---
title: "Tarhiyat nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tarhiyat"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Tarhiyat

**Kısaca:** Tarhiyat, 3 kanunda 3 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

- KDVK geç. m.36: Vergi idaresince vergi, ceza ve gecikme zammının re'sen belirlenerek ilgiliye tebliğ edilmesi işlemidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/gecici-madde-36)
- 5520 s. K. geç. m.6: Vergi idaresinin mükellefin vergi borcunu resen belirleyip tahakkuk ettirmesi işlemidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5520-sayili-kurumlar-vergisi-kanunu/gecici-madde-6)
- 1319 s. K. geç. m.10: Vergi idaresinin mükellef adına vergiyi belirleyip tahakkuk ettirmesi işlemidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1319-sayili-emlak-vergisi-kanunu/gecici-madde-10)

## Kanunda nerede geçiyor

### Emlak Vergisi Kanunu
- Emlak Vergisi Kanunu geç. m.10 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1319-sayili-emlak-vergisi-kanunu/gecici-madde-10#f1): Vergi idaresinin mükellef adına vergiyi belirleyip tahakkuk ettirmesi işlemidir. Maddede, 1319 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılmış tarhiyatın idarece düzeltilmesi öngörülmüştür.

### Katma Değer Vergisi Kanunu
- KDVK geç. m.36 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/gecici-madde-36#f1): Vergi idaresince vergi, ceza ve gecikme zammının re'sen belirlenerek ilgiliye tebliğ edilmesi işlemidir. Maddeye göre yürürlük öncesi teslimler için geçmişe dönük tarhiyat yapılamaz.

### Kurumlar Vergisi Kanunu
- Kurumlar Vergisi Kanunu geç. m.6 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5520-sayili-kurumlar-vergisi-kanunu/gecici-madde-6#f1): Vergi idaresinin mükellefin vergi borcunu resen belirleyip tahakkuk ettirmesi işlemidir. Madde, yalnızca bu geçici maddenin yürürlüğünden önce yapılmış tarhiyatları kapsar.

## Karıştırılan kavramlar

- **Düzeltilen tarhiyat / fazla ödenen vergi** (1319 s. K. geç. m.10): Düzeltme sonucunda mükellefin ödediği vergi, tahakkuk eden borçtan fazla çıkarsa bu fark fazla ödeme niteliği taşır. Düzeltme sonucunda borç aynen kalır veya artarsa fazla ödeme bulunmaz. Yalnızca fazla ödenen tutarlar ret ve iade olunur; borç artışı için bu madde iade hükmü doğurmaz.
- **Açılmış dava olan tarhiyat / dava açılmamış tarhiyat** (KDVK geç. m.36): Daha önce yapılmış ve dava konusu olan tarhiyatlarda terkin, davadan feragat şartına bağlanmıştır. Dava açılmamış tarhiyatlarda feragat koşulu aranmaz. Dava açılmış tarhiyatlarda terkin için davadan feragat edilmesi gerekir.
- **Yürürlük öncesi tarhiyat / yürürlük sonrası tarhiyat** (5520 s. K. geç. m.6): Geçici maddenin yürürlüğünden önce yapılmış tarhiyatlar, bu geçici madde kapsamındadır. Geçici maddenin yürürlüğünden sonra yapılmış tarhiyatlar bu kapsamın dışındadır. Yürürlük öncesi tarhiyatlarda 17. maddenin dokuzuncu fıkrası hükmü uygulanmaz; sonrasında ise bu hüküm ayrım gözetmeksizin uygulanır.
- **Tarhiyat / kesilen ceza** (5520 s. K. geç. m.6): Madde hem vergi tarhiyatlarını hem de kesilen cezaları birlikte kapsar. Madde, tarhiyat ve ceza dışındaki diğer vergi işlemlerini kapsamaz. Yürürlük öncesinde yapılmış hem tarhiyat hem ceza bakımından 17. maddenin dokuzuncu fıkrası uygulanmaz.
- **Resen veya ikmalen tarhiyat / Normal beyanname mahsubu** (GVK m.121): Normal beyanname mahsubunda işlem tarihi yıllık beyannamenin verildiği tarihtir. İkmalen veya resen tarhiyatta mahsup tarihi, mahsup talebi dilekçesinin ve eklerinin eksiksiz olarak kayda girdiği tarihtir. İşlem tarihi farklılaşır; eksik belgeli başvuruda mahsup tarihi gecikir.
- **1987 gelirine göre tarhiyat / hayat standardı esaslı tarhiyat** (GVK geç. m.33): Mükellefin 1987 yıllık beyannamesi üzerinden hesaplanan vergi esas alınır. Hayat standardı esasına göre tarhiyat yapılmışsa, bu tarhiyat hesap esası olur. Geçici verginin tutarı, hangi tarhiyatın esas alınacağına göre değişir.

## İlgili terimler

[Red ve iade](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/red-ve-iade) · [İktisadi işletme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iktisadi-isletme) · [Yürürlük tarihi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yururluk-tarihi) · [Terkin](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/terkin)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.