--- title: "Tam Yargı Davası nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tam-yargi-davasi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Tam Yargı Davası **Kısaca:** Tam Yargı Davası, 3 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - HMK m.3 · ölüm veya vücut bütünlüğünün yitirilmesinden doğan zararların tazmini davalarında görev: İdarenin işlem veya eylemi nedeniyle uğranılan zararın tazminini isteyen davadır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-3) - İYUK m.2 · idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı: İdari eylem veya işlem nedeniyle kişisel haklarını doğrudan ihlal edilen kişinin açtığı, hukuka aykırılığın tespiti ile birlikte uğranılan zararın giderilmesini ya da hakkın yerine getirilmesini isteyen davadır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-2) - 2576 s. K. m.5 · idare Mahkemelerinin görevleri: İdarenin kusurlu veya hukuka aykırı eyleminden doğan zararın ya da bir alacağın tazmini veya ödenmesini isteyen davadır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2576-sayili-bolge-idare-mahkemeleri-idare-mahkemeleri-ve-vergi-mahkemelerinin-kurulusu-ve/madde-5) ## Kanunda nerede geçiyor ### İdari Yargılama Usulü Kanunu - İYUK m.2 – İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-2): İdari eylem veya işlem nedeniyle kişisel haklarını doğrudan ihlal edilen kişinin açtığı, hukuka aykırılığın tespiti ile birlikte uğranılan zararın giderilmesini ya da hakkın yerine getirilmesini isteyen davadır. Sübjektif nitelikte olup kişisel hak ihlali gerektirir. - İYUK m.12 – İptal ve tam yargı davaları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-12#f1): Hukuka aykırı bir işlem, eylem veya sözleşme nedeniyle uğranılan zararın giderilmesini isteyen, kişisel hakka dayalı (sübjektif) dava türüdür. Yalnızca davanın tarafları bundan yararlanır. - İYUK m.36 – Tam yargı davalarında yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-36): İdari eylem, işlem veya sözleşmeden doğan zararın tazmini ya da kişisel hakların korunması amacıyla açılan ve mahkemenin para ödenmesine veya hak tanınmasına karar verebildiği dava türüdür. Maddenin kapsamı, idari sözleşmelerden doğanlar dışındaki tam yargı davalarıdır. ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.3 – Ölüm veya vücut bütünlüğünün yitirilmesinden doğan zararların tazmini davalarında görev (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-3): İdarenin işlem veya eylemi nedeniyle uğranılan zararın tazminini isteyen davadır. Bu maddede, insan zararlarına ilişkin bölümünün görevinin asliye hukuk mahkemesine verildiği ilk cümle ile belirlenmiştir. ### Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun - Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun m.5 – İdare Mahkemelerinin görevleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2576-sayili-bolge-idare-mahkemeleri-idare-mahkemeleri-ve-vergi-mahkemelerinin-kurulusu-ve/madde-5): İdarenin kusurlu veya hukuka aykırı eyleminden doğan zararın ya da bir alacağın tazmini veya ödenmesini isteyen davadır. Madde bu davayı da idare mahkemesinin genel görevi olarak sayar. ## Karıştırılan kavramlar - **İptal davası / Tam yargı davası** (İYUK m.2): İptal davası objektif nitelikte olup işlemin hukuka aykırılığına odaklanır ve davacının menfaatinin ihlali yeterlidir. Tam yargı davası sübjektif nitelikte olup davacının kişisel hakkının doğrudan ihlal edilmiş olmasını gerektirir. Menfaati ihlal edilen ancak kişisel hakkı doğrudan ihlal edilmeyen kişi iptal davası açabilir, tam yargı davası açamaz. - **Doğrudan tam yargı davası / İptal ve tam yargı davasının birlikte açılması** (İYUK m.12): İlgili, işlemin iptalini istemeden yalnızca zararın tazminini talep eder. İlgili, işlemin iptalini ve zararın tazminini aynı anda ister. Her iki yolda da dava süresi işlemin tebliğ tarihinden başlar; iptal talebi olmayan halde tam yargı davası doğrudan açılır. - **Önce iptal davası / Doğrudan tam yargı davası** (İYUK m.12): İlgili önce iptal davası açar, iptal kararının tebliğinden sonra tam yargı davası açar. İlgili iptal davası açmadan doğrudan tam yargı davası açar. Önce iptal davası yolunda tam yargı davasının süresi iptal kararının veya kanun yolu kararının tebliğinden, doğrudan yolda ise işlemin tebliğinden veya icrasından başlar. - **Tam yargı davası / İptal davası** (İYUK m.12): Tam yargı davası kişisel hakkın ihlalini gerektirir ve yalnız taraflar yararlanır. İptal davasında menfaatin ihlali yeterlidir ve sonuçlarından üçüncü kişiler de yararlanabilir. Tam yargı davası sübjektif, iptal davası objektif nitelikte olduğundan davacının sıfatı ve yararlanma kapsamı farklıdır. - **Tam yargı davası / Diğer dava türleri** (İYUK m.16): Tam yargı davalarında dava dilekçesindeki miktar, süre ya da diğer usul kuralları gözetilmeksizin nihai karara kadar artırılabilir. İptal davaları ve miktar taşımayan diğer davalarda bu artırım imkânı yoktur; dava dilekçesinin içeriği tebliğ sonrası değiştirilemez. Miktar artırımı yalnız tam yargı davalarında mümkündür ve harç ödenerek yapılır; artırım dilekçesi de cevap için karşı tarafa tebliğ edilir. - **İptal davası / tam yargı davası ve vergi davası** (İYUK m.17): İptal davalarında dava değeri aranmaz; taraf istemi yeterlidir. Tam yargı ve vergi davalarında dava değeri belli bir sınırı aşmalıdır. Tam yargı veya vergi davasında değer sınırının altında kalan dava için taraf istemi üzerine duruşma yapılmaz; ancak mahkeme resen duruşma yapabilir. ## İlgili konular - Kapsam ve nitelik, idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı (İdari Yargılama Usulü): https://www.hukuksalegitim.com/konu/idari-yargilama-usulu/kapsam-ve-nitelik-idari-dava-turleri-ve-idari-yargi-yetkisinin-siniri - İdari davalarda yetki ve bağlantı ile görevsizlik ve yetkisizlik hallerinde yapılacak işlemler (İdari Yargılama Usulü): https://www.hukuksalegitim.com/konu/idari-yargilama-usulu/idari-davalarda-yetki-ve-baglanti - Görev (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/gorev ## Örnek kararlar - Genel Kurul, 2020/38849 E., 08.07.2025 — ilgili: İYUK m.2, İYUK m.12 - Hukuk Genel Kurulu, 2025/542 E., 2025/888 K., 25.12.2025 — ilgili: İYUK m.2 - Hukuk Genel Kurulu, 2012/523 E., 2012/1191 K., 12.12.2012 — ilgili: HMK m.3 ## İlgili terimler [İdari sözleşme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/idari-sozlesme) · [İptal Davası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/i-ptal-davasi) · [Destekten Yoksun Kalma Zararı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/destekten-yoksun-kalma-zarari) · [Genel yetki kuralı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/genel-yetki-kurali) · [İmtiyaz şartlaşma ve sözleşmesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/imtiyaz-sartlasma-ve-sozlesmesi) · [İkametgah](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ikametgah) · [Hukuka uygunluk denetimi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hukuka-uygunluk-denetimi) · [Yerindelik Denetimi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yerindelik-denetimi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.