--- title: "Tarafsızlık nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tarafsizlik" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Tarafsızlık **Kısaca:** Tarafsızlık, 7 kanunda 7 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - Anayasa m.103 · andiçmesi: Cumhurbaşkanının görevini siyasi taraf tutmadan yerine getirmesi yükümlülüğüdür. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-103) - HUAK m.9 · görevin özenle ve tarafsız biçimde yerine getirilmesi: Arabulucunun uyuşmazlığın taraflarından birine yakınlık veya çıkar bağı taşımadan davranmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6325-sayili-hukuk-uyusmazliklarinda-arabuluculuk-kanunu/madde-9) - 2886 s. K. m.86 · görevlilerin Sorumluluğu: İhale, muayene ve kabul görevlerinin kanuni gereklere uygun ve taraflar arasında ayrım yapılmaksızın yerine getirilmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2886-sayili-devlet-ihale-kanunu/madde-86) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türkiye Cumhuriyeti Anayasası - Anayasa m.103 – C. Andiçmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-103#f2): Cumhurbaşkanının görevini siyasi taraf tutmadan yerine getirmesi yükümlülüğüdür. Andın son bölümünde görevin tarafsızlıkla yerine getirilmesi taahhüt edilmiştir; bu ilke parlamenter sistemde daha anlamlı görülmekte, başkanlık sistemiyle bağdaşması tartışılmaktadır. ### Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu - HUAK m.9 – Görevin özenle ve tarafsız biçimde yerine getirilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6325-sayili-hukuk-uyusmazliklarinda-arabuluculuk-kanunu/madde-9): Arabulucunun uyuşmazlığın taraflarından birine yakınlık veya çıkar bağı taşımadan davranmasıdır. Tarafsızlığından şüphe edilmesini gerektiren önemli hâl ve şartların varlığı, bu maddenin ikinci fıkrasındaki bilgilendirme yükümlülüğünü doğurur. ### Devlet İhale Kanunu - Devlet İhale Kanunu m.86 – Görevlilerin Sorumluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2886-sayili-devlet-ihale-kanunu/madde-86#f1): İhale, muayene ve kabul görevlerinin kanuni gereklere uygun ve taraflar arasında ayrım yapılmaksızın yerine getirilmesidir. Yükümlülük, görevin yapılış biçimine ilişkindir. ### Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu - Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu m.1 – Amaç (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2954-sayili-turkiye-radyo-ve-televizyon-kanunu/madde-1): Kurumun yayınlarında siyasi ya da başka bir yönde taraf tutmamasını ifade eder. Anayasa bu ilkeyi Kurum yayınları bakımından hükme bağlamıştır; madde de bu ilkenin kanunda esas ve usullerinin belirleneceğini belirtir. ### Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanunu - Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanunu m.4 – Temel ilkeler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5402-sayili-denetimli-serbestlik-hizmetleri-kanunu/madde-4#f1-c): Görevlinin, görevi ile ilgili belgeleri inceleyebilmesine karşılık, bu inceleme sonucu elde ettiği bilgilerde soruşturmanın gizliliğine uymasını, tarafsızlığını zedeleyecek davranış ve ilişkilerden kaçınmasını ve davanın taraflarına eşit uzaklıkta durmasını ifade eder. ### Sigortacılık Kanunu - Sigortacılık Kanunu m.22 – Sigorta eksperleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5684-sayili-sigortacilik-kanunu/madde-22): Eksperin, taraflardan biriyle arasındaki ilişkinin görevini tarafsız yapmasını şüpheye düşürmemesi gereğidir. Somut olarak önemli nedenler ile 1086 sayılı Kanunun 245 inci maddesinin (1), (2) ve (3) numaralı bentlerinde sayılan akrabalık derecelerine bağlanmıştır. ### Elektronik Haberleşme Kanunu - Elektronik Haberleşme Kanunu m.4 – İlkeler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5809-sayili-elektronik-haberlesme-kanunu/madde-4): Elektronik