelemesine veya takdir komisyonuna sevkinden önce verilmiş olması. Beyannamenin sevkten sonra verilmiş olması. Sevkten önce verilen geç beyannamelerde yüzde elli oran uygulanır; sevkten sonra verilenler bu oran dışında kalır. - **Takdir komisyonu kararı / diğer tespit yolları** (Harçlar K. m.63): Takdir komisyonu kararına dayanılarak yapılan tarhiyat, bu madde kapsamında yapılamaz. Takdir komisyonu dışında, işlemin gerçek bedelinin tespitine dayanan tarhiyat maddenin koşullarına uygun olabilir. Takdir komisyonu kararı tek başına tarhiyat dayanağı olamaz. - **Takdir komisyonu kararı / Dava açma hakkı sahipleri** (1319 s. K. geç. m.20): Takdir kararları, arsalar için ticaret ve ziraat odaları, ilgili muhtarlık ve belediyelere; araziler için il merkezindeki oda ve belediyelere imza karşılığı verilir. Kendilerine karar tebliğ edilmiş daire, kurum, teşekkül ve ilgili muhtarlıklar, kararın verilmesinden değil tebliğden itibaren otuz gün içinde vergi mahkemesinde dava açabilir. Dava süresi, kararın tebliğ edildiği tarihten başlar ve otuz gündür; bu süre geçtikten sonra dava açılamaz. - **Kıymet takdir komisyonu / uzlaşma komisyonu** (2942 s. K. m.8): Kıymet takdir komisyonu taşınmazın tahmini bedelini belirler. Uzlaşma komisyonu bu tahmini bedel üzerinden pazarlık yapar ve anlaşmayı sonuçlandırır. Pazarlıkta bedel, kıymet takdir komisyonunun tespit ettiği tahmini değeri aşamaz. ## İlgili konular - Takdir komisyonu ve tahrir komisyonu (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/takdir-komisyonu-ve-yetki - Çeşitli hükümler, kaldırılan hükümler ve geçici hükümler (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/cesitli-hukumler-kaldirilan-hukumler-ve-gecici-hukumler - Amme alacaklarının korunması ve ihtiyati haciz (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/amme-alacaklarinin-korunmasi-ve-ihtiyati-haciz - Beyannameye dayanan tarh, ikmalen, re'sen ve idarece tarh (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/beyannameye-dayanan-tarh - Değerleme esasları (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/degerleme-esaslari - Müşterek hükümler (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/musterek-hukumler ## Örnek kararlar - Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2022/1537 E., 2024/238 K., 27.03.2024 — ilgili: VUK m.72, VUK m.74, VUK m.75 - Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2023/276 E., 2025/63 K., 05.02.2025 — ilgili: VUK m.72, VUK m.75 - Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2022/1539 E., 2024/239 K., 27.03.2024 — ilgili: VUK m.74, VUK m.75 ## İlgili terimler [Arzuhal](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/arzuhal) · [Ek motorlu taşıtlar vergisi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ek-motorlu-tasitlar-vergisi) · [Kesir](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kesir) · [Mesleki teşekkül](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mesleki-tesekkul) · [Mülkiye amiri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mulkiye-amiri) · [Ortalama satış fiyatı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ortalama-satis-fiyati) · [Tevkil](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tevkil) · [Asgari ölçüde birim değer](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/asgari-olcude-birim-deger) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.