--- title: "Tanık nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tanik" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Tanık **Kısaca:** Tanık, 4 kanunda 7 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.536: Resmî vasiyetnamenin düzenlenmesine şekil gereği katılan ve işlemi denetleyen kişidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-536) - HMK m.245 · çağrıya uyma zorunluluğu: Davanın tarafı olmayan, olaya ilişkin bilgi ve görgüsüne başvurulmak üzere mahkemece çağrılan kişidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-245) - CMK m.208 · tanığın duruşma salonundan ayrılması: Olayla ilgili bilgi ve görgüsü bulunan ve duruşmada beyanda bulunmak üzere dinlenen kişidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-208) ## Kanuni tanım - **5726 s. K. m.2/1-a** (Tanık Koruma Kanunu): Ceza muhakemesinde tanık olarak dinlenen kişiyi, tanık sıfatıyla dinlenen suç mağdurlarını ve bu Kanunda belirtilen yakınlarını — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5726-sayili-tanik-koruma-kanunu/madde-2#f1-a ## Kanunda nerede geçiyor ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.240 – Tanık gösterme şekli (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-240#f1): Davanın tarafları dışında kalan ve dava konusu bir vakıayı beş duyu organıyla algılamış kişidir. Taraf olarak dinlenmiş kişi aynı davada artık tanık olarak dinlenemez. - HMK m.245 – Çağrıya uyma zorunluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-245#f1): Davanın tarafı olmayan, olaya ilişkin bilgi ve görgüsüne başvurulmak üzere mahkemece çağrılan kişidir. Tanık olarak dinlenebilmek için usulüne uygun davet gerekir; davet olmadan bu yükümlülük doğmaz. - HMK m.254 – Tanığın kimliğinin tespiti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-254#f1): Kendisi hakkında yürütülmeyen bir muhakemede bildiklerini anlatan kişidir. Olay hakkındaki bilgisi beş duyusuyla algıladığı olaylara dayanabileceği gibi başkasından duyduklarına da dayanabilir. - HMK m.256 – Tanığa görevinin önemini anlatma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-256#f1-b): Davada taraflardan biri olmayan ve olay hakkında duyu algılarıyla edindiği bilgileri mahkemeye aktaran kişidir. Davada yararı bulunan kişinin tanık olarak dinlenmesi, tanıklığın niteliğine aykırıdır ve bu ayrım madde kapsamında ele alınmaz. ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.208 – Tanığın duruşma salonundan ayrılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-208#f1): Olayla ilgili bilgi ve görgüsü bulunan ve duruşmada beyanda bulunmak üzere dinlenen kişidir. Maddenin uygulandığı kişi tanıktır; bilirkişi ve sanık bu hükmün doğrudan konusu değildir. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.536 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-536#f1): Resmî vasiyetnamenin düzenlenmesine şekil gereği katılan ve işlemi denetleyen kişidir. Tanıklık yasağı, tanığın sonradan lehine yapılan tasarruftan bağımsız olarak uygulanır. ### Tanık Koruma Kanunu - Tanık Koruma Kanunu m.2 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5726-sayili-tanik-koruma-kanunu/madde-2#f1-a): Ceza muhakemesinde tanık olarak dinlenen kişi, tanık sıfatıyla dinlenen suç mağdurları ve kanunda belirtilen yakınlarıdır. Kanun, mağdurun tanık sıfatıyla dinlenmesi halinde onu da bu kapsama alır; dolayısıyla kanunun koruması için mağdur olmak tek başına yeterli değildir, tanık sıfatıyla dinlenmiş olmak gerekir. ## Karıştırılan kavramlar - **Dinlenmiş tanık / henüz dinlenmemiş tanık** (CMK m.208): Beyanı alınıp sorgusu tamamlanmış tanık, izin koşuluyla salondan ayrılabilir. Henüz dinlenmemiş tanık, bu maddeye göre salondan ayrılamaz; salonda bulundurulması ve sırasının beklenmesi gerekir. Dinleme tamamlanmadan ayrılma, madde kapsamında izinle yapılamaz ve diğer tanıklarla iletişim riski doğurur. - **Tanık / bilirkişi** (CMK m.208): Tanık için madde kendi izin rejimini düzenler. Bilirkişiler için benzer bir izin düzeni ayrı bir maddede (m.68) yer alır; gerekçe bu benzerliğe işaret eder. Bilirkişi hakkında bu madde değil, m.68 uygulanır; iki hükmün birbirine karıştırılmaması gerekir. - **Tanık / Suç mağduru** (5726 s. K. m.2): Ceza muhakemesinde tanık olarak dinlenen herkes doğrudan tanık tanımına girer. Suç mağduru, yalnızca tanık sıfatıyla dinlenmişse tanık tanımına girer; mağdur olarak dinlenmiş olması yetmez. Mağdurun koruma talep edebilmesi için tanık sıfatıyla dinlenmesi gerekir. - **Tanık / Tanığın yakını** (5726 s. K. m.2): Tanık, bizzat tanıklık yapan kişidir. Yakın, tanığın kendisi değil, kanunda belirtilen ilişki içinde bulunan kişidir ve kendisinin tanıklık yapması gerekmez. Yakınlar, tanığın tehlike altında olması nedeniyle kanunun koruma rejimine dahil edilebilir; yakınlığın kapsamı kanunun ilgili hükmüne göre belirlenir. - **Listede gösterilen / gösterilmeyen tanık** (HMK m.240): Tanık listesinde ad ve soyadı ile adresi bildirilmiş kişiler dinlenebilir. Listede hiç gösterilmemiş kişiler tanık olarak dinlenemez. Listede olmayan kişinin dinlenmesi istenirse talep reddedilir; sonradan ikinci liste verilmesi yoluyla bu eksik giderilemez. - **Adresi eksik / adresi doğru tanık** (HMK m.240): Adres gösterilmemiş veya adreste tanık bulunamamışsa, tarafa işin niteliğine uygun kesin süre verilir. Adres doğru gösterilmiş ve tanık bu adreste bulunmuşsa kesin süre verilmez, tanık davet edilir. Kesin süre içinde doğru adres bildirilmezse tanığın dinlenilmesinden vazgeçilmiş sayılır; doğru adres bildirilirse dinleme yoluna devam edilir. ## İlgili konular - Sır nedeniyle tanıklıktan çekinme (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/sir-nedeniyle-tanikliktan-cekinme - Tanık gösterme şekli (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/tanik-gosterme-sekli - Delillerin ortaya konulması ve tartışılması (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/delillerin-ortaya-konulmasi-ve-tartisilmasi - Vasiyet (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/vasiyet ## Örnek kararlar - 2008/12 E., 2011/104 K., 16.06.2011 — ilgili: 5726 s. K. m.2 - Hukuk Genel Kurulu, 2024/760 E., 2025/637 K., 15.10.2025 — ilgili: HMK m.240 - Hukuk Genel Kurulu, 2023/1143 E., 2025/416 K., 02.07.2025 — ilgili: HMK m.240 ## İlgili terimler [Duruşma Salonu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/durusma-salonu) · [Koruma birimi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/koruma-birimi) · [Yüzleştirme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yuzlestirme) · [Yalan tanıklık](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yalan-taniklik) · [Resmî vasiyetname](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/resmi-vasiyetname) · [Mazeret](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mazeret) · [Memur](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/memur) · [Disiplin para cezası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/disiplin-para-cezasi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.