haberleşme hizmetinin sunulmasında ve bu alandaki düzenlemelerde belirli bir işletmeci, teknoloji ya da içerik lehine ayrım yapılmamasını ifade eden ilkedir. ## Karıştırılan kavramlar - **Gizlilik / Tarafsızlık** (5402 s. K. m.4): Gizlilik, öğrenilen kişisel bilgilerin korunmasını ve yalnızca kanunun zorunlu kıldığı hâllerde verilmesini kapsar. Tarafsızlık, görevlinin davanın taraflarına karşı tutumunu ve ilişkilerini düzenler. Bilgiyi koruma yükümlülüğü ile taraflar arasında eşit uzaklık yükümlülüğü ayrı ihlal konularıdır; birinin ihlali diğerini kendiliğinden oluşturmaz. - **Gizlilik kapsamındaki kişiler / Tarafsızlık kapsamındaki taraflar** (5402 s. K. m.4): Gizlilik; suçtan zarar gören, şüpheli veya sanık, hükümlü ve bunların ailesini kapsar. Tarafsızlık, davanın tarafları arasında eşit uzaklığı ifade eder. Gizlilik yükümlülüğü, ilişkide olan kişilerin ailelerini de içerir; tarafsızlık ise davadaki taraflarla sınırlı olarak ele alınır. - **Bağımsızlık / tarafsızlık** (Anayasa m.9): Bağımsızlık, mahkemenin dışarıdan emir ve talimat almaması, kararlarında yalnızca hukuka bağlı olmasıdır. Tarafsızlık, mahkemenin uyuşmazlığın taraflarına karşı eşit mesafede durmasıdır. Maddenin 2017 değişikliğiyle her ikisi birlikte aranmaktadır; bağımsız olup taraf tutan bir mahkeme m.9 şartını karşılamaz. - **Yasak hali / şeref-tarafsızlık hali** (2802 s. K. m.46): Aynı dairede birlikte görev yapma yasağı, hısımlık ilişkisinden doğar ve kişinin kusuru aranmaz. Şeref veya tarafsızlık hali, kişinin kusuru olmaksızın ortaya çıkan ve soruşturma veya belgelerle anlaşılan bir durumdur. Yasak halinde atama, bölge içinde istekli olanın tercihine ve kıdeme göre yapılır. Şeref veya tarafsızlık halinde ise isteğe bakılmaksızın bulunduğu bölge içinde başka bir yere atanır. - **Tarafsızlık (k bendi) / kamuoyunun sağlıklı oluşumu (m bendi)** (2954 s. K. m.5): Tarafsızlık, haberin toplanması, seçilmesi ve yayınlanması aşamalarında geçerlidir. Kamuoyunun sağlıklı oluşumu, yayın programının bütünü açısından yeterlilik ve çok yönlülük aranmasıdır. Tek bir haberin taraflı olması k bendine, yayın politikasının tek yönlü olması m bendine aykırılık oluşturabilir. - **Mesleki kural ihlali / Bağımsızlık, tarafsızlık ve dürüstlük ihlali** (3568 s. K. m.48): Mesleki kurallara, vakar ve onura aykırı fiil ve harekete ya da görevin gerektirdiği güveni sarsıcı harekete bağlı hallerdir. Görevini bağımsızlık, tarafsızlık ve dürüstlükle yapmayan ya da kusurlu yapan veya genel prensiplere aykırı davranan meslek mensuplarına ilişkindir. Birinci grupta ilk defada uyarma, tekrarda kınama; ikinci grupta geçici olarak mesleki faaliyetten alıkoyma verilir. ## İlgili konular - Cumhurbaşkanı (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/cumhurbaskani - Amaç, kapsam ve tanımlar, arabuluculuğa ilişkin temel ilkeler (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/amac-kapsam-ve-tanimlar-arabuluculuga-iliskin-temel-ilkeler ## Örnek kararlar - 2018/123 E., 2022/138 K., 09.11.2022 — ilgili: 2954 s. K. m.1 - 1988/64 E., 1990/2 K., 01.02.1990 — ilgili: 2954 s. K. m.1 - 6. Hukuk Dairesi, 2023/4383 E., 2025/2573 K., 26.06.2025 — ilgili: 2886 s. K. m.86 ## İlgili terimler [Andiçme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/andicme) · [Diğer ilgililer](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/diger-ilgililer) · [Levhadan silinme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/levhadan-silinme) · [Sigorta eksperi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sigorta-eksperi) · [Özen borcu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozen-borcu) · [Gizlilik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gizlilik) · [Levha](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/levha) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.