---
title: "Takdiri delil nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/takdiri-delil"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Takdiri delil

**Kısaca:** Hâkimin değerini serbestçe takdir ettiği delil türüdür. Bu delillerle ispatta hâkim, delilleri birlikte tartarak kanaat oluşturur. (HMK m.198)

## Kanunda nerede geçiyor

### Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.198 – Delillerin değerlendirilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-198): Hâkimin değerini serbestçe takdir ettiği delil türüdür. Bu delillerle ispatta hâkim, delilleri birlikte tartarak kanaat oluşturur.
- HMK m.282 – Bilirkişinin oy ve görüşünün değerlendirilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-282): Hâkimin değerini serbestçe takdir ettiği delil türüdür. Bilirkişi raporu bu niteliktedir; hâkimi kesin olarak bağlayan bir bağlayıcı delil değildir.

## Karıştırılan kavramlar

- **Takdiri delil / Kesin delil** (HMK m.198): Takdiri delille ispatta hâkim, birden çok delili birlikte tartarak hangisine değer vereceğine kendisi karar verir. Kesin delille ispatta kanun belirli bir delili şart koşar ve hâkimin takdiri bu delille sınırlıdır. Takdiri delilde hâkim serbestçe değerlendirir; kesin delilde değerlendirme kanunun izin verdiği ölçüde sınırlıdır.
- **Bağlayıcı delil / takdiri delil** (HMK m.282): Bağlayıcı delilde hâkim, delil sonucuna kanunen bağlıdır ve aksini kabul edemez. Takdiri delilde hâkim, delili diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir ve sonucu benimseyip benimsemeyeceğine karar verir. Bilirkişi raporu takdiri delil olduğu için hâkim onu tek başına yeterli görmek zorunda değildir.
- **Takdiri delil / Hâkimi bağlayan delil** (HMK m.293): Uzman görüşü, bilirkişi raporu gibi takdiri delil sayılır ve hâkim onu serbestçe takdir eder. Hâkim bilirkişi raporu gibi kendi atadığı bilirkişinin raporu ile de bağlı değildir ve rapor bu yönden ayrım gözetilmeden değerlendirilir. Hâkim uzman görüşüne dayanarak hüküm kuramaz zorunluluğu taşımaz; görüşü diğer delillerle birlikte değerlendirir.

## İlgili konular

- Bilirkişinin sır saklama yükümlülüğü ve bilirkişinin yetkileri (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/bilirkisinin-sir-saklama-yukumlulugu-ve-bilirkisinin-yetkileri
- İspat ve deliller: genel hükümler (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/genel-hukumler-hmk

## İlgili terimler

[Oy ve görüş](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/oy-ve-gorus) · [Kanuni istisna](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kanuni-istisna) · [Kesin delil](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kesin-delil)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.